Benny Buisman Bekijkt: Tina Nijkamp (2 september 2025)

Die datum, 2 september, die heeft in mijn televisiehart altijd een speciaal plekje. Ik leg vast nog wel eens uit waarom, maar laten het erop houden dat ik 2 september altijd al meer als een startdatum van het nieuwe tv-seizoen zag dan die eerste dag van de maand. Slaat natuurlijk helemaal nergens op, maar zo voelt het gewoon. Misschien een beetje hetzelfde als 12 uur op elke eerste maandag van de maand - eerst flink wat geloei, dan snel weer doorgaan met je leven en dan denk je: kut, nu begint het pas.

Ik begon deze morgen met een blik op de kijkcijfers. Niet via de website van Stichting KijkOnderzoek, maar via de zelfbenoemde Nederlandse kijkcijferguru Tina Nijkamp. Wie is Tina? De betere vraaag die je kan stellen is: waarom is Tina? Het simpele antwoord is omdat zij sinds een jaar of wat lekker interessant kan doen met het verspreiden en distribueren van de kijkcijfers, die de SKO juist een week lang voor zich wil houden. Misschien dat dit toch wat uitleg verdient voor het grote publiek.

Hoewel vele creatievelingen graag anders zouden zien (en er in december 2005 zelfs nog protestacties bij de publieke omroepen over gevoerd werden), draait de tv-wereld op marktaandelen en kijkcijfers. Waarom zou een commercieel station immers een programma maken waar vervolgens geen hond naar kijkt? Zo'n marktaandeel wordt gemeten aan de hand van kijkcijferkastjes, waarbij een paar duizend huishoudens (een dwarsdoorsnede van de samenleving) aan de televisie hangen en noteert hoeveel, wat en wanneer er werd gekeken. De vader van een oude vriendin van me deed ooit mee aan het luisteronderzoek van de Nederlandse radio, en die legde me uit dat tegenwoordig een app voor op de telefoon beschikbaar is die ook bijhoudt welke audio te horen is, en rekent dit automatisch om naar de bron waar het op dat moment vandaan komt.

Omdat de tv-makers graag direct willen zien of een programma goed scoort of niet, is het kijk- en luisteronderzoek hun meest directe bron voor bijsturing. Maar ja, het is 2025, en elke kijker heeft inmiddels internet, Mediacourant en juicekanalen op hun social media, dus iedereen heeft meteen inzicht en een mening over 'de kijkcijfers'. Volgens de omroepen en zenders hebben nieuwe programms's geen kans van slagen als niet de eerste week waarin een programma kan worden teruggekeken wordt meegeteld, en dus besloot SKO tot het terughouden van die cijfers voor het grote publiek.

Maar geen nood. Enter Tina, Toffe Tina, Nijkamp! Dit Bathmens Boerinneke, oud-omroepvrouw van het jaar, ex-SBS topvrouw en Amerikaanse aftelklok-fetishist lapt die regels aan haar laars en zorgt dat zij via via (de makers zelf kunnen wel nog meteen de dag na dato zien wat er gekeken is) alsnog de cijfers via haar instagram stories naar buiten kan brengen. En eerlijk - Benny Buisman begrijpt het. Kijkcijfers are what makes the world go 'round. Alleen is het wel zo dat het toch heel gek is dat SKO vervolgens met Tina 'rond de tafel gaat' en ze daarna gewoon door kan gaan. En dat niet alleen, de hype wordt alleen maar groter. Het heeft haar, met haar wekelijkse krantencolumn als tegenhanger/spirituele opvolger van Angela, geen windeieren gelegd.

Hoezo mag 'het grote publiek' de kijkcijfers niet inzien, behalve via Toffe Tina? In vroeger tijd stonden ze gewoon nog zelfs elke dag op NOS Teletekst. Nu mensen er een mening bij vormen (en wie kan het ze kwalijk nemen - iedereen vindt alles over iets) moet het ineens achter inlogcodes en zien we enkel via Toffe Tina de highlights. Dat is pas een scheef beeld.

Overigens is Toffe Tina echt wel tof (ze reageert altijd heel lief op mijn televisietips; maar sorry lieverd, ik heb mijn scoopjes vanaf nu zelf nodig, dat zal je vast begrijpen), alleen met regelmaat schiet ze een beetje door. En dan bedoelen we ook écht doorschieten: ze kan het bijvoorbeeld niet laten om structureel aan te halen dat er te weinig Aziatische programmamakers op de Nederlandse beeldbuis te vinden zijn (daar ben ik het overigens wel mee eens), maar soms gaat ze door op futiliteiten. Een verkeerde decorkeuze, een stomme presentatiekeuze... Hee, dat is mijn werk, Narretje Nijkamp! En dan hebben we het nog niet eens over haar column voor een bekend dagblad of over Tina's TV-Update, haar dagelijkse podcast waarin ze zich soms al helemaal opstelt als een soort televisievariant van Keet Coldeweijer.

Het toppunt van deze week was wel toen ze -zonder gêne!- John de Mol aansprak op Instagram en de tip gaf 'om De Allesweter (op SBS 6) tien minuten eerder te programmeren, zodat de doorstroom van Briljante Breinen (op het andere net, op 4) dan minder wordt tegengewerkt'. Nee Toffe Tina, nu probeer je te graag relevant te blijven - hetzelfde struikelblok als waar Angela mee worstelde (ik zag je ook al aanschuiven in De Oranjezomer): je bent geen programmadirectrice meer, en WC-Bril Breinen is gewoon een slecht programma! Maar daar schrijf ik vrijdag wel meer over.

En gelukkig hoef je daarvoor niet achter een betaalmuurtje te koekeloeren.