EU-top mislukt: crisis verergert

Icoon EU nieuws Het was al enigzins te verwachten: de financiŰle EU-top die het imago van de Unie op had moeten poetsen na het verwerpen van de grondwet door Frankrijk en Nederland, is mislukt. Het niet bereiken van een begrotingsakkoord voor de periode 2007-2013 voegt financiŰle onzekerheid toe aan de politieke crisis die al over de grondwet was ontstaan. Voor Nederland was de voorgestelde korting op de EU-betalingen te klein. De top werd vooral gekenmerkt door onenigheid tussen Groot-BrittanniŰ en Frankrijk.

Groot-BrittanniŰ wordt door veel leiders als 'hoofdschuldige' gezien. Ruim twintig jaar geleden bedong dat land een grote korting op de EU-betalingen omdat het weinig van landbouwsubsidies profiteerde. Nu weigeren de Britten die korting te herbespreken tenzij het drie jaar oude akkoord over de landbouwsubsidies wordt opengebroken. Dat is weer onbespreekbaar voor Frankrijk, wat het meeste van die subsidies profiteert. "Europa is in een diepe crisis beland", zei de Franse president Chirac op een persconferentie. Hij gaf het "ego´sme van twee of drie rijke landen" de schuld.

De Luxemburgse premier Juncker, die hard aan een compromis heeft gewerkt, zei dat het mislukken tot een zwakker Europa met scherpere tegenstellingen zal leiden. Juncker en Chirac zeiden zich te schamen dat een aantal armere nieuwe EU-leden had aangeboden bepaalde EU-ontvangsten op te geven in een poging het akkoord te redden. De nieuwe lidstaten zijn bang dat zij structurele hulp mislopen bij het uitblijven van een akkoord. Premier Verhofstadt van BelgiŰ verweet wat dat betreft de tegenstanders het eigenbelang boven dat van de Unie te stellen. Premier Balkenende werd daarin ook niet ontzien; de Duitse Bondskanselier Schr÷der beschuldigde hem van "nationaal ego´sme". Schr÷der, bondgenoot van Chirac, gaf "Britse en Nederlandse verstoktheid" de schuld van het mislukken van de top en sprak van "ÚÚn van de ergste crises die Europa heeft gekend".

De Britse premier Blair was onverbiddelijk in zijn standpunt dat een heroverweging van de Britse korting alleen mogelijk is als de manier waarop de EU geld uitgeeft fundamenteel wordt herzien, en dan met name de subsidiŰring van de landbouw. De Britten, die vanaf 1 juli voor 6 maanden EU-voorzitter zijn, hebben in tegenstelling tot Frankrijk en Duitsland geen haast. Ze weten dat er een grote kans is dat Schr÷der's regering in september door de liberalere oppositie wordt vervangen, die veel sympathieker tegenover de Britse vrije-markt principes staat en die Blair zou steunen in het streven naar landbouwhervormingen. Daarmee zou Chirac vervolgens ge´soleerd kunnen raken.

Naast Groot-BrittanniŰ gaven ook Zweden, Finland en Nederland te kennen geen haast te hebben met het financiŰle akkoord. Minister Bot was daar eerder al duidelijk over; hij liet enkele dagen geleden al weten dat het mislukken van de top een versterking van zijn onderhandelingspositie zou zijn. Nederland is vastbesloten niet langer de grootste netto-betaler aan de EU te zijn.

Vˇˇr de budgetaire onderhandelingen was de grondwet al ter tafel gekomen. Die werd in de koelkast gestopt; de deadline voor ratificatie is een jaar opgeschoven naar midden-2007. Dit om een reeks nederlagen op een rij te voorkomen. Denemarken, Portugal en Ierland hebben hun referenda voor dit jaar onmiddelijk uitgesteld.


Bot, Balkenende en Chirac boven een bedrukte Schr÷der