Opinie: Progressief is niet hetzelfde als woke - en dat verschil heeft je favoriete series vermoord

Er was een tijd dat Doctor Who gewoon goed was. Niet goed ondanks progressieve waarden. Niet goed terwijl het ons de les las. Gewoon… goed. Spannend. Slim. Met personages die toevallig divers waren zonder dat er een spotlight en een megafoon aan te pas kwam om te schreeuwen: "KIJK! KIJK DAN! ZIE JE HOE INCLUSIEF WE ZIJN?!"

Datzelfde geldt voor Star Trek. De originele series hadden een Russische navigator midden in de Koude Oorlog. Een Japanse stuurman kort na de Tweede Wereldoorlog. Een zwarte vrouwelijke communications officer in de jaren zestig. En de eerste interraciale kus op televisie. Dat was revolutionair. Dat was progressief. Dat was belangrijk. En toch voelde het nooit alsof ze je een preek gaven.

Maar ergens tussen toen en nu is er iets misgegaan. Ergens is "progressief" "woke" geworden, en dat verschil? Dat verschil heeft je favoriete series vermoord.
Laat me het uitleggen.

Progressief is: laat me je een verhaal vertellen waarin iedereen toevallig vertegenwoordigd is.
Woke is: laat me je vertellen dat je een slecht mens bent als je niet juicht voor onze representatie.

Zie je het verschil? Het draait allemaal om intentie en uitvoering.

Klassieke Doctor Who had sterke vrouwelijke companions, LGBTQ+ personages en verhaallijnen over tolerantie en inclusie. Maar het verhaal kwam altijd eerst. De boodschap zat verweven in de plot, niet eroverheen geplakt met ducttape en zelfgenoegzaamheid. Captain Jack Harkness was niet "het biseksuele personage" – hij was een charismatische oplichter die toevallig op alles en iedereen viel. Zijn seksualiteit was een karaktertrek, niet zijn hele identiteit.

Maar de nieuwste seizoenen van Doctor Who? Jezus christus. Elk gesprek voelt aan als een diversiteitstraining bij een overheidsinstelling. Personages stoppen midden in een scene om uit te leggen hoe progressief ze zijn. De spanning verdwijnt omdat de schrijvers belangrijker vinden dat je de Juiste Mening™ hebt dan dat je een goed verhaal krijgt.

En Star Trek? Oh, Star Trek. De originele serie liet Uhura en Kirk zoenen zonder er een hele aflevering aan te wijden over hoe belangrijk dat was. Ze deden het gewoon. Het was normaal in hun toekomst, dus het was normaal in de serie. Klaar. De boodschap was: kijk, dit is hoe de wereld eruit zou moeten zien.

De nieuwe Star Trek serie? Elk gesprek zit vol met identiteitspolitiek. Personages definiëren zichzelf door hun labels. Dialogen voelen aan als Twitter-threads die hardop worden voorgelezen. En het ergste? De schrijvers zijn zo bang om iets verkeerd te doen dat personages uit deze groepen nooit fouten mogen maken, nooit gecompliceerd mogen zijn, nooit echt interessant worden.

Want dat is het andere verschil: progressieve shows gaven hun diverse personages agency en fouten. Woke shows maken ze tot heiligen.

Klassiek progressieve verhalen durfden te laten zien dat vrouwen, mensen van kleur, LGBTQ+ personen gewoon… mensen zijn. Met gebreken. Met fouten. Met interessante karakterontwikkeling. Sarah Jane Smith was eigenwijs en maakte blunders. Sisko was complex en moreel ambigu. Kira Nerys was verbitterd en gewelddadig.

Maar in woke series? Diverse personages zijn perfect. Ze hebben altijd gelijk. Ze zijn moreel superieur. Ze mogen niet falen want dat zou "problematisch" zijn. En daardoor zijn ze saai. Vlak. Ongeloofwaardig. Want niemand is perfect, en perfectie is niet interessant.

Het verschil zit hem in show versus tell.

Progressieve shows lieten zien. Woke shows vertellen.

Star Trek TNG liet Picard samenwerken met Guinan, een zwarte vrouw die wijzer was dan hij en hem bijstuurde. Maar het werd nooit uitgesproken. We zagen gewoon dat hij haar respecteerde, naar haar luisterde, haar waarde erkende. De boodschap kwam over zonder dat iemand een speech hoefde te houden.

Moderne series? Die stoppen elk moment vol met speeches. Lange, prekerige monologen over hoe belangrijk representatie is, hoe slecht het vroeger was, hoe verlicht we nu zijn. Het is vermoeiend. Het is plat. En het werkt averechts, want zodra je voelt dat je een les krijgt, haakt je brein af.

Progressief respecteert het publiek. Woke behandelt het publiek als kleuters.

Klassieke progressieve series gingen ervan uit dat je slim genoeg was om de boodschap te begrijpen. Ze lieten je zelf nadenken. Ze vertrouwden erop dat je de thema's zou oppikken zonder dat ze met neonletters hoefden te knipperen.

Woke series daarentegen? Die gaan ervan uit dat je een idioot bent die alles letterlijk uitgelegd moet krijgen, bij voorkeur meerdere keren, met huilende close-ups en dramatische muziek.

En dan is er nog de kwestie van tokenisme versus integratie.

Progressieve shows integreerden diversiteit organisch in het verhaal. De wereld was gewoon divers, net als de echte wereld. Niemand hoefde uit te leggen waarom er verschillende soorten mensen waren – ze waren er gewoon.

Woke shows maken van elk divers personage een statement. Hun hele bestaan draait om hun identiteit. Ze krijgen introductie-scenes waarin hun labels worden opgesomd. Ze krijgen speciale afleveringen waarin hun struggle wordt uitgelicht. Ze worden niet behandeld als personages, maar als representatie. En dat is een belediging, zowel voor het personage als voor de groep die ze zogenaamd vertegenwoordigen.

Kijk naar het verschil:

Progressieve Doctor Who: "Dit is Bill. Ze is slim, nieuwsgierig en grappig. Oh, en ze valt op vrouwen."
Woke Doctor Who: "Dit is Yaz. Ze is lesbisch en Pakistaans en laten we daar elke drie afleveringen over praten en hier is een hele special over microagressies die ze heeft ervaren."

Star Trek TOS: "Dit is de Enterprise crew. Ze komen van over de hele wereld en werken samen. Normaal toch?"
Star Trek Discovery: "Laat ons je vertellen, in detail, met veel emotionele speeches, hoe inclusief we zijn en waarom dat belangrijk is en heb je de boodschap al begrepen want zo niet dan herhalen we het nog vijf keer."

Het resultaat? Series die aanvoelen als corporate diversity training in plaats van entertainment. Verhalen die zijn geschreven door HR-afdelingen in plaats van door schrijvers. Personages die zijn ontworpen om aan quota te voldoen in plaats van om interessant te zijn.

En het trieste? Dit schaadt juist de zaak die ze beweren te dienen. Want wanneer diversiteit aanvoelt als een verplichting in plaats van een natuurlijk onderdeel van het verhaal, gaan mensen afhaken. Niet omdat ze tegen diversiteit zijn, maar omdat ze geen slechte verhalen willen die zich verstoppen achter goede bedoelingen.

Progressief zijn betekende vroeger: laat zien hoe de wereld zou kunnen zijn.
Woke zijn betekent nu: vertel iedereen hoe ze moeten denken, en noem ze bigots als ze je saaie verhaal niet leuk vinden.

En zolang we dat verschil niet begrijpen, blijven we goede series verliezen aan zelfgenoegzame predikers die vergeten zijn dat entertainment eerst en vooral moet entertainen.

Dus, zie jij het verschil? Of vind je dat ik overdrijf en dat moderne series gewoon progressief zijn zoals de oude dat ook waren? Wanneer hield jij op met het kijken naar Doctor Who of Star Trek (als je dat al deed)? Was het omdat ze te progressief werden, of omdat ze te woke werden – en wat is voor jou het verschil? Ik ben benieuwd of ik alleen ben in deze frustratie, of dat meer mensen heimwee hebben naar de tijd dat boodschappen slim waren in plaats van schreeuwerig en ik als kijker niet werd geschoffeerd of behandeld als klein kind dat te dom is voor zichzelf te denken en een onderliggende boodschap te begrijpen zonder dat die als een soort permanent billboard door hele afleveringen heen wordt herhaald.