Slachtoffers aanslagen Brussel 2016 moeten tienduizenden euro's terugbetalen aan overheid

Op 22 maart 2016 kwamen bij de terreuraanslagen op luchthaven Zaventem en metrostation Maalbeek 32 mensen om het leven en raakten honderden anderen gewond. Tien jaar later worden diezelfde slachtoffers opnieuw geconfronteerd met een traumatische ervaring — ditmaal van administratieve aard. Meerdere betrokkenen ontvingen de afgelopen maanden brieven van de FOD Pensioenen met het verzoek tienduizenden tot zelfs honderdduizenden euro's terug te betalen aan de overheid.

Dat bevestigt belangenorganisatie Life for Brussels, die de belangen van de slachtoffers en nabestaanden behartigt. Volgens de organisatie zijn de terugvorderingen een direct gevolg van fouten die de overheid zelf maakte bij de berekening van uitkeringen — niet van fraude door de slachtoffers. Juridisch advies stelt bovendien dat fraude een noodzakelijke voorwaarde zou zijn voor rechtsgeldige terugvordering. Die voorwaarde is in geen van de betrokken dossiers aanwezig.

Complexe regelgeving als bron van het probleem
De kern van het probleem ligt in een ondoorzichtige regeling rond zogenoemde dubbele vergoedingen. In België worden staatsuitkeringen verrekend met uitkeringen van private verzekeringsmaatschappijen. Wanneer een slachtoffer zowel een verzekeringsuitkering als een overheidsvergoeding ontvangt, kan dit leiden tot een gedeeltelijke terugvordering — ook als het slachtoffer te goeder trouw handelde en de fout aan de overheidszijde lag.

De FOD Pensioenen erkent inmiddels dat er in een aantal dossiers fouten zijn gemaakt en geeft aan dat onterecht gevorderde bedragen worden terugbetaald. Toch blijft de onzekerheid groot door een gebrek aan heldere communicatie over welke dossiers worden herzien.

Revalidatie, trauma én een terugvorderingsbrief
De menselijke impact is schrijnend. Eén slachtoffer, zwaargewond geraakt door explosiescherven, onderging jaren van intensieve revalidatie. Pas recentelijk ontving zij alsnog een brief met het verzoek een aanzienlijk bedrag terug te betalen, terwijl tegelijkertijd haar toekomstige maandelijkse uitkering werd verlaagd. De administratieve procedures die volgden, zorgden voor aanzienlijke stress en herbelevingen van het trauma.

Voor veel slachtoffers geldt dat het geld reeds volledig is besteed aan medische kosten, psychologische begeleiding en het heropbouwen van een beroepsleven. Een terugvordering van dergelijke omvang is voor hen financieel onmogelijk én emotioneel verwoestend.

Vergelijking met de Toeslagenaffaire
De situatie vertoont opvallende parallellen met de Nederlandse Toeslagenaffaire, waarbij de fiscus burgers — vaak ten onrechte — confronteerde met hoge terugvorderingen van kinderopvangtoeslag. Ook daar leidde complexe regelgeving, gecombineerd met gebrekkige communicatie en een gebrek aan menselijke maat, tot financiële en persoonlijke rampen voor kwetsbare groepen. In België roept de aanpak van de FOD Pensioenen nu vergelijkbare vragen op over rechtsbescherming en behoorlijk bestuur.

Kritiek op tijdstip terugvordering
De timing is pijnlijk: in aanloop naar de herdenking van tien jaar na de aanslagen van 22 maart 2016, werden slachtoffers niet ondersteund maar juist belast met financiële claims van de staat. Life for Brussels roept de bevoegde ministers op om de terugvorderingsprocedures per direct op te schorten, een onafhankelijke ombudsman aan te stellen en slachtoffers proactief te informeren over hun rechten. De organisatie overweegt juridische stappen als de overheid niet snel met een structurele oplossing komt.

Verdriet om terugvordering schadevergoeding terreuraanslagen (@Gemini-AI-impressie)