Sinds wanneer voeren mensen oorlog? Nieuwe wiskundige analyse geeft antwoord

Is de mens van nature gewelddadig, of hebben we oorlog 'geleerd' toen we stopten met rondtrekken? Een nieuwe wiskundige heranalyse van de Universiteit van Koblenz werpt een onthutsend licht op het ontstaan van gewapend conflict. De conclusie: oorlog is geen biologische noodzaak, maar een gevolg van de verandering van onze levensstijl van actief (nomaden, jagend) naar minder actief (leven in een nederzetting - sedentair).

De eeuwige discussie: Natuur of cultuur?
Onder historici en antropologen woedt al decennia een debat over de oorsprong van geweld. Aan de ene kant staan zij die geloven dat de neiging tot oorlog inherent is aan de menselijke natuur. Aan de andere kant staan de aanhangers van de theorie dat oorlog een relatief recent fenomeen is, ontstaan door maatschappelijke veranderingen.

Een nieuwe analyse ondersteunt nu die laatste groep. Onderzoekers hebben archeologische gegevens uit het Mesolithicum (de middensteentijd) opnieuw onder de loep genomen met geavanceerde statistische modellen.

De wiskunde achter historisch geweld
Het oorspronkelijke archeologische onderzoek toonde al aan dat mensen in de periode tussen 12.000 en 7.000 jaar geleden vaker stierven aan ernstige, onnatuurlijke verwondingen. De heranalyse door de Universiteit van Koblenz bevestigt dit nu met harde cijfers.

Uit de data blijkt een significante piek in dodelijke verwondingen door messen en pijlen precies op het moment dat de mens zich permanent begon te vestigen. De statistieken laten zien dat:

• Het aantal gewelddadige confrontaties toenam naarmate groepen langer op één plek bleven.
• Er een direct verband is tussen de overgang naar landbouw en de stijging van het aantal dodelijke slachtoffers.

Waarom jager-verzamelaars* conflicten meden
Waarom waren onze rondtrekkende voorouders minder gewelddadig? Volgens de studie hadden jager-verzamelaars simpelweg minder om voor te vechten. Oorlog voeren was in die tijd simpelweg 'onlogisch' om de volgende redenen:

• Geen privébezit: Er was weinig landeigendom of opgepotte rijkdom om te verdedigen of te stelen.
• Mobiliteit als uitweg: Bij een dreigend conflict trok een groep simpelweg naar een ander gebied. Vluchten was veiliger en efficiënter dan het risico op de dood in een gevecht.
• Gebrek aan hiërarchie: Er waren geen machtige heersers die onderdanen konden dwingen om te vechten voor territorium.

De schaduwzijde van de beschaving
De verandering kwam met de komst van de sedentaire levensstijl, landbouw en de vroege vormen van wat we nu 'beschaving' noemen. Met de vaste woonplaats kwam het concept van landeigendom en de noodzaak om voorraden te beschermen tegen buitenstaanders.

Hoewel de overgang naar een vaste plek ons stabiliteit en technologische vooruitgang bracht, wijst dit onderzoek uit dat het ook de weg plaveide voor georganiseerd geweld. Het lijkt erop dat oorlog dus geen foutje in ons DNA is, maar een neveneffect van de manier waarop we onze samenleving hebben ingericht.

* Een jager-verzamelaar is een mens die zich in leven houdt door middel van de jacht en het verzamelen van ander dierlijk en plantaardig voedsel. Het jagen en verzamelen als overlevingsmethode is sinds het ontstaan van de landbouw zo goed als overal vervangen door landbouw.

Samenleving in het Mesolithicum (@Gemini-AI-impressie)