Halsema vond avondklok tijdens corona onverantwoord: 'Getwijfeld of ik 'm moest uitvoeren'

Burgemeester Halsema heeft getwijfeld of ze de avondklok die gold tijdens corona wel moest handhaven. Dat zegt ze in een terugblik van AT5 op de coronacrisis in de stad. "Ik vond dat een disproportionele maatregel, onverantwoord."

Vijf jaar geleden maakte Halsema tijdens een persconferentie de eerste coronabesmetting in Amsterdam bekend. Er volgde twee jaar van ongekende maatregelen: een samenscholingsverbod, anderhalve meter afstand houden, gedwongen sluiting van winkels en scholen, en zelfs een avondklok.

Menno de Jong was destijds viroloog bij het Amsterdam UMC, en regelmatig te gast bij AT5 voor de Corona Q&A. Als lid van het Outbreak Management Team (OMT) had hij een belangrijke adviesrol voor het kabinet. Naarmate de crisis langer duurde, nam de onvrede in de maatschappij toe, en ook de bedreigingen aan leden van het OMT. 

Ook De Jong kreeg daarmee te maken en is daar altijd nog emotioneel door geraakt. "Ik ben ook gewoon Nederlander die last heeft gehad van de maatregelen die voortkomen uit mijn eigen advies. Uit een integer advies voor de samenleving. En als je dan niet de straat op durft op een zondag omdat er een demonstratie gaande is en je na die demonstratie je deur opendoet en je vindt daar een bos geknakte tulpen, wat in die tijd een soort symbool was van een aantal groeperingen die zeiden 'landverrader'... Dat vond ik heel aangrijpend."

Burgemeester Halsema kreeg gedurende de crisis steeds meer moeite met de maatregelen vanuit Den Haag. Vooral de avondklok zat haar dwars en ze heeft zelfs getwijfeld of ze die wel moest handhaven. "Ik vond dat een disproportionele maatregel. Die met name jongeren en alleenstaanden raakte. Ik vond hem onverantwoord. En ik heb dat binnenskamers ook behoorlijk luid duidelijk gemaakt."

Toch besloot ze zich niet openlijk van de maatregel af te keren. "Het is nogal wat als je als lokaal bestuurder het nationaal gezag terzijde schuift. Je geeft ook het verkeerde voorbeeld. Omdat je tegelijkertijd wil dat de mensen de wet volgen. Daar kwam nog bij dat de legitimatie van de maatregelen eigenlijk al zo ter discussie stond dat ik het ook echt niet verantwoord vond het nationaal gezag vanuit het lokaal gezag te ondermijnen."

Ook moest Halsema meerdere keren ingrijpen bij protesten op het Museumplein omdat demonstranten zich niet aan de anderhalvemeterregel hielden. Michel Reijinga organiseerde deze demonstraties onder het mom van 'koffiedrinken'. Hij negeerde daarmee het demonstratieverbod. Toch heeft hij geen spijt van de acties. "Er zijn aan de politiekant en aan de zorgverleningskant zat mensen die wel onze mening deelden. Die ook besloten hebben: we staan aan jullie kant."

"Dat heb ik echt heel ingewikkeld gevonden", aldus Halsema over het soms met politiegeweld opbreken van die demonstraties. "We gebruikten de waterwerper, daar zetten we geen harde straal op, maar we sproeiden, in de hoop dat mensen dan weg zouden gaan." 

Menno de Jong is momenteel directeur van het Centrum Infectiebestrijding van het RIVM en daarmee, als opvolger van Jaap van Dissel, verantwoordelijk voor de virusbestrijding. "Op dit moment zijn we niet voorbereid op een nieuwe pandemie", moet de RIVM-baas toegeven. "Daar moet aan gewerkt worden, daar is financiering voor nodig." Hij doelt daarmee op de bezuinigingen van zorgminister Agema. En als er geen extra geld bijkomt, blijft Nederland onvoorbereid volgens De Jong. "Absoluut."