Dik een miljoen voor banaan en rol tape

In 2019 zorgde kunstenaar Maurizio Cattelan voor opschudding met zijn kunstwerk Comedian: een banaan die met ducttape aan een muur was bevestigd. Het werk werd destijds verkocht voor maar liefst 120.000 dollar (111.000 euro), wat onder andere leidde tot verontwaardiging op sociale media en de nodige media-aandacht.

Nu, vijf jaar later, kondigt veilinghuis Sotheby's aan dat een van de drie edities van Comedian opnieuw wordt aangeboden, ditmaal met een geschatte waarde van 1 miljoen tot 1,5 miljoen dollar. De winnende bieder ontvangt een rol ducttape en een banaan, samen met een echtheidscertificaat en officiële instructies voor installatie.

Sotheby's bevestigde dat de tape, noch de banaan origineel zijn. “Comedian is een conceptueel kunstwerk en de daadwerkelijke fysieke materialen worden bij elke installatie vervangen," verklaarde een woordvoerder van de veiling via e-mail.

Cattelan en de Franse kunstgalerie Perrotin haalden vijf jaar geleden de internationale krantenkoppen toen ze Comedian tentoonstelden met een vraagprijs van zes cijfers op de kunstbeurs Art Basel Miami Beach. Het origineel was gemaakt met een banaan gekocht in een supermarkt in Miami, maar de galerie gaf aan dat deze vervangen kon worden volgens de instructies van de kunstenaar.

De kunstwereld was verdeeld over de waarde van het werk. Sommige critici zagen het als geworteld in de rijke traditie van conceptuele werken, teruggaand tot Marcel Duchamps beroemde urinoir, die de waarde van kunst zelf in twijfel trekken. Het trok grote menigten, met beursbezoekers die in de rij stonden om de installatie te zien.

Het geheel nam een onverwachte wending toen performancekunstenaar David Datuna de banaan van de muur pakte, schilde en voor de ogen van honderden verbijsterde toeschouwers opat. Hij verdedigde later zijn actie als een eigen artistieke performance, niet als een daad van vandalisme.

De installatie in Miami werd uiteindelijk verwijderd vanwege zorgen over de openbare veiligheid, maar alle drie de edities werden op de beurs verkocht. Twee werden gekocht door particuliere verzamelaars voor 120.000 dollar, terwijl de derde voor een hoger, maar niet bekendgemaakt bedrag werd verkocht en later werd geschonken aan het Guggenheim Museum in New York.

Sotheby's heeft de identiteit van de verkoper in de veiling van november niet onthuld, maar zei dat de huidige eigenaar het werk heeft verkregen uit de collectie van een van de oorspronkelijke kopers.

In interviews na de tentoonstelling in Miami heeft Cattelan Comedian beschreven als commentaarstuk. In een gesprek met The Art Newspaper in 2021 zei hij dat het ‘geen grap’ was en noemde hij het werk ‘een reflectie op wat we waarderen’.

In een persbericht waarin de verkoop werd aangekondigd, beschreef David Galperin, hoofd hedendaagse kunst voor de Amerika's bij Sotheby's, Comedian als een ‘tartend werk van puur genie’. Dat zijn nogal grote woorden voor een op de muur geplakte banaan, maar het werk op zich is het punt niet. "Door een balans te vinden tussen diepgaande kritische gedachte en subversieve humor, is dit een bepalend werk voor de kunstenaar en voor onze generatie," zei Galperin, toevoegend: "Als 'Comedian' in essentie de notie van de waarde van kunst in twijfel trekt, dan zal het aanbieden van het werk op een veiling... de ultieme realisatie zijn van zijn essentiële conceptuele idee: het publiek zal eindelijk kunnen bepalen wat de echte waarde is."

Hoewel dit de eerste keer is dat Comedian op een veiling wordt aangeboden, werd het werk recentelijk tentoongesteld in het Leeum Museum of Art in Seoel, Zuid-Korea. Ook daar werd de banaan opgegeten: een kunststudent van de Nationale Universiteit van Seoel verwijderde het fruit en at het op, voordat hij de schil terug aan de muur bevestigde.

"De student vertelde het museum dat hij de banaan opat omdat hij honger had," zei een woordvoerder van de galerie tegen CNN na het incident in 2023. Het museum verving de opgegeten banaan later door een verse.

Sotheby's is van plan het kunstwerk voorafgaand aan de verkoop tentoon te stellen, wat plaatsvindt op 20 november in het hoofdkantoor van het veilinghuis in New York. Comedian zal daar vanaf maandag te zien zijn voordat het op wereldtournee gaat met stops in Londen, Parijs, Milaan, Hongkong, Dubai, Taipei, Tokio en Los Angeles. Wie het werk in alle rust wil bezichtigen, kan na een kort bezoek aan de supermarkt thuis een vrij exacte replica maken.