Debat over coalitieakkoord begint 14.00 vanmiddag
In de Tweede Kamer wordt vandaag voor het eerst uitgebreid gedebatteerd over het coalitieakkoord van de nieuwe minderheidscoalitie. De coalitiepartijen hebben de oppositie uitgenodigd om samen te werken, maar echte toezeggingen over steun zijn er nog niet. Het debat moet laten zien waar partijen willen bijsturen en waar forse weerstand ontstaat. Voor veel oppositiepartijen is vooral de snellere verhoging van de AOW-leeftijd een harde breeklijn.
GroenLinks-PvdA en JA21 zijn voor de coalitie het belangrijkst, omdat zij de minderheid in de Kamer aan een meerderheid kunnen helpen. GL-PvdA-leider Klaver zette dit weekend de toon en zei dat zijn partij de financiële plannen voor zorg en sociale zekerheid alleen steunt "als het roer drastisch omgaat". Hij verzet zich tegen een hoger eigen risico, een kortere WW, de hogere AOW-leeftijd en wil meer inzet op klimaat, natuur, stikstof en hogere belastingen voor grote inkomens. JA21 liet zich nog amper uit: partijleider Eerdmans meldde zich ziek af voor een tv-optreden en zal in het debat voor het eerst echt kleur moeten bekennen. Eerder zei hij "een open mind" te hebben en constructief te willen meedenken.
Andere oppositiepartijen zijn al een stuk feller. BBB-leider Van der Plas zegt dat de oppositie de krachten zal bundelen om de hogere AOW-leeftijd van tafel te krijgen. Zij zegt dat dit punt totaal niet was voorzien en waarschuwt dat veertigplussers straks tot ver na hun zeventigste moeten doorwerken. 50Plus-fractievoorzitter Struijs stelt dat zijn telefoon het hele weekend bleef rinkelen door verontruste burgers en vakbondsmensen. Volgens hem is het weer volledig koppelen van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting in strijd met het pensioenakkoord van 2019, waarin was afgesproken de stijging juist te remmen.
Ook ChristenUnie-leider Bikker uit stevige kritiek. Zij vindt dat harde werkers zoals kraamverzorgers en bouwvakkers hun pensioen verder zien opschuiven. Daarnaast mist ze plannen tegen dakloosheid en ziet ze met zorg dat er wordt gesneden in de gehandicaptenzorg. Volgens haar is het logisch dat er ergens wordt bezuinigd, maar moet dat wel "met hart voor de mensen" gebeuren. Tegelijk is ze een van de politici die al met veel collega's praat om te kijken waar kleine bondgenootschappen mogelijk zijn om het akkoord bij te stellen. Ze zegt dat ze "van links tot rechts" gesprekken voert, al zijn de verschillen tussen oppositiepartijen groot.
Aan de rechterkant klinken andere geluiden. De SGP noemt het akkoord "best goed", vooral door extra geld voor defensie en woningbouw en strengere asielmaatregelen, maar maakt zich zorgen over medisch-ethische onderwerpen. FVD valt de herinvoering van een stikstoffonds aan. De Partij voor de Dieren vindt dat rijken en grote vervuilers worden ontzien en dat de rekening bij kwetsbare groepen komt te liggen. De zeven ex-PVV’ers van de Groep-Markuszower zeggen "best geschrokken" te zijn en spreken over veel "reparatiewerk". Wilders zelf noemt het "het slechtste akkoord ooit" en kondigt "snoeiharde oppositie" aan. SP-leider Dijk spreekt van "een aanval op onze beschaving".
In het debat zullen linkse partijen vooral de bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid aanvallen, terwijl rechtse partijen scherp zullen zijn op het voortzetten van de spreidingswet en klimaatbeleid. De coalitie kan via links én via rechts een meerderheid halen, maar elke stem zal een prijs hebben. Achter de schermen wordt al druk gehandeld over mogelijke aanpassingen. Zeker lijkt alleen dat D66-leider Jetten na afloop van het debat tot formateur wordt benoemd. Niemand in Den Haag verwacht dat hij als premierskandidaat al in dit stadium wordt weggestemd. Daarna kan hij verder bouwen aan een kabinet dat in de Kamer telkens steun moet zoeken per onderwerp.
