Makers Bennie Stout willen met AI Zwarte Pieten uitgummen
De jeugdfilm Bennie Stout, ooit een hit in de bioscoop en nog altijd geliefd bij veel gezinnen, ligt nu onder vuur vanwege de aanwezigheid van zwarte Zwarte Pieten. Regisseur Johan Nijenhuis en producent Klaas de Jong overwegen serieus om deze traditionele figuren digitaal aan te passen tot roetveegpieten en zo hun film doelbewust te verkrachten. Ze zijn daarvoor in gesprek met een Amerikaans techbedrijf dat AI inzet om beelden te bewerken. Het plan is een alternatief voor het opnieuw opnemen van scènes, wat volgens de makers simpelweg onbetaalbaar is.
Het is een opvallend besluit dat vooral gevoed lijkt door de wokeheid van streamingdiensten. Die zouden de film weigeren zolang de zwarte Zwarte Pieten erin voorkomen, aldus Nijenhuis. En dat terwijl de film zich afspeelt in de jaren dertig van de vorige eeuw, een tijd waarin Zwarte Piet nog een onbetwiste traditie was, ruim voor de woke huilies zich ermee gingen bemoeien. Door het aanpassen van deze historische context schuift men niet alleen een culturele traditie aan de kant, maar herschrijft men ook de visuele geschiedenis.
Het 'probleem' reikt verder dan alleen Bennie Stout. Ook andere populaire sinterklaasfilms worden in de ban gedaan. Zo werd Het Paard van Sinterklaas, jarenlang een klassieker rond de feestdagen, door producent Burny Bos zelf geschrapt vanwege de Zwarte Pieten erin. Het is tekenend voor de sfeer waarin zelfs onschuldige kinderfilms worden aangepast of volledig uit het aanbod verdwijnen, uit angst voor controverse vanuit bepaalde kwetshoeken.
Wat ooit feestelijk, vertrouwd en cultureel erfgoed was, wordt nu weggepoetst met technologische hulpmiddelen. De discussie rond Zwarte Piet is inmiddels verworden tot een absurde schoonmaakactie waarbij oude films het veld moeten ruimen of digitaal 'gezuiverd' worden. Dat er geen ruimte meer is voor context, nuance of historische duiding, is niet alleen belachelijk, maar ook zorgwekkend. Er wordt gedaan alsof de beelden schadelijk zijn, terwijl het gaat om fictieve verbeelding in een andere tijdsgeest.
De roep om correctheid lijkt te zijn doorgeslagen tot het punt waarop cultuur wordt herschreven en herinneringen worden gemanipuleerd. Het verbieden of aanpassen van films als Bennie Stout is geen stap vooruit, maar een illustratie van hoe een klein groepje bepaalt wat collectief herinnerd mag worden. En dat met een AI-gum in de hand.
