Op 11 juni gaat het WK voetbal van start in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Met de uitbreiding naar 48 deelnemende landen wordt het de meest uitgebreide editie tot nu toe. In de weken voorafgaand aan het toernooi nemen we elke dag één land onder de loep. Vandaag: Canada.
Canada, waarvan een ploeg in 1904 olympisch goud won, heeft niet de meest rijke WK-geschiedenis. In 1986 en 2022 waren ze van de partij, beide keren met drie nederlagen in de groepfase als resultaat. Plaatsing was dit keer in elk geval geen probleem, als gastland konden de Canucks de kwalificatie overslaan.
In eigen huis spelen de Canadezen in groep B tegen Bosnië & Herzegovina, Qatar en Zwitserland, wat in elk geval op papier toch wel mogelijkheden zou moeten bieden om voor het eerst een ronde verder te komen.
Sportland
We zijn voor het eerst bij een land aangekomen waar voetbal daadwerkelijk niet bovenaan de lijstjes staat wat populariteit betreft. Als we het over Canada hebben, hebben we het natuurlijk over ijshockey, de grote nationale sport. In de zomer is dat - weliswaar in iets mindere mate - lacrosse, het is niet voor niks dat Canada over twee jaar eindelijk hoopt de olympische titels van 1904 en 1908 te verdedigen. Basketbal doet het ook uitstekend, net als American football.
Aan tafel!
Er is maar één echte keuze wat de maaltijd betreft: poutine, simpel gezegd patat met kaas en jus en overal in Canada te verkrijgen. Het grote icoon daarnaast is natuurlijk maple syrup, ahornsiroop, wat bijna overal wel bij gegeten wordt. We zetten er een Canadese whisky of Canadees biertje bij op tafel, voor de mensen die iets zonder alcohol prefereren kan er gekozen worden uit op ahornsap gebaseerde drankjes, milkshakes of een virgin Caesar-cocktail.
Wat zeggen de bookmakers?
Canada krijgt een uitstekende kans om de knock-outfase te bereiken, meer dan zo'n 1,33 keer je inzet krijg je daar niet voor. Over het vervolg is men er nog niet helemaal uit: de wedkantoren schatten de kans op uitschakeling bij de laatste 32 maar net iets groter in dan uitschakeling in de achtste finales, wat een keurige prestatie zou zijn. Met noteringen rond de 251 voor een wereldtitel staat Canada nog best wel hoog, tegen de top-25 aan en dus bijna in de bovenste helft van het rijtje.
Wereldranglijst: 30e
Aantal WK-deelnames: 3
Beste WK-prestatie: Groepsfase (1986, 2022)
Topscorer aller tijden: Jonathan David (39)
Recordinternational: Atiba Hutchinson (104)
Bondscoach: Jesse Marsch
Canada
New IRA heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor een bomaanslag op een auto in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast afgelopen zaterdag. Volgens de Belfast Telegraph was de aanval gericht op politiemensen in een gebouw bij het voertuig en zegt de groep dat het om een bewuste actie tegen de politie ging.
De New IRA verklaart dat leden de auto van een bezorger kaapten en hem dwongen met een explosief naar een politiebureau te rijden. Twee weken eerder zou de groep een vergelijkbare aanslag hebben geprobeerd, maar toen ontplofte de bom niet. De organisatie dreigt nu met meer aanvallen, in het bijzonder op woningen van politiemensen.
In een verklaring, geciteerd door de Belfast Telegraph, stelt de New IRA dat de gewelddadige campagne doorgaat "totdat de Britten verklaren zich terug te trekken". De groep presenteert zich als voortzetting van de strijd voor een Ierland dat losstaat van het Verenigd Koninkrijk. Over eventuele gewonden of schade bij de recente aanslag worden in de berichtgeving geen details genoemd.
De New IRA wordt gezien als een afsplitsing van de Irish Republican Army (IRA), die in de twintigste eeuw jarenlang aanslagen pleegde. De oorspronkelijke IRA streefde naar een volledig onafhankelijk Ierland en voerde een gewapende campagne tegen de Britse aanwezigheid in Noord-Ierland. In 2019 werd een journaliste doodgeschoten bij rellen in Londonderry; de New IRA werd daar verantwoordelijk voor gehouden, waarbij de kogel volgens de groep bedoeld zou zijn geweest voor een agent.
Groeperingen als de New IRA vallen onder wat in Noord-Ierland bekendstaat als dissidente republikeinen. Deze organisaties verwerpen het Goede Vrijdagakkoord, dat in 1998 grotendeels een einde maakte aan het geweld van de zogenoemde Troubles. De belangrijkste gewapende republikeinse groep van toen, de Provisional IRA, kondigde in de aanloop naar dat akkoord een staakt-het-vuren af en stopte officieel in 2005 met haar gewapende campagne.
Het dissidente republikeinisme bestaat uit kleinere organisaties die zich hebben afgescheiden van de Provisional IRA, zoals de Continuity IRA en de New IRA. Hoewel zij veel minder leden hebben dan vroeger het geval was, beschikken deze groepen volgens de autoriteiten nog steeds over zware wapens en explosieven. De aanslag in Belfast voedt de zorgen dat een deel van het oude geweld in Noord-Ierland kan oplaaien.
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) stappen op 1 mei uit oliekartel OPEC en trekken zich ook terug uit de maandelijkse overleggen van OPEC+, waar naast OPEC-landen ook Rusland aan deelneemt. Met het besluit verlaat een van de grotere olieproducenten na zestig jaar het samenwerkingsverband, wat volgens betrokkenen de positie van OPEC verzwakt.
De VAE waren binnen de organisatie een belangrijke speler, met nauwe banden met Rusland en een sleutelrol in de productieafspraken. De stap komt op een moment dat OPEC al onder druk staat door de oorlog in het Midden-Oosten en spanningen rondom olieaanvoer. Het vertrek wordt daarom gezien als een zware slag voor de invloed van het kartel op de wereldwijde olieprijzen.
De beslissing van de Emiraten volgt na openlijke kritiek op andere Arabische landen, die volgens de VAE te weinig zouden doen om het land te beschermen tegen herhaalde Iraanse aanvallen. De VAE zijn een bondgenoot van de Verenigde Staten en bewegen zich daarmee in een gevoelig geopolitiek krachtenveld tussen regionale rivalen en grootmachten.
Voor Saoedi-Arabië, dat traditioneel het leiderschap binnen OPEC claimt, is het besluit een aantasting van zijn oliehegemonie. Tegelijkertijd kan Washington het vertrek van de VAE als winst zien: de Amerikaanse president Donald Trump heeft OPEC herhaaldelijk verweten "de rest van de wereld op te lichten" door de olieprijzen kunstmatig hoog te houden.
Welke concrete gevolgen het besluit voor de oliemarkt krijgt, is nog onduidelijk. Een analist van marktonderzoeker Rystad zei tegen persbureau Reuters dat de impact op korte termijn mogelijk beperkt blijft door de al bestaande verstoringen in de Straat van Hormuz, maar dat OPEC op langere termijn "structureel verzwakt" uit deze stap zal komen.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
KNVB-directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen waarschuwt dat er "chaos" kan ontstaan in de competitie als NAC Breda maandag gelijk krijgt in de rechtbank in Utrecht. De club eist dat het met 6-0 verloren duel tegen Go Ahead Eagles van 15 maart wordt overgespeeld, omdat Go Ahead-verdediger Dean James destijds niet de juiste papieren had. De uitspraak in het kort geding volgt maandag om 12.00 uur.
NAC stapte na de ruime nederlaag eerst naar de KNVB met de klacht dat James niet speelgerechtigd was, en kreeg de bond inhoudelijk mee. Toch besloot de KNVB het duel niet opnieuw te laten spelen, mede omdat clubs en bond volgens eigen zeggen niet goed op de hoogte waren van de regels in deze paspoortkwestie. Dat besluit bracht NAC ertoe de gang naar de rechter te maken.
Volgens de KNVB reikt de zaak veel verder dan alleen de wedstrijd in Deventer. De bond stelde tijdens het kort geding dat in minstens 133 Eredivisie-duels spelers zijn ingezet die formeel niet speelgerechtigd waren. Van Leeuwen vreest dat een overwinning van NAC de deur openzet voor nieuwe rechtszaken van andere clubs die eerder al een voorbehoud maakten.
"Als NAC gelijk krijgt, gaan die andere clubs ook kort gedingen aanspannen. Dat zou kunnen betekenen dat de competitie niet uitgespeeld kan worden", zei Van Leeuwen tegen ESPN na afloop van de zitting. In de Eredivisie staan nog drie speelronden op het programma, waardoor eventuele herhalingen van wedstrijden direct invloed hebben op de ontknoping.
Van Leeuwen benadrukte dat de bond zichzelf geen nalatigheid verwijt in deze kwestie. Volgens haar spelen privacyregels rond nationaliteit een belangrijke rol bij de manier waarop gegevens van spelers worden gedeeld. "Nationaliteit is een behoorlijk privacygevoelige zaak. In de eerste plaats van spelers, in de tweede plaats van werkgevers, dat zijn de clubs", aldus de directeur betaald voetbal.
NAC
Qatar zou topfiguren van Hamas hebben opgedragen hun luxe verblijven in het emiraat te verlaten, melden Israëlische en Palestijnse media. De leiding in Doha zou dat besluit de afgelopen weken hebben genomen, nadat Hamas zich halfslachtig achter Iran schaarde na een grootschalige Iraanse aanval met drones en raketten op Qatar.
Teheran vuurde vorige maand meer dan 300 drones en raketten af op het kleine Golfstaatje, dat zowel Iran als Hamas eerder financieel en politiek ontving. Hamas reageerde pas na ruim twee weken met een verklaring waarin de beweging Iran steunde, maar Teheran tegelijk opriep af te zien van aanvallen op buurlanden. Die houding zou in Doha slecht zijn gevallen, waar de aanwezigheid van Hamas-kopstukken sinds de aanval van 7 oktober 2023 al steeds gevoeliger lag.
Volgens de Israëlische journalist Amit Segal, van het belangrijkste avondjournaal in Israël, is de feitelijke Hamas-leider Khalil al-Hayya inmiddels de toegang tot Qatar ontzegd. Al-Hayya, die in Caïro namens Hamas onderhandelt over de uitwerking van de tweede fase van het Gaza-plan van Donald Trump, zou per sms zijn geïnformeerd over het besluit. Verschillende leiders zouden Qatar al hebben verlaten, anderen zouden dat binnenkort moeten doen, en Doha zou zich ook terugtrekken uit het Gaza-overleg.
Palestijnse media berichtten eerder dat het Hamas-leiderschap zijn villa’s en penthouses in Qatar moet opgeven, waarbij Israël stelt dat een deel van deze leiding uit miljardairs bestaat. Segal noemt Turkije als mogelijke nieuwe uitvalsbasis, al is daarover nog geen duidelijkheid. Binnen Hamas speelt al langer een machtsstrijd tussen een meer pragmatische stroming, die inzet op banden met Qatar en Turkije, en een radicalere vleugel die zich aan Iran oriënteert.
Het zogenoemde Doha-kamp wordt geleid door Khaled Meshaal, die al geruime tijd in Qatar woont en volgens Israël over enkele miljarden zou beschikken. Meshaal en Al-Hayya gelden als belangrijkste kandidaten om de nieuwe leider van Hamas te worden; interne verkiezingen worden de komende weken verwacht. De uitkomst is belangrijk omdat Hamas binnenkort beslissingen moet nemen over het tweede deel van Trumps Gaza-plan, waaronder de vraag of de beweging haar wapens opgeeft en het bestuur van Gaza overdraagt aan een Palestijnse technocratische regering.
De vorige gekozen Hamas-leider, Ismail Haniyeh, werd in 2024 in Teheran door Israël gedood. Haniyeh, die ooit zei op "olijfolie en za’atar" te zullen leven, bouwde in Qatar volgens Israël een vermogen van 4 miljard dollar op, terwijl de bevolking in Gaza in armoede leefde. Na hem nam Yahya Sinwar, gezien als het brein achter 7 oktober, de leiding over; ook hij werd enkele maanden later door Israël gedood. Sindsdien stuurt een comité van Hamas-leiders in Qatar de organisatie aan, dat vorig jaar een Israëlische luchtaanval overleefde, waarna Israël onder druk van Trump instemde met een staakt-het-vuren in Gaza. Doha zelf heeft het vermeende uitzettingsbesluit nog niet officieel bevestigd.
Xpeng wil vanaf 2027 op grote schaal 'vliegende' auto's uitleveren en in 2026 zijn eerste humanoïde robots in productie nemen. Dat zegt president Brian Gu van de Chinese fabrikant van elektrische auto's in aanloop naar de autoshow in Peking. Het bedrijf verwacht dat de eerste exemplaren van de vliegende auto’s al eind dit jaar bij klanten terechtkomen.
Volgens Gu heeft Xpeng inmiddels meer dan 7.000 bestellingen binnen voor de toestellen, waarvan het merendeel uit China komt. Het bedrijf werkt daar nog aan toestemming van de luchtvaartautoriteiten om de voertuigen officieel de lucht in te mogen sturen. De massaproductie van de vliegende auto's moet volgend jaar starten, waarna in 2027 de grootschalige uitleveringen moeten volgen.
Naast de vliegende auto’s bereidt Xpeng ook de introductie van humanoïde robots voor. Die moeten in het vierde kwartaal van 2026 in productie gaan en worden in eerste instantie ingezet als receptionist of verkoper, om direct met klanten te communiceren. Gu verwacht dat deze tak op de lange termijn belangrijker wordt dan de autoproductie, omdat er volgens hem in de komende 10 tot 20 jaar meer toepassingen voor humanoïde robots in het dagelijks leven ontstaan.
Xpeng breidt daarnaast zijn activiteiten in autonoom vervoer uit en start dit jaar met robotaxitests in de zuidelijke miljoenenstad Guangzhou. In de komende 12 tot 18 maanden wil het bedrijf honderden tot duizenden robotaxi’s bouwen. Gu noemt 2027 een "kritiek jaar" waarin Xpeng wereldwijd met partners meer proeven met robotaxi’s wil opzetten.
De Chinese fabrikant werkt intussen nauwer samen met het Duitse Volkswagen, dat vorige maand begon met de massaproductie van zijn eerste gezamenlijk ontwikkelde elektrische model. Gu ziet "enorm veel potentieel" om die samenwerking verder uit te breiden en sluit ook deals met andere autobouwers in verschillende regio’s niet uit. Xpeng zegt flexibel te willen blijven en per markt met verschillende partijen te willen samenwerken.
Het bedrijf is de afgelopen jaren snel internationaal gegroeid en is inmiddels actief in ongeveer 60 landen buiten China. Vorig jaar kwam circa 10 procent van het verkoopvolume en zo’n 15 procent van de omzet uit het buitenland. Gu verwacht dat in de komende vijf tot tien jaar meer dan de helft van de inkomsten van Xpeng van buiten China zal komen.
Jewel Shuping uit de Amerikaanse staat North Carolina liet zich in 2006 bewust blind maken met gootsteenontstopper, omdat ze ervan overtuigd was dat ze zonder zicht had moeten worden geboren. De inmiddels 41-jarige vrouw zegt dat ze is gediagnosticeerd met Body Integrity Identity Disorder (BIID), een zeldzame psychische aandoening waarbij mensen het gevoel hebben dat een gezond lichaamsdeel niet bij hen hoort en zij een beperking zouden moeten hebben. Zij 'identificeren' als gehandicapt.
Shuping vertelt dat haar wens om blind te zijn al op zeer jonge leeftijd begon. Als zesjarig meisje staarde ze bewust urenlang in de zon in de hoop haar gezichtsvermogen te verliezen. Tijdens haar tienerjaren ging ze zich steeds meer als blinde gedragen: ze droeg dikke, zwarte zonnebrillen, gebruikte vanaf haar 18e een witte stok en leerde rond haar 20e braille lezen.
Volgens haar bleef de gedachte om blind te worden haar achtervolgen en werd het rond haar 21e een constante "alarmbel" in haar hoofd. In die periode begon ze actief te zoeken naar manieren om haar zicht permanent kwijt te raken. Uiteindelijk zegt ze een psycholoog te hebben gevonden die bereid was haar te helpen bij het uitvoeren van haar wens. Een soor gender-affirming care voor mensen die identificeren als blinde.
In 2006 zou deze hulpverlener eerst verdovende oogdruppels in haar ogen hebben gedaan en daarna enkele druppels gootsteenontstopper hebben toegediend. Shuping beschrijft de ingreep als extreem pijnlijk en vertelt dat haar zicht geleidelijk verdween. Na ongeveer zes maanden was ze volledig blind. Wie de betrokken psycholoog was en of die juridisch of tuchtrechtelijk is aangepakt, is niet bekend. Ook is onduidelijk of dat succesvol zou zijn, omdat eenvoudig is aan te voeren dat dit weinig verschilt van geslachtsoperaties of medicatie om geslachtsverandering te initiëren.
Shuping zegt nu gelukkig te zijn met haar beperking en treedt naar buiten met haar verhaal om meer bekendheid te geven aan BIID. De aandoening, die door psychiater Michael First werd benoemd, komt volgens beschrijvingen bij een zeer klein deel van de bevolking voor en uit zich vaak in een sterke wens om een gezond ledemaat, zoals een arm of been, te laten amputeren. Sommige patiënten zouden zelfs jaloers kunnen zijn op mensen met de beperking die zij zichzelf toewensen, omdat hun eigen lichaam voor hen niet "kloppend" voelt.
Jewel Shuping
PowerWash Simulator 2 krijgt een Star Wars-uitbreiding. Dat heeft de Britse ontwikkelaar FuturLab aangekondigd. De content speelt zich af tijdens de originele trilogie (Episodes IV-VI) en gaat een tientje kosten. De uitbreiding komt deze zomer uit.
In deze uitbreiding speel je als P0-W2, een schoonmaak-droid die eerst voor de Empire moet poetsen. Later neemt hij zijn hogedrukspuit mee naar de rebellen. Je bezoekt sowieso uiteenlopende locaties. P0-W2 moet ook midden in de zandstormen van Tatooine en de ijsvelden van Hoth blijven schoonmaken. Heb je vrienden die ook graag digitaal reinigen? Je kunt met een team van vier in Fee Play-modus naar hartenlust soppen.
PowerWash Simulator 2 is beschikbaar voor alle consoles en pc.
Lisa Kudrow noemt de werksfeer achter de schermen van de sitcom Friends "bruut" en "heftig". De actrice, die tien seizoenen lang Phoebe Buffay speelde, zegt in een nieuw interview dat schrijvers van de serie zich regelmatig ongepast gedroegen tijdens opnames en in de schrijverskamer.
Volgens Kudrow riepen schrijvers harde en denigrerende opmerkingen als een scène niet naar wens verliep. Friends werd opgenomen voor een livepubliek van ongeveer vierhonderd mensen, wat de druk op cast en crew verhoogde. "Als je een zin vergat of niet de juiste reactie kreeg, konden schrijvers zeggen: 'Kan die trut niet lezen? Ze doet niet eens haar best. Ze heeft mijn tekst verpest'", zegt de 62-jarige actrice in The Times of London.
Kudrow beschrijft ook een ongemakkelijke sfeer in de schrijverskamer, waar vooral mannen werkten. Zij zegt dat de mannelijke schrijvers tot laat opbleven om seksuele fantasieën over collega-actrices Jennifer Aniston (Rachel) en Courteney Cox (Monica) te bespreken. "Het was heftig", aldus Kudrow, die benadrukt dat dit soort gesprekken vaker voorkwamen.
Toch zegt de actrice dat ze zich destijds persoonlijk probeerde te distantiëren van het gedrag. Ze vond de houding "bruut", maar besloot het naast zich neer te leggen. "Ze zaten tot diep in de nacht te werken om de show te schrijven. Ik dacht: zeg maar wat je wil achter mijn rug om, het maakt me niet uit", vertelt ze.
De werksfeer bij Friends lag eerder al onder een juridisch vergrootglas. Amaani Lyle, die in 1999 als assistent werkte bij de serie, spande begin jaren 2000 een rechtszaak aan tegen producent Warner Bros. Zij stelde dat in de schrijverskamer regelmatig seksuele en racistische opmerkingen werden gemaakt en dat zij die moest vastleggen.
Die zaak belandde uiteindelijk bij het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat oordeelde dat het grove taalgebruik binnen de context van het werk viel. Friends liep van 1994 tot 2004 en groeide uit tot een van de succesvolste en meest invloedrijke televisieseries ooit.
Een van de mogelijke fantasieën van de schrijvers (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Vanaf 1 mei kan de belastingdienst het ook niet makkelijker maken. De Belastingdienst stapt op 1 mei namelijk over van ING naar Rabobank en gebruikt vanaf dan nieuwe rekeningnummers voor betalingen. Het meest gebruikte nummer voor onder meer belastingteruggaven en betalingen wordt NL04RABO0200112244, waardoor miljoenen burgers en ondernemers hun opgeslagen betaalgegevens moeten bijwerken.
Op alle voorlopige en definitieve aanslagen inkomstenbelasting staat de nieuwe betaalinformatie al vermeld. Wie periodiek zelf geld overmaakt naar de Belastingdienst, moet het rekeningnummer in het adresboek van de bank aanpassen. Automatische incasso’s lopen vanzelf door; daarvoor hoeven belastingbetalers niets te veranderen.
De fiscus raadt aan om het rekeningnummer altijd te controleren voordat je een bedrag overboekt. Wie per ongeluk toch nog betaalt naar het oude ING-nummer, hoeft zich voorlopig geen zorgen te maken: die bedragen komen nog door op de nieuwe rekening bij Rabobank. Hoe lang die overgangsperiode precies duurt, is niet bekendgemaakt.
De overstap naar Rabobank is het gevolg van een Europese aanbesteding die het ministerie van Financiën periodiek uitvoert voor het betalingsverkeer van de rijksoverheid. Uit die procedure is Rabobank als nieuwe bank voor de Belastingdienst naar voren gekomen. De dienst gebruikt meerdere rekeningnummers, maar bovenstaand IBAN zal in veel gevallen het belangrijkste nummer zijn.
Door de wijziging waarschuwt de Belastingdienst extra voor phishingmails en andere fraude. Criminelen kunnen de overgang aangrijpen om valse e-mails te sturen namens de Belastingdienst of Dienst Toeslagen en zo betaal- of inloggegevens buit te maken. De Belastingdienst benadrukt dat hij nooit per e-mail om betalingen vraagt en dat een QR-code in officiële post altijd verwijst naar het "Overzicht betalen en ontvangen" en niet direct naar een betaalomgeving.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
De Sperm Racing World Cup in San Francisco laat volgende maand duizenden spermacellen tegen elkaar racen, met 100.000 dollar prijzengeld voor de eigenaar van het snelste zaad. De organisatie, opgezet door een groep tech-investeerders, presenteert het evenement als een "science-based sport" en heeft inmiddels zo’n 10.000 aanmeldingen uit de hele wereld binnen.
Uit al die inzendingen worden uiteindelijk 128 deelnemers geselecteerd voor de finale. Deelnemers ontvangen eerst een speciale kit om een spermamonster af te nemen en moeten dat vervolgens per post terugsturen naar Californië. De organisatoren melden dat er inzendingen zijn uit onder meer Noord-Korea en het Verenigd Koninkrijk.
In het laboratorium worden de monsters voorbereid met technieken als incubatie, spermwashing, pipetteren en gebruik van een centrifuge, vertelt initiatiefnemer Eric Zhu. Volgens hem worden zo de meest levensvatbare cellen geselecteerd voordat ze het ‘circuit’ op gaan. De daadwerkelijke race vindt plaats op een rechte baan van zo’n 0,5 millimeter lang.
Hoewel die afstand klein is, kunnen de tijden sterk verschillen: sommige spermacellen doen er tot 40 minuten over, terwijl de snelste exemplaren het traject in enkele seconden afleggen. De organisatie spreekt dan ook over de zoektocht naar "de Usain Bolt van het sperma". De wedstrijden worden online gestreamd en zijn op grote schermen te volgen voor publiek.
De opzet van het toernooi lijkt op die van een voetbal-WK, met eerst kwalificaties per continent, daarna groepsfases en tenslotte knock-outwedstrijden tot er één winnaar overblijft. Kandidaten moeten minimaal 18 jaar oud zijn, geen seksueel overdraagbare aandoeningen hebben en hun biologische monsters volgens de wedstrijdregels kunnen aanleveren.
Ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Zuid-Holland laat fietsers sneller doorrijden met een app die automatisch eerder groen licht aanvraagt bij slimme verkeerslichten. Via de app "Da’s zo gefietst" kunnen gebruikers sinds kort bij honderden kruispunten in de provincie profiteren van kortere wachttijden, zonder dat ze op een knop hoeven te drukken.
De app stuurt een anoniem signaal naar een slim verkeerslicht zodra een fietser in de buurt komt. Het systeem kan het licht dan zo plannen dat het op het juiste moment op groen springt, waardoor minder vaak geremd hoeft te worden. De slimme verkeerslichten blijven daarbij rekening houden met andere weggebruikers en met prioriteit voor onder meer ambulances en openbaar vervoer.
Volgens provinciebestuurder Jeroen van Dijken (verkeer en vervoer) voelt het "alsof je alvast op de knop van een verkeerslicht drukt terwijl je aan komt fietsen". Hij noemt de app een extra prikkel om vaker de fiets te pakken, omdat doorfietsen aantrekkelijker wordt. De Nederlandse ontwikkelaar Mobidot bouwde de app in opdracht van de provincies Zuid-Holland, Overijssel, Noord-Brabant, Limburg en Utrecht, later sloten Gelderland, Drenthe en Groningen zich aan.
In Zuid-Holland staan nu 346 slimme verkeerslichten die met de app kunnen samenwerken, en dat aantal groeit de komende jaren. Ook in andere delen van Nederland worden gewone verkeerslichten stap voor stap omgebouwd tot slimme varianten, zodat meer fietsers op termijn sneller groen kunnen krijgen. De app werkt overal waar zo’n verkeerslicht is aangesloten.
De provincies benadrukken dat privacy is ingebouwd in de techniek. De app herkent alleen de locatie van slimme verkeerslichten en maakt vlakbij zo’n kruispunt tijdelijk verbinding, zonder dat de gegevens zijn te herleiden tot een individu of een toestel. Ritgegevens blijven in de app zelf en worden niet gedeeld met de verkeerslichten of met andere partijen.
"Da’s zo gefietst" registreert daarnaast fietstochten, biedt challenges en laat gebruikers punten sparen voor beloningen of donaties. De app is gratis beschikbaar in heel Nederland en kan worden gedownload via de App Store en Google Play. Na afloop van een rit kunnen fietsers in de app terugzien bij welke verkeerslichten de functie voor sneller groen actief is geweest.
Je vindt de app in de Apple App Store of Google Play
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
De Consumentenbond ziet het prijsverschil tussen biologische en gangbare producten in Nederlandse supermarkten weer oplopen. Shoppers betalen nu gemiddeld maar liefst 66 procent meer voor voeding met een 'biologisch' labeltje, terwijl die meerprijs eerder dit jaar juist was teruggelopen tot 48 procent. Volgens de bond betekent dit dat consumenten opnieuw dieper in de buidel moeten tasten als ze geen genoegen nemen met traditionele producten.
Uit de nieuwe prijspeiling blijkt dat vooral bij groente, fruit, chips, sauzen en thee de verschillen fors zijn. Deze producten zijn geregeld meer dan twee keer zo duur in biologische variant. Een opvallend voorbeeld is zwarte thee: een pak van twintig zakjes biologische thee kost gemiddeld 2,27 euro, tegenover 0,32 euro voor een vergelijkbaar niet-biologisch pak.
Niet in alle schappen ligt biologisch zoveel duurder. Bij pasta, rijst en zuivel zijn de prijsverschillen kleiner en in enkele gevallen is biologisch zelfs goedkoper. Zo kost een pak van 500 gram biologische volkoren spaghetti in de meting van de Consumentenbond ongeveer een derde minder dan de niet-biologische variant. De bond heeft voor consumenten een overzicht opgesteld met de gemiddelde prijsverschillen per productgroep.
Lidl komt in het onderzoek als voordeligste supermarkt uit de bus voor biologische artikelen. De Consumentenbond vergeleek in totaal 166 biologische producten bij dertien verschillende ketens. Odin en Ekoplaza bleken relatief het duurst, maar bieden wel het meest uitgebreide biologische assortiment.
Grote ketens als Albert Heijn, Jumbo en Plus profileren zich niet als volledig biologische supermarkten, maar hebben met elk meer dan duizend biologische producten wel een breed aanbod. Discountketens ALDI en Nettorama blijven daarbij achter, met minder dan vijftig biologische producten in de schappen.
Acties en kortingen drukken de meerprijs van biologisch deels. Zo geeft een Albert Heijn Premium-abonnement 10 procent korting op biologische producten, biedt Picnic korting bij grotere bestellingen en kunnen klanten bij Odin via een lidmaatschap 15 procent korting krijgen. Of dergelijke kortingen daadwerkelijk voordeel opleveren, hangt volgens de Consumentenbond sterk af van hoeveel en hoe vaak iemand biologisch koopt.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Gemeentehuis Wijdemeren in Loosdrecht is maandagavond beschadigd geraakt nadat onbekenden meerdere ruiten en toegangsdeuren insloegen. Daarbij werden stoeptegels, betonblokken en een verkeersbord gebruikt, ook zijn hekken voor het pand omver getrapt. Volgens persbureau ANP heeft de politie één verdachte aangehouden.
Het gemeentehuis is de plek waar binnenkort een tijdelijke opvanglocatie voor asielzoekers wordt ingericht. In Loosdrecht trokken vorige week meerdere avonden achtereen honderden demonstranten de straat op om te protesteren tegen de opvang. Tijdens die protesten werden agenten bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen, waarna de mobiele eenheid meerdere keren ingreep.
De opvang in het deels leegstaande gemeentehuis was aanvankelijk gepland voor vorige week, vijf dagen nadat de gemeente het besluit nam. De rechter gaf eerder groen licht aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om 110 asielzoekers maximaal een half jaar in het pand te huisvesten. Ondanks dat besluit schoof de gemeente de startdatum later toch door.
Na dagen van onrust besloot het gemeentebestuur de komst van de eerste bewoners uit te stellen tot op z'n vroegst 6 mei en het aantal plekken terug te brengen van 110 naar 70. Dat aantal zou volgens de gemeente "beter passend bij de lokale situatie" zijn. Het college wees daarbij op de grote maatschappelijke spanningen in het dorp.
De gemeente meldde ook dat de politie rond Koningsdag en de aansluitende feestweek in Loosdrecht niet genoeg personeel beschikbaar heeft om de veiligheid bij de opvanglocatie te garanderen. Om die reden is gekozen voor uitstel. De opvangplekken in het gemeentehuis zijn bedoeld voor alleenstaande mannelijke asielzoekers.
Het pand in Loosdrecht staat deels leeg in aanloop naar een fusie van Wijdemeren met de gemeente Hilversum. De noodopvang is volgens de gemeente voor maximaal zes maanden bedoeld. Over eventuele extra veiligheidsmaatregelen rond het gemeentehuis na de vernielingen is in de beschikbare informatie niets bekendgemaakt.
Vijf maanden geleden kregen we van Valve al een kijkje in de keuken over de nieuwe hardwareplannen van het bedrijf. De grote vraag na de onthulling van de nieuwe hardware was natuurlijk wanneer de hardware verkrijgbaar zou zijn. Daarna bleef het heel lang stil rond het hoofdkwartier in Bellevue, WA, tot afgelopen week. De eerste zogenaamde reviewleaks van de nieuwe controller van Valve begonnen als paddenstoelen uit de grond te schieten, waardoor Valve niet meer een officiële release van de controller kon achterhouden. De nieuwe Steam controller is vanaf 4 mei beschikbaar in Nederland voor een prijskaartje van €99,-
De nieuwe Steam controller is fors aan de prijs, maar Valve verantwoordt dit door de aanwezige technische foefjes in vergelijking met de reguliere controllers die je van Sony, Microsoft of Nintendo gewend bent. De Steam controller heeft twee trackpads (net zoals de Steam Deck) en een inbegrepen een magnetische puck die dient als oplaadstation en een dongel die de draadloze verbinding opzet middels een aangesloten apparatuur. Daarnaast zijn de analoge sticks van het type TMR, wat staat voor een magnetische technologie die ervoor zou moeten zorgen dat "stick-drift" door mechanische slijtage tot het verleden behoort. Daarnaast heeft de controller 4 grip-knoppen aan de achterkant zitten en zijn de grips capactief gevoelig, waardoor je deze voor bepaalde functies kan gebruiken. Alle knop-functionaliteiten zijn herprogrammeerbaar of er zijn community-profielen beschikbaar, waardoor je bijvoorbeeld games kan spelen die traditioneel voor muis en keyboard bedoeld zijn.
De Steam Machine laat helaas nog even op zich wachten, door de huidige gekte op de economische markt omtrent computer onderdelen, maar de verwachting daarvan is (nog steeds) dat het dit jaar gelanceerd wordt.
Nederland vierde Koningsdag dit jaar onder een warme lentezon, met een gemoedige sfeer en plaatselijk zeer drukke binnensteden. In Amsterdam, Utrecht, Eindhoven en Breda moesten delen van de centra tijdelijk worden afgesloten omdat het er te vol werd, maar grote incidenten bleven uit en het feesten gaat vanavond op veel plekken nog door.
Koning Willem-Alexander vierde zijn verjaardag in het Friese Dokkum, waar zo’n 21.000 bezoekers op afkwamen. In de rest van het land stroomden vrijmarkten, pleinen en parken al vroeg vol met feestvierders. Op de vrijmarkten doken weer tal van creatieve kraampjes op, van satirische spelletjes tot nieuwe betaalmethoden.
Amsterdam trok zoals gebruikelijk honderdduizenden bezoekers, al leek de drukte minder extreem dan vorig jaar. De gemeente had vooraf strengere maatregelen aangekondigd om af te rekenen met het beeld dat op Koningsdag alles zou mogen. Zo geldt op de grachten een limiet van dertien mensen per boot, wat zichtbaar scheelde in het aantal volle vaartuigen op het water.
Pas rond 17.30 uur gaf de gemeente de eerste waarschuwing voor te grote drukte, voor twee straten in de Jordaan en het Bijlmerplein in Amsterdam-Zuidoost. Een algemene oproep om niet meer naar de stad te komen bleef achterwege. De politie sprak van een situatie die "constant verandert", maar vergeleek de drukte aan het eind van de middag met een normale uitgaansavond, zonder "grote excessen". De ME kwam kort in actie nadat een pand aan de Prinsengracht was gekraakt.
Ook in Utrecht, Eindhoven en Breda moesten bezoekers wegblijven uit overvolle delen van de binnenstad en werden straten tijdelijk afgesloten. De NS reed een speciale oranjedienstregeling met extra en langere treinen, vooral richting steden met grote feesten zoals Amsterdam, Eindhoven, Breda en Arnhem. Volgens de vervoerder was het "druk, maar beheersbaar" en hielden reizigers de treinen overwegend schoon, mede dankzij zo’n honderd extra ingezette schoonmakers.
Op tal van plaatsen kleurden vrijmarkten het straatbeeld, met een mix van tweedehands spullen en ludieke acties. In Weesp konden bezoekers bijvoorbeeld "mikken op vrede" en in het Nijmeegse Goffertpark werd zelfs bitcoin als betaalmiddel geaccepteerd. Lokale tradities leefden ook op, zoals het ringsteken in Tholen en de herrietocht Luilak in Alblasserdam, waar de optocht met scheurende auto’s volgens RTV Rijnmond "relatief rustig" verliep, al werden enkele agenten onwel door de grote hoeveelheid rook en uitlaatgassen.
Afbeelding: DirkvdM, CC BY-SA 2.5 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5>, via Wikimedia Commons
De Nederlandse politie zet in zo’n 90 procent van de gevallen waarin politieonderhandelaars worden opgeroepen, onderhandelaars in bij 'mensen met onbegrepen gedrag', voorheen 'verwarde mensen' genoemd. Dat zegt politieonderhandelaar Aad, die ziet dat zijn werk de afgelopen tien jaar sterk is veranderd. Waar onderhandelaars vroeger vooral bij gijzelingen werden ingezet, gaan ze nu gemiddeld twee keer per dag op pad voor verwarde of overspannen mensen, vaak in levensgevaarlijke situaties.
De politie komt daarbij steeds vaker in beeld als vangnet voor mensen die eigenlijk psychiatrische hulp nodig hebben. Angeliek, die jarenlang kampte met zware trauma’s, belandde geregeld in de nacht op straat zonder dat ze het zelf doorhad. In pyjama, soms op blote voeten in de winter, liep ze op het spoor of ging midden op een drukke weg zitten. De politie bracht haar meerdere keren per week veilig thuis, terwijl de hulpverlening volgens haar en haar man geen structurele oplossing bood.
Onderhandelaars als Aad zijn speciaal getraind om in dit soort crisissituaties rustig contact te maken, maar ze zijn geen psychiaters of psychologen. Toch moeten ze omgaan met mensen die in een psychose zitten, zichzelf dreigen iets aan te doen of een gevaar vormen voor omstanders. Aad legt uit dat elke melding anders is en dat er geen checklist of handleiding bestaat: bij elke inzet begint hij opnieuw en moet hij in korte tijd inschatten wat iemand nodig heeft.
De situaties waarin de politie moet ingrijpen, zijn vaak extreem en onvoorspelbaar. Het gaat om mensen die zich in hun woning barricaderen en alles kort en klein slaan, of juist ramen en deuren openzetten en spullen naar buiten gooien. Soms dreigen ze het gas open te zetten en het huis op te blazen, klimmen ze op daken of kranen en gooien met dakpannen, of staan ze op grote hoogte op een flat met de dreiging om te springen. In een recent geval klom Aad met een collega een kraan in om een man op grote hoogte tot rust te brengen.
In de zwaarste incidenten wordt zelfs de Dienst Speciale Interventies (DSI) ingeschakeld, normaal bedoeld voor terrorismebestrijding, gijzelingen en zware arrestaties. Dat gebeurt inmiddels zo’n 200 keer per jaar bij zaken met mensen met onbegrepen gedrag. Volgens Aad spelen lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg een belangrijke rol in de groei van dit soort meldingen, omdat mensen niet op tijd de juiste zorg krijgen.
Voor Angeliek is de situatie inmiddels gestabiliseerd. Dankzij een speciaal getrainde hulphond dwaalt ze niet meer ’s nachts over straat en hoeft de politie niet meer in te grijpen. Terugkijkend noemt ze de politie een “tijdelijke bijstiller” die haar keer op keer rustig naar huis bracht, maar geen blijvende oplossing kon bieden. "Ik had de goede hulpverlening nodig", zegt ze. "En die was er niet."
Nadat een user op X suggereerde dat Trump de naam van ICE zou moeten veranderen van ICE naar NICE - National Immigration and Customs Enforcement - zodat de media de hele dag 'Nice agents' zou moeten zeggen zou Trump deze naamswijziging daadwerkelijk overwegen. "GREAT IDEA!!! DO IT." was zijn reactie op Truth Social.
Trump vindt het een geweldig idee
Of de dienst die zich richt op zaken als illegaliteit, smokkel en mensenhandel daadwerkelijk hernoemd zal worden zal nog moeten blijken, maar Homeland Security heeft in ieder geval al een filmpje online gezet.
Goedemorgen FOK!
LET OP: Dit item kan NSFW plaatjes bevatten!
Elke dag (nou ja, zoveel mogelijk) een dosis plaatjes en memes. Random.
Grappig, mooi, bizar, interessant of compleet WTF?!?! Alles kun je hier tegenkomen.
En weet je een onderschrift bij een bepaalde foto? Zet het in de comments (die staan op de laatste pagina!)
Doen plaatjes het niet? Schakel dan je adblocker uit. Liever toch bannervrij FOK!ken? Neem een premium account en steun FOK!
