Gaat Poetin daadwerkelijk 'de bom' gooien?

De Russische leider Vladimir Poetin heeft opnieuw de aandacht van de wereld weten te trekken door aanpassingen in Rusland’s nucleaire doctrine goed te keuren. Deze veranderingen verlagen de drempel voor het inzetten van kernwapens aanzienlijk.

Volgens de nieuwe regels kan Rusland nu reageren met kernwapens wanneer het wordt aangevallen door een land met conventionele wapens, zoals raketten, vliegtuigen of drones, zolang dat land gesteund wordt door een kernmacht. Rusland ziet in dat geval de aanval als een gezamenlijke aanval. Dit betekent dat de inzet van Amerikaanse wapens door Oekraïne officieel binnen deze criteria valt.

Deze wijziging in beleid komt op een beladen moment. Amper twee dagen geleden gaf Joe Biden, de huidige president van de Verenigde Staten, Oekraïne toestemming om met hun langeafstandsraketten aanvallen uit te voeren op Russisch grondgebied. Nu stelt Moskou dus dat dat een gezamenlijke aanval van Oekraïne en de Verenigde Staten vormt. De waarschuwing aan het Westen is overduidelijk: elke escalatie kan desastreuze gevolgen hebben.

De timing van deze wijziging lijkt niet geheel toevallig. Moskou had in september immers al laten weten dat deze wijziging eraan zat te komen, maar Poetin heeft ze vlak na meldingen dat Oekraïne zes ATACMS-raketten, geleverd door de VS, had afgevuurd op de Russische regio Bryansk pas getekend.

Dit soort dreigementen van Moskou is natuurlijk niet nieuw. Sinds het begin van de oorlog heeft Rusland regelmatig de nucleaire kaart gespeeld en tot nu toe is dat maar nauwelijks serieus genomen door de rest van de politieke wereld. En ook nu lijkt men - met name in de VS - niet onder de indruk. Biden lijkt ervan overtuigd dat Moskou bluft, maar of het verstandig is te spelen met miljoenen mensenlevens kun je je natuurlijk afvragen.

Een belangrijke reden waarom Rusland waarschijnlijk echter alsnog geen kernwapens zal gebruiken, is China. Als (strategisch) bondgenoot van Moskou is China fel tegen elke nucleaire escalatie. Beijing heeft meermaals opgeroepen tot stabiliteit en lijkt Rusland onder druk te zetten om het gebruik van kernwapens achterwege te laten.

Daarnaast is er natuurlijk Donald Trump, die in januari beëdigd zal worden als president van de Verenigde Staten. Hij heeft beloofd een snelle oplossing voor het conflict te zoeken. Een nucleaire aanval zou dit proces in gevaar brengen en mogelijk leiden tot een veel hardere reactie van een nieuwe Amerikaanse regering. Moskou lijkt zich bewust van deze risico’s en nu ook Zelensky heeft gesteld dat hij verwacht dat er snel een oplossing zal komen zodra Trump het Witte Huis betrekt lijkt het strategisch verstandig om niet de hele wereld tegen je in het harnas te jagen.

Toch zal helemaal niemand volledig kunnen uitsluiten dat Poetin toch overgaat tot het ondenkbare. In februari 2022 hadden ook maar weinig experts verwacht dat Moskou daadwerkelijk een volledige invasie in Oekraïne zou beginnen. Met duizend dagen oorlog achter de rug weten we inmiddels dat ze er compleet naast zaten en hoewel Washington Moskou’s nieuwste nucleaire dreigementen publiekelijk van tafel veegt, is maar de vraag of dat terecht en verstandig is.