Kabinet worstelt met Palestijnse asielzoekers die al status hebben in Griekenland
Nederland ontvangt op dit moment meer Palestijnse asielaanvragen dan welk ander EU-land ook. Dat blijkt uit onderzoek van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Het probleem: zo'n 70 procent van deze groep heeft al een vluchtelingenstatus in Griekenland. Terugsturen blijkt juridisch nauwelijks mogelijk.
Honderden Palestijnen met Griekse status in Ter Apel
In het aanmeldcentrum in Ter Apel steeg eind 2025 het aantal asielzoekers met een 'onbekende nationaliteit' plots sterk. De IND deed van december 2025 tot en met januari 2026 onderzoek naar deze groep. Zo'n zeshonderd asielzoekers gaven aan uit de Palestijnse gebieden te komen — het overgrote deel uit Gaza. Hoe groot de totale groep is, kon de IND nog niet vaststellen.
Nederland erkent de Palestijnse gebieden niet als staat en registreert deze asielzoekers administratief als 'onbekende nationaliteit'. Uit de IND-analyse blijkt inmiddels dat Nederland daarmee koploper is binnen de EU op het gebied van Palestijnse asielaanvragen — een positie die eerder aan België toebehoorde, tot dat land de regels vorig jaar zomer aanscherpte.
Griekenland geeft snel status maar biedt nauwelijks opvang
De reden voor de doorreis is structureel. Griekenland verleent vluchtelingen relatief snel een verblijfsstatus, inclusief een reisdocument waarmee zij vrij door de EU kunnen reizen. Maar de leefomstandigheden voor statushouders zijn er uiterst beperkt: goede huisvesting, werk en ondersteuning ontbreken veelal. Dat maakt doorreizen naar landen als Nederland aantrekkelijk.
Asielminister Bart van den Brink erkent dat dit al een langer lopend probleem is. "Duitsland en België hebben met dezelfde problematiek te maken. De problemen van doorreizende statushouders spelen al sinds 2021", aldus de minister.
Terugsturen juridisch geblokkeerd door rechterlijke uitspraken
Normaal gesproken kunnen asielzoekers op grond van Europese Dublin-afspraken worden teruggestuurd naar het land waar zij al een procedure lopen. Maar deze groep heeft al een vluchtelingenstatus — en dat maakt terugzending ingewikkelder. Rechters hebben geoordeeld dat statushouders in Griekenland geen recht hebben op huisvesting en niet mogen werken, wat terugzending in strijd brengt met Europese mensenrechtennormen.
"Normaal kun je dat soort aanvragen naast je neerleggen, maar dat kan bij statushouders in Griekenland niet", zegt Van den Brink. "Dat is de juridische werkelijkheid waarmee we van doen hebben."
Een klein aantal Palestijnse asielzoekers wordt inmiddels wel teruggestuurd naar Griekenland, in het kader van een door Nederland gefinancierd project. De overige aanvragen worden niet inhoudelijk behandeld, maar de betrokkenen krijgen in de tussentijd wel opvang in Nederland.
Druk vanuit Tweede Kamer en blik op EU-migratiepact
Vanuit de Kamer groeit de druk op het kabinet. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian riep met steun van een Kamermeerderheid op om iedereen die al asiel heeft in een ander EU-land zo snel mogelijk terug te sturen — zodra het EU-migratiepact op 12 juni in werking treedt. Van den Brink zei daar zijn best voor te doen.
PVV, JA21, Mona Keijzer en SGP uitten eveneens zorgen. SGP-Kamerlid Diederik van Dijk begrijpt niet dat Griekenland statushouders zonder meer laat vertrekken en vreest dat er extremisten onder de asielzoekers kunnen zitten.
Van den Brink wil ondertussen in overleg met Griekenland over een permanente oplossing. De Griekse minister van Asielzaken, Thanos Plevris, heeft eerder laten weten dat zijn land bereid is om vanaf deze zomer weer asielzoekers terug te nemen op grond van de Dublinregels. Of de rechter daarin meegaat, moet nog blijken.
Asielminister Bart van den Brink (@Martijn Beekman - Rijksoverheid)