Zoe Saldaña zegt sorry voor 'culturele toe-eigening' Emilia Pérez
De Oscarwinnende Zoe Saldaña heeft in een zeldzaam moment van publieke zelfkastijding haar excuses aangeboden voor het feit dat Emilia Pérez – een film over een Mexicaanse drugsbaron die in transitie gaat – niet Mexicaans genoeg is. Dat de film geregisseerd werd door een Fransman, grotendeels werd opgenomen in Frankrijk en vooral niet-Mexicaanse acteurs bevat, bleek voor sommigen een probleem. Want blijkbaar mag een fictief verhaal zich niet afspelen in een land zonder dat de inwoners van dat land zelf achter de camera staan. Saldaña, zelf van Dominicaanse en Puerto Ricaanse afkomst, biechtte haar zonde op en bood aan om met de beledigde Mexicanen in gesprek te gaan over hoe de film correcter had gekund.
De ophef draait vooral om de zogenaamde 'culturele toe-eigening'. Volgens critici buit de film serieuze problemen in Mexico – zoals kartelgeweld – uit zonder de juiste nuance. Dat het script volgens hen ‘onzorgvuldig’ is vertaald, wordt gezien als verdere bewijslast van het onrecht dat de film de Mexicaanse cultuur heeft aangedaan. Of Audiard, de regisseur, ooit had moeten proberen om een film over Mexico te maken zonder Mexicaanse stempel, is voor deze groep geen vraag meer. Het antwoord is simpelweg: nee.
Saldaña probeerde de boel nog een beetje te sussen door te benadrukken dat de film niet per se over Mexico gaat, maar over vier vrouwen die vechten tegen systematische onderdrukking. "Ze hadden overal vandaan kunnen komen," zei ze. "Dit is een universeel verhaal." Maar dat universele aspect was blijkbaar niet universeel genoeg, want het moet volgens sommigen toch echt Mexicaans voelen, met Mexicaanse makers en Mexicaanse locaties. Of het verhaal dan nog steeds universeel zou zijn, is een andere vraag.
De actrice benadrukte dat de intentie nooit was om iemand te beledigen. "We handelden uit liefde," verklaarde ze. Maar in de hedendaagse filmindustrie is liefde niet langer een geldig excuus. Intentie doet er niet toe, perceptie is alles. Het lijkt erop dat creatieve vrijheid steeds meer wordt onderworpen aan een soort culturele quota: je mag alleen verhalen vertellen als je de juiste afkomst hebt, de juiste paspoortstempels kunt laten zien en de juiste goedkeuring hebt gekregen van de internetmoraalpolitie.
Dat Hollywood ooit groot werd door juist over grenzen heen te kijken en nieuwe verhalen te vertellen, is een nostalgisch idee geworden. Nu draait het om wie het verhaal mag vertellen en of de juiste mensen daar hun zegen over hebben gegeven. Want, zoals deze discussie maar weer laat zien, fictie mag best grensverleggend zijn—maar alleen binnen de grenzen die anderen bepalen.
Ter Illustratie (Afbeelding: Dall-E / FOK.nl)
