Vanaf vandaag 33 procent hogere straffen bij 'discriminatie'
Vanaf 1 juli 2025 geldt in Nederland een nieuwe wet die straffen voor discriminerende misdrijven zwaarder maakt. Wie een strafbaar feit pleegt vanuit een discriminatiemotief, kan voortaan rekenen op een tot 33 procent hogere straf. Dit is wettelijk vastgelegd als algemene strafverzwaringsgrond. Daarmee wordt het voor rechters makkelijker om een hogere straf op te leggen wanneer blijkt dat haat of vooroordelen hebben meegespeeld bij een misdaad.
De nieuwe wet doet meer dan alleen de straffen aanpassen. Ze past ook de taal in bestaande discriminatiewetgeving aan. Zo wordt "hetero- of homoseksuele gerichtheid" vervangen door het neutralere "seksuele gerichtheid" en spreekt men voortaan van "handicap" in plaats van "lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap". De overheid wil hiermee aansluiten bij 'hedendaagse inzichten' en zorgen dat de wetgeving minder stigmatiserend is.
Voor slachtoffers betekent dit dat het nog belangrijker is om discriminatie te melden. Wie denkt dat hij of zij is benadeeld vanwege bijvoorbeeld afkomst, geloof, geslacht of seksuele oriëntatie, moet dit duidelijk maken bij de politie. Bij een aangifte of melding moet worden uitgelegd hoe discriminatie een rol speelde. Zonder zo'n toelichting kan de rechter de verzwarende strafgrond niet toepassen.
Rechters mogen alleen een hogere straf opleggen als zij gemotiveerd kunnen aantonen dat het om discriminatie gaat. Dat betekent dat het motief deel moet uitmaken van het strafdossier. Politie en justitie zullen hier dus scherper op moeten letten bij het opnemen en behandelen van meldingen en aangiften. De wet benadrukt hiermee het belang van grondige verslaglegging en bewustzijn over discriminerend gedrag in de strafrechtketen.
De gedachte achter de wetswijziging is dat discriminatie meer is dan een mening: het zou de waardigheid van mensen aantasten en zou 'schade veroorzaken' die verder gaat dan het directe slachtoffer. Door het zwaarder te straffen wil de overheid een duidelijk signaal afgeven dat discriminatie niet wordt getolereerd.
In hoeverre deze strafverzwaring daadwerkelijk alle kanten op werkt zal de komende tijd moeten blijken.
