Bidsprinkhaan vestigt zich in Nederland
De Europese bidsprinkhaan heeft zich nu echt gevestigd in Nederland. Dit opvallende en vaak als vraatzuchtig omschreven insect heeft zijn intrek genomen in natuurgebied De Meinweg, gelegen in Midden-Limburg. Het is voor het eerst dat is vastgesteld dat de bidsprinkhaan zich niet alleen hier vestigt, maar zich ook voortplant. Dat meldt het NPO Radio 1-programma Vroege Vogels.
De eerste tekenen van een blijvende aanwezigheid kwamen aan het licht dankzij vrijwilliger Bas Raaijmakers. Vorig jaar ontdekte hij in Nationaal Park De Meinweg, vlakbij Roermond, meerdere jonge bidsprinkhanen en een eiercapsule. "Ook in 2024 hebben we weer een aanzienlijk aantal volwassen en onvolwassen dieren gevonden," vertelt Raaijmakers. "Ze blijken zich verrassend goed aan te passen aan ons klimaat."
Volgens Roy Kleukers, directeur van het EIS Kenniscentrum Insecten, komt de vestiging van de bidsprinkhaan niet geheel onverwacht. "Toen ik veertig jaar geleden met mijn studie naar insecten begon, moest je naar Midden-Frankrijk reizen om ze te zien," zegt Kleukers. "Maar door klimaatverandering schuift hun leefgebied op naar het noorden. De laatste jaren zagen we steeds meer meldingen en was het duidelijk: hij komt eraan."
Hoewel de bidsprinkhaan dus een invasieve exoot is, ziet Kleukers de komst van de bidsprinkhaan als een verrijking voor de Nederlandse biodiversiteit. “Het is een generalist die zich goed weet aan te passen, en als natuurliefhebber vind ik het fascinerend om te zien,” aldus Kleukers.
De naam ‘bidsprinkhaan’ verwijst naar de karakteristieke houding van zijn voorpoten, die hij in rust in een biddende positie voor zijn lichaam houdt. De wetenschappelijke naam, Mantis religiosa, benadrukt dit eveneens. Maar laat je niet misleiden door de naam: de bidsprinkhaan is allesbehalve vreedzaam. De vrouwtjes staan erom bekend hun partners tijdens of zelfs voor het paren op te eten. In sommige gevallen gaat het mannetje ondanks onthoofding door met de paringsdaad.
In tegenstelling tot wat de naam suggereert, is de bidsprinkhaan geen naaste verwant van de gewone sprinkhaan. Zijn dichtstbijzijnde familie is juist de kakkerlak. De vrouwtjes van de Europese bidsprinkhaan kunnen tot wel 7,5 centimeter groot worden, met kleuren die variëren van geel en groen tot bruin en zwart. Ze hebben een kenmerkende driehoekige kop met twee grote en drie kleine ogen.
De bidsprinkhaan is een vleeseter en jaagt actief op prooien zoals krekels, vliegen, hommels, bijen en spinnen, die hij met zijn grote vangarmen uit de lucht grijpt en vervolgens levend opeet.
Hoe de bidsprinkhaan precies in Limburg is beland, blijft een raadsel. Mogelijk zijn eitjes meegelift met planten uit Zuid-Europa die via tuincentra zijn verspreid. De dichtstbijzijnde bekende populatie bevindt zich in België, wat erop wijst dat de insecten mogelijk op eigen kracht naar Nederland zijn gevlogen.
De komst van de bidsprinkhaan lijkt het begin te zijn van een bredere trend. Kleukers verwacht dat nog meer insectensoorten uit Zuid-Europa zich in Nederland zullen vestigen als gevolg van klimaatverandering. "Bij bijen, wespen, sprinkhanen en libellen zien we al een opmars," concludeert hij. "Met de opwarming van het klimaat gaan steeds meer zuidelijke soorten zich hier thuis voelen."
