Hooggerechtshof VS behandelt 'vampire rule' Hawaii in slepende wapenzaak
Het Amerikaanse Hooggerechtshof buigt zich deze week over een omstreden wapenwet uit Hawaï, die de bijnaam "vampire rule" kreeg. Net als in de verhalen over Dracula mogen mensen met een vuurwapen privéterrein pas op als de eigenaar daarvoor eerst toestemming geeft. De regel maakt deel uit van een grotere wapenwet uit 2023 en geldt voor veel plekken die normaal gewoon open zijn voor publiek, zoals tankstations, winkels en restaurants.
De kernvraag voor de rechters is of deze plicht tot voorafgaande toestemming in strijd is met het Tweede Amendement van de Amerikaanse grondwet, dat het recht om wapens te dragen beschermt. De conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof kiest de laatste jaren vaak de kant van wapenbezitters, wat deze zaak politiek extra spannend maakt. In de meeste staten geldt juist het tegenovergestelde uitgangspunt: wie een vergunning heeft voor verborgen wapenbezit, mag in principe gewapend privéterrein betreden, tenzij de eigenaar dat expliciet verbiedt.
Hawaï draait die logica om en staat daarin niet meer alleen. Ook New York, New Jersey, Maryland en Californië hebben vergelijkbare regels ingevoerd. In Hawaï riskeren mensen die de wet overtreden een celstraf tot een jaar. Andere onderdelen van dezelfde wet, die bijvoorbeeld meer beperkingen opleggen aan specifieke locaties, zijn door lagere rechters al deels tegengehouden. De bepaling over privéterrein bleef echter overeind na een uitspraak van het federale hof van beroep voor het 9e circuit in San Francisco in september 2024.
De "vampire rule" wordt aangevochten door drie inwoners van Maui met een vergunning voor verborgen wapenbezit, Jason en Alison Wolford en Atom Kasprzycki, samen met de belangengroep Hawaii Firearms Coalition. Zij stellen dat de wet het recht om wapens in het openbaar te dragen in feite uitwist, terwijl het Hooggerechtshof in 2022 juist bevestigde dat dat recht niet alleen in de eigen woning geldt. In processtukken schrijven hun advocaten dat "Hawaii’s intent to eliminate the right to carry is both self-evident and illegitimate". De regering-Trump heeft een schriftelijke steunbetuiging ingediend aan de kant van de eisers.
De staat Hawaï krijgt rugdekking van organisaties die strengere wapenregels willen. Zij benadrukken dat er naast wapenrechten ook een grondrecht op eigendom bestaat. Volgens Douglas Letter, juridisch topman van wapenbeheergroep Brady, zijn privé-eigendomsrechten "sinds onze oprichting als natie diep verankerd in de Amerikaanse identiteit en in ons systeem van bestuur en onze Grondwet". In hun ogen gaat het hier niet alleen om wapens, maar ook om de vraag of een eigenaar mag bepalen of iemand gewapend zijn terrein op komt.
Het Hooggerechtshof staat sinds de uitspraak van 2022 centraal in een golf van nieuwe wapenwetten én rechtszaken over bestaande regels. Vorig jaar leek de rechtbank die stevige koers iets te temperen door een federale wet te handhaven die mensen met een huiselijk-geweld-ontzegging verbiedt wapens te hebben. In maart volgt al weer een nieuwe wapenzaak, over een wet die het bezit van vuurwapens door gebruikers van illegale drugs verbiedt. Die wet kreeg extra aandacht omdat Hunter Biden, zoon van de toenmalige president, er eerder op werd veroordeeld, voordat zijn vader hem gratie verleende.
De bijnaam "vampire rule" verwijst naar het bekende motief uit Bram Stokers roman "Dracula". In dat boek legt professor Van Helsing uit dat een vampier een huis niet zelfstandig mag betreden en pas naar binnen mag als iemand van het huishouden hem binnenlaat. Voorstanders van de wet vinden dat beeld passend: een gewapende bezoeker moet eerst netjes toestemming vragen. Tegenstanders zien er juist een karikatuur in van een staat die, naar hun mening, het dragen van wapens zoveel mogelijk probeert in te perken. Het is nu aan het Hooggerechtshof om te bepalen waar de grens ligt tussen wapenrecht en eigendomsrecht.
