'Prutser' Faber overleeft motie van wantrouwen in lintjes-gate

Jippie

Minister Faber van Asiel en Migratie (PVV) gaat vandaag alleen in debat met de Tweede Kamer over haar weigering om de voordracht van enkele koninklijke onderscheidingen goed te keuren. Minister-president Schoof zal niet aanwezig zijn, bevestigt een woordvoerder.

Een groot deel van de oppositie in de Tweede Kamer wil de premier wel bij het debat hebben, omdat de eenheid van zijn kabinet in gevaar zou zijn. Zij zullen bij de start van het debat, om 10.15 uur, hier opnieuw om vragen.

Update 21.09 uur: Asielminister Faber kan voorlopig aanblijven. Na een urenlang 'lintjes-debat' overleefde ze een aantal moties van wantrouwen. Doordat de coalitiepartners achter haar bleven staan haalde de moties het niet. De PVV-minister heeft in de tumultueuze discussie echter een flinke deuk opgelopen. Ze heeft politiek vertrouwen verloren en werd bestempeld als 'de grootste prutser' van het kabinet. T

Schoof was van mening  dat voor de eenheid van het kabinetsbeleid het niet noodzakelijk was dat Faber alsnog haar handtekening zet onder de voordracht voor het lintje van vijf voormalige vrijwilligers die zich hebben ingezet voor asielzoekers. 

Volgens de premier staat het hele kabinet achter de beslissing staat dat hij en minister Uitermark van Binnenlandse Zaken de voordracht wel hebben ondertekend, inclusief minister Faber. Op deze manier heeft het volledige kabinet verklaard dat de vijf vrijwilligers hun lintje verdienen en ook zullen ontvangen. "Hiermee is de eenheid van kabinetsbeleid herbevestigd," aldus de premier.

Oppositiepartijen zoals GroenLinks-PvdA, SP en Partij voor de Dieren zijn het daar niet mee eens. Ze stellen dat zolang Faber niets terugneemt van haar opmerking dat het werk van de voorgedragen vrijwilligers "haaks" staat op haar beleid, het kabinet niet als één geheel spreekt.

Zoals verwacht diende het merendeel van de oppositie een motie van wantrouwen in tegen Faber. Deze behaalde echter geen meerderheid, net als de moties van wantrouwen tegen het gehele kabinet en tegen Schoof.

Update 11.24 uur: Premier Dick Schoof zal toch naar de Tweede Kamer komen om te discussiëren over de kwestie met PVV-minister Marjolein Faber. Aanvankelijk had de premier besloten het debat alleen aan Faber over te laten, maar daar was de Kamer niet mee eens. De oppositie eist dat Schoof naar de Kamer komt om toe te lichten hoe Faber's houding in de controverse over lintjes voor asielvrijwilligers aansluit bij de eenheid van het kabinetsbeleid. "Het is een schoffering van het parlement", zei een ongewoon felle Chris Stoffer, voorman van de SGP, over de afwezigheid van de premier. 

Het dwingende verzoek om Schoof toch naar de Kamer te laten komen kwam vanuit de oppositie. Echter, doordat de coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB unaniem bleven, kreeg dat voorstel geen meerderheid. De oppositie was hier niet mee content en eiste een hoofdelijke stemming. Voordat deze stemming echter kon plaatsvinden, heeft Schoof laten weten alsnog naar de Kamer te komen. Het debat is hierdoor uitgesteld tot 12.15 uur.

Eerdere berichtgeving: Faber heeft inmiddels aangegeven dat zij de handtekeningen van premier Schoof en minister Uitermark (NSC) onder de vijf koninklijke onderscheidingen voor vrijwilligers bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) volledig ondersteunt.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze: "Ik vind het belangrijk te benadrukken dat ik 100 procent achter het besluit van de minister-president sta en dat er dus sprake is van volledige eenheid in het kabinetsbeleid", aldus Faber. Deze brief volgde gisteravond laat op een tumultueuze dag. Faber weigerde tijdens het Vragenuur excuses aan te bieden voor het niet ondertekenen van de lintjesvoordrachten.

PVV-leider Wilders liet vanmorgen op X weten dat hij het terecht vindt dat zij dit niet doet. Overigens zal Wilders vandaag het debat niet namens zijn fractie voeren. Ook Yesilgöz (VVD), Omtzigt (NSC) en Van der Plas (BBB) zijn niet aanwezig. De oppositiepartijen sturen wel allemaal hun fractieleiders.

Dinsdagavond was er spoedoverleg in de coalitie over de lintjesaffaire. Faber zelf was daar niet bij; premier Schoof moest zijn bezoek aan België hiervoor afzeggen. Dit overleg was noodzakelijk omdat Fabers optreden en houding in het Vragenuur grote onrust en verontwaardiging veroorzaakte. Een aanzienlijk deel van de oppositiepartijen vindt dat Faber vrijwilligers tekortdoet die zich inzetten om asielzoekers te helpen en Nederlands te leren. Ook regeringspartijen NSC en BBB hebben kritiek op Fabers standpunt, omdat zij vrijwilligers als belangrijk voor de samenleving beschouwen. De jaarlijkse lintjes die voorafgaand aan Koningsdag worden uitgereikt, worden door de partijen als een waardevolle traditie gezien. "Laten we deze mooie traditie, die we samen hebben, niet op deze manier verstoren", zegt VVD-Kamerlid Aartsen.

Een ander kritiekpunt betreft de eenheid van het kabinetsbeleid; dat houdt in dat ministers in het openbaar geen uiteenlopende meningen over kabinetsbesluiten mogen hebben. Dit lijkt nu geschonden: Faber heeft een andere mening dan de minister-president en dat kan niet, aldus de critici. In 2021 leidde zo'n openlijk meningsverschil binnen het kabinet tot het ontslag van toenmalig staatssecretaris Keijzer.

Volgens Faber is er echter geen sprake van een meningsverschil met de premier, schrijft ze in haar brief. Ze heeft toegelicht waarom ze zelf niet wilde tekenen, maar het besluit om Schoof en Uitermark wel te laten ondertekenen is ook namens haar genomen, schrijft ze. "Dit is blijkbaar niet goed overgekomen tijdens het vragenuurtje vandaag. Ook heb ik te vaak mijn overwegingen genoemd om de voordrachten niet te ondertekenen en dat spijt me."

De regeringspartij NSC steunt het debat van vandaag en heeft laten weten dat Faber meer moet zeggen dan ze gisteren deed in het vragenuur. Het mag geen herhaling van zetten worden, zeggen bronnen binnen de partij. CDA-leider Bontenbal, die zich schaamt over Fabers houding, eist excuses. Partijleider Bikker van de ChristenUnie vindt de brief van Faber "ronduit teleurstellend." "Kamervragen worden niet serieus genomen en het kabinet lijkt langs elkaar heen te werken." Ze wil in het debat meer helderheid van premier Schoof over de "eenheid van beleid."

SP-leider Dijk, die in de Kamer aangaf zelf niet veel met lintjes te hebben, maar vrijwilligers wel wil waarderen, schrijft op X: "Gaat Faber nu zelf ook tekenen voor de lintjes van vijf vrijwilligers?" Een motie van wantrouwen van de oppositie tegen Faber is in het debat zeker mogelijk. Of deze motie een meerderheid zal halen, hangt vooral af van Fabers optreden, aldus verschillende partijbronnen.

Marjolein Faber 2024 (@ Wikimedia Commons)
Marjolein Faber 2024 (@ Wikimedia Commons)