Na drie races van het Formule 1-seizoen 2026 ziet de top van beide kampioenschappen er als volgt uit:

Bij de coureurs leidt Kimi Antonelli met 72 punten, gevolgd door George Russell met 63 punten. Charles Leclerc staat derde met 49 punten, Lewis Hamilton is vierde met 41 punten en Lando Norris completeert de top vijf met 25 punten.

In het constructeurskampioenschap staat Mercedes bovenaan met 135 punten. Ferrari volgt op de tweede plaats met 90 punten, terwijl McLaren derde staat met 46 punten. Haas bezet de vierde plaats met 18 punten en Alpine maakt de top vijf compleet met 16 punten.

Tussenstand coureurs:

Tussenstand constructeurs:

Programma race 4 - Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026:

Na een pauze van vijf weken reist de Formule 1 dit weekend af naar Florida voor de Grand Prix van Miami 2026, verreden op het Miami International Autodrome. Na een open seizoensstart zijn de onderlinge verschillen klein, wat de race extra onvoorspelbaar maakt.

Het semi-stratencircuit vraagt om precisie en slimme strategie, zeker met de hoge temperaturen die bandenmanagement cruciaal maken. Ook de kwalificatie speelt een sleutelrol, doordat inhalen niet vanzelfsprekend is.

Op 11 juni gaat het WK voetbal van start in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Met de uitbreiding naar 48 deelnemende landen wordt het de meest uitgebreide editie tot nu toe. In de weken voorafgaand aan het toernooi nemen we elke dag één land onder de loep. Vandaag: Tsjechië.

Tsjechië kende een jaar of twintig geleden een sterke generatie en haalde onder meer de halve finales van het EK in 2004, maar wat WK's betreft is het erg karig: in 1934 en 1962 haalden ze als Tsjechoslowakije de finale, in 1990 bereikten ze de kwartfinales en na de scheiding van hun Slowaakse broeders waren ze er überhaupt maar één keer bij, in 2006.

Tsjechië was één van de zes landen die zich op de allerlaatste dag van de kwalificatie plaatsten, door in de playoffs twee keer na penalties te winnen, eerst van Ierland en in de beslissende wedstrijd van Denemarken na een zinderende ontknoping. Dit jaar openen ze op het WK tegen Zuid-Korea, waarna ze het opnemen tegen Zuid-Afrika en Mexico, een groep waarin Nároďák - 'De Nationale Ploeg', niet de meest creatieve bijnaam ooit - toch wel een prima kans lijkt te maken om de laatste 32 te bereiken.

Sportland
Met Tsjechië komen we voor het eerst bij een land waar voetbal op zijn minst serieuze uitdaging heeft wat betreft populariteit: bij de broeders uit Slowakije is ijshockey wellicht nóg wat meer de grote nationale sport, voor de Tsjechen is het ook goed vergelijkbaar met voetbal. Verder doet ook tennis het uitstekend, met grote namen als Petra Kvitova, Tomas Berdych en Martina Navratilova, ook al kwam die laatste om politieke redenen vooral voor de VS uit.

Aan tafel!
Vandaag eten we svickova, gemarineerd rundvlees met een heerlijk romige saus, vaak geserveerd met knoedels als echt Tsjechoslowaaks gerecht. Ook het van oorsprong Hongaarse goulash doet het uitstekend in Tsjechië, voor de liefhebber van een lekkere stoofpot. Tsjechië is toch wel één van de grote bierlanden op aarde, het sterke Becherovka bewaren we om een overwinning te vieren. Zonder alcohol is er natuurlijk ook wat te drinken, het uit de communistische tijd stammende frisdrankmerk Kofola doet het in het Tsjechoslowaakse gebied nog altijd meer dan goed.

Wat zeggen de bookmakers?
De wedkantoren geven de Tsjechen een prima kans om de knock-outfase te bereiken, veel meer dan zo'n 1,4 keer je inzet krijg je er niet voor. Men schat de kans vrij hoog in dat het in de eerste knock-outronde klaar is, voor een plekje in de finale krijg je zo'n honderd keer je inzet en als de ploeg wint kun je voor elke euro 301 euro terug krijgen - daarmee staat Tsjechië zo tussen de 25e en 30e plek.

Wereldranglijst: 41e
Aantal WK-deelnames: 8 als Tsjechoslowakije, 1 als Tsjechië
Beste WK-prestatie: Finale (1934, 1962, als Tsjechoslowakije)
Topscorer aller tijden: Jan Koller (55)
Recordinternational: Petr Cech (124)
Bondscoach: Miroslav Koubek

Tsjechië

Nieuwe auto’s in de EU moeten vanaf 1 juli zijn uitgerust met een knipperend noodremsignaal en een systeem dat de bestuurder in de gaten houdt. De verplichte veiligheidsmiddelen gelden voor alle nieuwe personenauto’s en vrachtwagens die op de markt komen en volgen uit Europese regels die op 7 juli 2026 volledig ingaan.

Het noodremsysteem zorgt ervoor dat de remlichten automatisch gaan knipperen wanneer iemand plots en hard moet remmen, bijvoorbeeld om een aanrijding te voorkomen. Dat gebeurt alleen bij krachtige en abrupte remacties of wanneer het antiblokkeersysteem ingrijpt, niet bij normaal remmen voor een stoplicht of file. Vooral bij hogere snelheden moeten achteropkomende bestuurders zo sneller zien dat er een gevaarlijke situatie is.

In de auto merkt de bestuurder dat het systeem actief is doordat het symbool van de alarmlichten op het dashboard oplicht en er een snel tikkend geluid klinkt, vergelijkbaar met snel knipperende waarschuwingslichten. De technologie werkt volledig automatisch en reageert binnen een fractie van een seconde, zonder dat de bestuurder iets hoeft in te schakelen. Omdat alleen nieuwe voertuigen dit krijgen, zal het nog jaren duren voordat het op het grootste deel van het wagenpark aanwezig is.

Naast het noodremsignaal wordt ook Advanced Driver Distraction Warning (ADDW) verplicht in alle nieuw verkochte auto’s. Dit systeem gebruikt camera’s en sensoren om de stand van het hoofd en het gezicht van de bestuurder te volgen. Zodra de blik te lang afwijkt van de weg, geeft de auto een hoorbare en zichtbare waarschuwing.

Met ADDW wil de EU het aantal dodelijke ongevallen verder omlaag brengen, omdat afleiding volgens onderzoek in 10 tot 30 procent van de Europese verkeersdoden een rol speelt. Net als het al verplichte snelheidswaarschuwingssysteem ISA staat ADDW standaard aan bij het starten van de auto. Wie het wil uitzetten, moet dat bij elke rit opnieuw doen.

In de praktijk blijkt de werking van dit soort hulpsystemen sterk te verschillen per merk en model. Sommige systemen grijpen pas in bij duidelijke afleiding, terwijl andere al alarm slaan bij een korte blik op het scherm in de auto of zelfs een blik over de schouder, iets wat bestuurders juist doen om gevaar in te schatten. Dat kan tot irritatie leiden en roept de vraag op hoe scherp de nieuwe regels in de praktijk worden afgesteld.

Ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

De bestuursrechtbank in Koblenz heeft een Duitse hoogleraar gelijk gegeven in zijn zaak tegen de grenscontroles tussen Duitsland en Luxemburg. Volgens de rechter zijn de controles in strijd met EU-regels, omdat er geen sprake is van de vereiste "uitzonderlijke omstandigheden". De uitspraak voedt de discussie over de al maanden durende Duitse grenscontroles, die ook in Nederlandse grensgemeenten tot onvrede leiden.

De hoogleraar werd in juni gecontroleerd toen hij vanuit Luxemburg terugreed naar Duitsland. Opvallend genoeg kwam hij net terug van een bijeenkomst ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van het Schengenakkoord, dat juist vrij verkeer binnen een groot deel van de EU garandeert. Hij was ervan overtuigd dat de controles niet strookten met het EU-recht en stapte naar de rechter, die hem nu in het gelijk heeft gesteld.

Volgens de rechtbank mogen binnengrenscontroles binnen het Schengengebied alleen worden ingesteld in uitzonderlijke situaties. Het argument van de Duitse overheid dat de maatregel nodig is om massale migratie tegen te gaan, vindt de rechter onvoldoende onderbouwd. Er zou geen feitelijke basis zijn die zulke zware ingrepen rechtvaardigt.

De rechtbank heeft wel direct toestemming gegeven voor hoger beroep bij het regionale gerechtshof van de deelstaat Rijnland-Palts. Totdat dat hof een oordeel velt, heeft de uitspraak geen praktische gevolgen voor het huidige grensbeleid. De Duitse controles blijven dus voorlopig van kracht, ondanks het vonnis in Koblenz.

Duitsland voert sinds 16 september 2024 opnieuw regelmatige grenscontroles uit aan alle landsgrenzen, met als officieel doel illegale migratie terug te dringen. De zaak van de hoogleraar had betrekking op een periode waarin deze maatregel al één keer was verlengd. Inmiddels zijn de controles drie keer verlengd en gelden ze nog zeker tot september van dit jaar.

In Nederlandse gemeenten langs de oostgrens zorgt dat beleid al langere tijd voor frustratie. Lokale bestuurders melden files, sluipverkeer en volgens hen ook onveilige verkeerssituaties rond de grensovergangen. Er zouden al meerdere ongelukken zijn gebeurd in de opstoppingen die ontstonden door de Duitse controles.

AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)

Drukwerk-zanger Harry Slinger heeft darmkanker en moet binnenkort worden geopereerd. De band maakte het nieuws bekend op Facebook en laat weten dat de tumor volgens de artsen operatief kan worden verwijderd. De ingreep staat op korte termijn gepland.

In het bericht schrijft de groep dat de diagnose "even schrikken" was, maar dat Slinger zich op dit moment niet ziek voelt. "We zien de behandeling met vertrouwen tegemoet", aldus de band. Verdere details over het medische traject zijn niet gedeeld.

Door de ziekte zijn meerdere optredens van Drukwerk geschrapt of aangepast. Een gepland concert in Mezz in Breda is verplaatst naar oktober. Shows in onder meer Drachten, Haarle en Saasveld gaan helemaal niet door.

De 76-jarige Slinger, bekend om zijn rode muts, is al tientallen jaren het boegbeeld van Drukwerk. De band brak eind jaren zeventig door met nummers als "Je loog tegen mij", "Schijn een lichtje op mij" en "Marianneke" en bleef sindsdien een vaste naam in de Nederlandse popmuziek.

Voorlopig zal de band niet optreden, zodat Slinger zich op zijn herstel kan richten. In het bericht benadrukken de bandleden dat ze ervan uitgaan later weer het podium op te gaan.

China blokkeert de overname van AI-bedrijf Manus door Meta, het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp. De Chinese autoriteiten willen dat de miljardenovername wordt teruggedraaid, maar geven in een korte verklaring geen uitgewerkte reden. Wel maken zij duidelijk dat zij niet willen dat de kunstmatige intelligentie van Manus in buitenlandse handen belandt.

Manus werd nog geen vijftien maanden geleden opgericht door de Chinese programmeur Xiao Hong. De chatbot, die opdrachten direct kan uitvoeren, groeide razendsnel en zou binnen acht maanden al meer dan 100 miljoen dollar aan omzet hebben geboekt. Het bedrijf geldt in China als een zogeheten "super-AI" en werd daardoor steeds belangrijker in de technologische machtsstrijd.

Meta betaalde eind vorig jaar naar verluidt zeker 2 miljard dollar voor Manus, de op twee na grootste overname in de geschiedenis van het Amerikaanse technologieconcern. Kort voor die deal verhuisde Manus zijn hoofdkantoor van Peking naar Singapore en opende het bedrijf nieuwe kantoren in Tokio en San Francisco. In maart werd de technologie van Manus vervolgens geïntegreerd in de apps van Meta, waaronder Facebook, Instagram en WhatsApp.

Volgens de Financial Times gaf China vorig jaar nog groen licht voor de verhuizing naar Singapore en werd de technologie van Manus toen niet als cruciaal bestempeld. Toezichthouders gingen er bovendien vanuit dat een eventuele terugkeer naar China eenvoudig te regelen zou zijn. Nu zouden zij echter door de Chinese regering onder druk zijn gezet om dat eerdere besluit "te corrigeren" en de overname alsnog tegen te houden.

De toekomst van Manus is daardoor onzeker. Volgens de Financial Times mogen oprichter Xiao Hong en zijn mede-oprichter China niet verlaten totdat er een definitief besluit over de overname ligt, terwijl de officiële verklaring niets zegt over vervolgstappen. Zowel Manus als Meta hebben tot nu toe niet publiek gereageerd op het Chinese verbod.

De zaak past in de bredere spanningen tussen China en de Verenigde Staten over handel en de ontwikkeling van krachtige AI-systemen. De VS probeert zelf te voorkomen dat de Amerikaanse "super-AI" Mythos van bedrijf Anthropic in China wordt gebruikt. Analisten vermoeden dat China de blokkade van de Manus-deal mogelijk inzet als drukmiddel in deze technologische rivaliteit, al wordt dat door de autoriteiten niet openlijk uitgesproken.

Manus

Elizabeth Creekmore uit de Amerikaanse staat Indiana wordt ervan beschuldigd haar vijfjarige dochter te hebben ingezet om haar expliciete onlinecontent te promoten. De 41-jarige vrouw is op 22 april aangeklaagd voor vier gevallen van kinduitbuiting (productie) en vier gevallen van bezit van kindermisbruikbeelden. Als ze op alle punten schuldig wordt bevonden, riskeert ze een gevangenisstraf tot 72 jaar.

Volgens de politie kwam de zaak aan het rollen na een melding bij de jeugdzorgdienst Indiana Department of Child Services (DCS). Creekmore zou een jong meisje hebben betrokken bij "de creatie van content bedoeld om volwassen abonnees aan te trekken". Een getuige verklaarde tegenover onderzoekers dat het kind "werd gebruikt om inkomsten te genereren en volwassen mannen aan te trekken".

Rechercheurs kregen via een huiszoekingsbevel toegang tot het account van Creekmore op een adult platform. Daar vonden ze berichten van een abonnee die vroeg om "een sletterige video" met "een kind of kinderen in de kamer of op de achtergrond". De man schreef volgens rechtbankstukken dat het lastig was zichzelf te filmen "maar ook te laten zien dat ze bij je of naast je zijn", waarop Creekmore zou hebben geantwoord: "Ik begrijp het volledig. Ik weet precies wat je wilt."

Volgens de autoriteiten verplaatste Creekmore verzoeken waarbij een kind betrokken moest zijn naar Snapchat om over betaling en details te overleggen. In haar Snapchat-account werden vier expliciete bestanden gevonden, waaronder beelden waarop Creekmore naar verluidt haar borsten ontbloot voor het kind en foto’s waarop het meisje naakt is. Bestandsgegevens zouden erop wijzen dat het kind toen vijf à zes jaar oud was, en dat de bestanden dezelfde dag zijn geüpload als waarop een zedendelinquent uit Wisconsin via een adult platform kindermisbruikmateriaal zou hebben aangevraagd.

Lokale media melden dat het zou gaan om Creekmores eigen dochter. De politie vermoedt dat het meisje al sinds 2021 aanwezig was tijdens het maken van betaalde content. Toen agenten op 19 maart bij het gezin thuis in Westfield, Indiana, aanklopten voor een gesprek, vroeg Creekmore direct om een advocaat en zei haar man geen rol te hebben gespeeld bij het account.

Hulporganisatie Indiana’s Trafficking Victims Assistance Program benadrukt dat misbruik vaak plaatsvindt binnen de eigen kring van een kind. "Misbruik door vertrouwde volwassenen is veelvoorkomend en verwoestend", zegt directeur Genevieve Meyer. Zij roept mensen op vermoedens van misbruik te melden: "Het is niet jouw taak om het te bewijzen, maar als je denkt dat er iets niet klopt, doe dan die melding. We zijn liever voorzichtig en laten professionals het verder onderzoeken."

Elizabeth Creekmore (41)

De Russische bokser Sergei Gorokhov is zaterdagavond in Turkije in de ring mishandeld door boze fans na zijn wereldtitelgevecht tegen de Turk Emirkhan Kalkhan. De UBO-wereldkampioenschapswedstrijd in de Besirli Sports Hall liep na de tweede ronde volledig uit de hand, kort nadat Gorokhov het gevecht had gewonnen via een technische knock-out.

Gorokhov vierde eerst zijn overwinning met zijn hoek, waarna hij naar Kalkhan liep om naar het zich laat aanzien bij zijn verslagen tegenstander te kijken. Op dat moment duwde een lid van Kalkhans team hem hard naar achteren, waarna een andere cornerman er direct achteraan kwam met opnieuw een duw. De spanningen tussen de twee kampen sloegen snel om in een vechtpartij in de ring.

Binnen korte tijd stroomden ook toeschouwers de ring in en ontstond een massale knokpartij met vuistslagen en trappen. Plastic stoelen werden richting de ring gegooid, terwijl Gorokhovs trainer door een groep mannen werd aangevallen en geschopt. De bokser zelf probeerde de boel te sussen, maar werd vervolgens door een andere groep belaagd.

Op beelden is te zien hoe Gorokhov uiteindelijk tegen het canvas terechtkomt en daar meerdere keren wordt geschopt en met stoelen geslagen, terwijl hij onder een groep mannen verdwijnt. In een andere video ligt zijn cornerman Igor Sudalainen op de grond, zijn hoofd vasthoudend, terwijl beveiligers en enkele leden van Kalkhans team proberen in te grijpen. De chaos duurde enige tijd voordat de situatie onder controle leek.

Na de ongeregeldheden meldde Gorokhov zich vanuit een ziekenhuis in Turkije via Instagram. Hij vertelde dat zijn trainer Ismail een hoofdwond had opgelopen en een MRI-scan moest ondergaan, en schatte dat zo’n 80 mensen hen hadden aangevallen. Volgens de Rus hadden hij en zijn team de “briljante overwinning” in de tweede ronde behaald door Kalkhan twee keer neer te slaan, waarna een groep Turkse fans de ring bestormde.

Gorokhov benadrukte dat iedereen het incident had overleefd en liet weten dat hij en zijn team onder politiebegeleiding naar hun hotel waren gebracht en niet van plan waren daar te overnachten. Later deelde hij een nieuwe video waarin hij meldde dat zij veilig in Georgië waren aangekomen, met de kampioensgordel in bezit. "We hebben de belt, we zijn de kampioenen", zei hij, terwijl hij zijn volgers bedankte voor hun steun.

Iran geeft de Verenigde Staten de schuld van het mislukken van recente vredesgesprekken, zegt de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi tijdens een bezoek aan Moskou. Volgens hem kwamen de gesprekken dit weekend niet van de grond door "buitensporige eisen" van Washington, terwijl Teheran een nieuw voorstel had gedaan om de strategisch belangrijke Straat van Hormuz te heropenen.

Araghchi verklaarde tegenover het Iraanse persbureau IRNA dat de Amerikanen bovendien een "verkeerde benadering" hanteren. "Ondanks enige vooruitgang in eerdere rondes zijn de gesprekken er niet in geslaagd hun doelstellingen te bereiken", stelde hij. Zijn rondreis voerde hem de afgelopen dagen langs Rusland, Pakistan en Oman, in een poging de diplomatie rond de spanningen met de VS nieuw leven in te blazen.

De minister doelde met zijn kritiek op vredesoverleg dat afgelopen weekend in Pakistan had moeten plaatsvinden. Tot op het laatste moment was onduidelijk of Iraanse en Amerikaanse gezanten elkaar zondag in Islamabad zouden ontmoeten, maar uiteindelijk werd het overleg afgeblazen. Araghchi was vrijdag wel in de Pakistaanse hoofdstad, waar hij een voorstel overdroeg aan premier Shehbaz Sharif, maar vertrok een dag later alweer.

Aan Amerikaanse kant stond een delegatie onder leiding van Steve Witkoff en Trumps schoonzoon en adviseur Jared Kushner klaar om naar Pakistan te vliegen. President Donald Trump trok echter de stekker uit hun reis nadat duidelijk werd dat er geen directe ontmoeting zou komen. "Wij hebben alle troeven in handen", zei hij tegen Fox News. "Ze kunnen ons bellen wanneer ze willen, maar jullie gaan geen vluchten van achttien uur meer maken om daar maar wat te zitten praten over niets."

Over de inhoud van het Iraanse voorstel bestaat nog onduidelijkheid. Volgens drie anonieme bronnen van de Amerikaanse nieuwssite Axios zou Iran bereid zijn de Straat van Hormuz te heropenen, terwijl gesprekken over een nucleair akkoord voorlopig worden uitgesteld. Trump herhaalde zondag echter dat Iran geen kernwapen mag ontwikkelen: "Anders is er geen reden om weer bij elkaar te komen." Hij vindt dat Teheran de eerste stap moet zetten: "Als ze willen praten, kunnen ze naar ons toe komen of ons bellen. Er is een telefoon. We hebben goede, veilige lijnen."

Ondertussen houden beide landen de druk op de Straat van Hormuz hoog. Het Amerikaanse ministerie van Oorlog meldde vrijdag 34 schepen te hebben tegengehouden, terwijl Iran vorige week opnieuw aanvallen uitvoerde op schepen in de zeestraat, een cruciale route voor het internationale olietransport. Ondanks de gespannen situatie geldt er nog altijd een staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, dat Trump vorige week kort voor het verstrijken verlengde.

Ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

NASA wil uiterlijk in 2033 een bewoonbare basis op de maan hebben, zodat mensen daar permanent kunnen leven en werken. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie trekt daarvoor naar schatting 27 miljard euro uit, na de geslaagde bemande maanvlucht van Artemis II, de eerste sinds 1972. Volgens NASA-topman Jared Isaacman is het doel deze keer niet "vlaggen en voetafdrukken", maar blijvende aanwezigheid op het maanoppervlak.

De voorbereidingen voor de maanbasis zijn al gestart. In de eerste fase brengen kleine commerciële landers vracht en wetenschappelijke apparatuur naar de zuidpool van de maan, waar in 2028 de eerste astronauten moeten landen. In de komende twee jaar gaan onbemande sondes en rovers het gebied in kaart brengen, naar ijs zoeken dat als waterbron kan dienen, de stralingsniveaus meten, onder het oppervlak boren, mogelijke grondstoffen opsporen en communicatiesystemen testen.

De landers verzamelen ook belangrijke gegevens over stijgen en dalen om toekomstige bemande landingen veiliger te maken, en onderzoeken hoe maanstof zich gedraagt bij landingen. Daarnaast worden zonnepanelen en navigatiebakens geplaatst om het gebied bruikbaar te maken voor langere verblijven. Vanaf 2029 moet de daadwerkelijke bouw van de maanbasis beginnen, met als einddoel een permanente nederzetting.

Belangrijk onderdeel van het plan is een betrouwbare verbinding met de aarde, ook aan de zogenoemde achterkant van de maan waar nu geen direct contact mogelijk is. Volgend jaar wordt de Britse communicatiesatelliet Lunar Pathfinder gelanceerd, gebouwd door Surrey Satellite Technology Limited. Directeur Andrew Cawthorne zegt dat zijn team "super excited" is over de eerste missie naar de maan na veertig jaar ervaring met satellieten rond de aarde.

In hetzelfde tijdsbestek moeten nog negen vrachtschepen extra apparatuur afleveren, zoals verwarming, nucleaire stroomvoorziening, communicatiesystemen en NASA’s VIPER-rover voor grondstoffenonderzoek. Het ruimtevaartuig dat astronauten naar het oppervlak zal brengen, wordt naar verwachting midden 2027 in een baan om de maan getest tijdens Artemis III. SpaceX van Elon Musk en Blue Origin van Jeff Bezos dingen mee om dat landingssysteem te leveren, waarna Artemis IV en V in 2028 daadwerkelijk astronauten op de maan moeten zetten.

De basis komt bij de zuidpool, waar zich ijs in de bodem bevindt maar waar de omstandigheden zwaarder zijn dan bij de historische Apollo-landingsplekken, met extreem lange perioden van kou en duisternis en nachten van ongeveer 14 dagen. Tegen 2032 wil NASA daar een grote, geperste rover hebben rijden, een soort ruimtewagen die als mobiel onderkomen voor astronauten dient. Die wordt ontwikkeld door autofabrikant Toyota en de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA. Britse bedrijven als Perpetual Atomics en Pulsar Fusion hopen intussen de benodigde energie te leveren, onder meer met nucleaire technologie en een kernfusie-voortstuwingseenheid die extra vermogen aan ruimtevaartuigen moet geven.

De maan (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

NS past vandaag de dienstregeling aan vanwege Koningsdag en zet op meerdere trajecten langere en extra treinen in. Reizigers wordt aangeraden vooraf hun reis te plannen, omdat vertrektijden en treinlengtes kunnen afwijken van een normale zaterdag.

De vervoerder spreekt van een oranjedienstregeling, die bedoeld is om de drukte van de feestdag beter op te vangen. Vooral rond populaire evenementen en grote steden rijdt de NS met extra capaciteit, zodat meer reizigers tegelijk vervoerd kunnen worden.

Sinds vrijdagavond 19.00 uur geldt daarnaast een tijdelijk alcoholverbod in alle treinen en op de stations van de NS. Ook in de winkels op stations wordt in deze periode geen alcohol verkocht, om de drukte feestelijk maar beheersbaar te houden.

De alcoholmaatregel is een jaarlijkse afspraak rond Koningsdag en loopt door tot dinsdagochtend 07.00 uur. Daarna vervallen de extra regels en keert de dienstregeling geleidelijk terug naar normaal.

Afbeelding ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

NS wil het stroomverbruik van zijn treinen verder omlaag brengen met hulp van kunstmatige intelligentie. Het spoorbedrijf, dat ongeveer 1 procent van het totale Nederlandse stroomverbruik voor zijn rekening neemt, test technologie die machinisten tijdens elke rit advies geeft over slimmer optrekken en remmen. Volgens NS kan een extra besparing van 5 tot 6 procent evenveel stroom vrijspelen als een middelgrote stad als Leeuwarden in een jaar gebruikt.

Machinist Martijn de Jong laat tijdens een rit van Den Bosch naar Utrecht zien hoe dat eruitziet in de praktijk. Al enkele kilometers voor station Houten schakelt hij de tractie uit, waardoor de trein met zo’n 110 kilometer per uur "gratis" doorrijdt zonder extra stroom te gebruiken. "Alle stroom die wij niet hoeven te gebruiken kan mooi naar de huishoudens toe", zegt hij op Utrecht Centraal, waar het stroomnet zo vol is dat nieuwe aansluitingen nauwelijks mogelijk zijn.

NS gebruikt op jaarbasis 4,6 miljoen gigajoule aan energie, omgerekend ongeveer evenveel als alle huishoudens in Amsterdam samen. Door de afgelopen tien jaar al anders te rijden, vooral door geleidelijker op te trekken en eerder te remmen, verbruiken treinen nu bijna een kwart minder elektriciteit dan toen. De huidige druk op het overvolle elektriciteitsnet en de gestegen energiekosten zijn voor NS reden om nog een extra stap te zetten.

Daarom verzamelt het bedrijf nu grote hoeveelheden data over het rijgedrag van treinen. Die gegevens — over onder meer optrekken, remmen, snelheid en routes — worden gebruikt om een AI-model te bouwen dat aan het eind van dit jaar klaar moet zijn. Dat model geeft per rit advies, zodat de machinist precies ziet waar hij eerder kan uitrollen en waar hij beter nog even gas kan geven om later langer te kunnen "rollen" zonder stroom.

In dat model wordt ook actuele informatie verwerkt, zoals het gewicht van de trein, het aantal reizigers, hoogteverschillen in het spoor en de bochten op het traject. Daarnaast spelen weersomstandigheden een rol: wind mee of tegen en verschillen in luchtweerstand tussen zomer en winter beïnvloeden hoeveel energie een trein nodig heeft. De machinist krijgt die complexe berekeningen niet allemaal in beeld, maar wel een concreet advies om zuiniger te rijden.

Tijdens de testritten gebruikt De Jong een tablet in de cabine, die nu al laat zien hoeveel stroom de trein real-time verbruikt. Machinisten noemen het apparaat gekscherend de "TimTim", een soort routeplanner voor efficiënt rijden. Als alles volgens planning verloopt, krijgt die tablet in het laatste kwartaal van dit jaar uitgebreide, automatische adviezen, met één duidelijke strategie: zo snel mogelijk op snelheid komen, die zo lang mogelijk vasthouden en vervolgens op tijd uitrollen, met zo weinig mogelijk extra energie.

Of de energiebesparing en daarmee kostenbesparing terug te zien gaat zijn in de prijs van een treinkaartje is niet bekend.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Het Witte Huis Correspondents' Dinner in het Washington Hilton is zaterdagavond gehouden zonder de hoogste beveiligingsstatus, terwijl president Donald Trump, vicepresident JD Vance en meerdere kabinetsleden in de zaal zaten. De 31-jarige Cole Tomas Allen probeerde een beveiligingspost te bestormen en loste schoten, waarna Trump en Vance snel in veiligheid werden gebracht en een Secret Service-agent door een kogel op zijn kogelwerende vest werd geraakt. Het incident voedt nieuwe vragen over de beveiliging rond Trump, die sinds zijn intrede in de politiek al vier keer doelwit is geweest van een gewapende actie.

Bij het mediagala waren onder meer Huisvoorzitter Mike Johnson, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, minister van Financiën Scott Bessent en minister van Defensie Pete Hegseth aanwezig, naast duizenden journalisten en andere gasten. Doorgaans wordt bij evenementen waar zoveel hooggeplaatste bestuurders samenkomen een zogenoemde "National Special Security Event"-status afgegeven, waardoor het ministerie van Homeland Security en de Secret Service de volledige coördinatie van de beveiliging op zich nemen. Dat gebeurde dit keer niet, bevestigen federale en lokale functionarissen anoniem.

Volgens die functionarissen beperkte de Secret Service haar verantwoordelijkheid tot de balzaal en de directe perimeter daaromheen, terwijl de D.C.-politie buiten voor wegafsluitingen en verkeer zorgde. Voor de rest van het hotel, waar Allen een kamer had geboekt, was de verantwoordelijkheidsverdeling minder duidelijk. Bezoekers konden met enkel een papieren of digitale toegangskaart het hotel inlopen, uren rondlopen en pas vlak voor de balzaal door een detectiepoortje. Namen stonden niet op de kaartjes en bij binnenkomst in het hotel werd geen legitimatie gevraagd.

Acting minister van Justitie Todd Blanche noemde het incident geen beveiligingsfalen, omdat Allen de balzaal niet wist te bereiken. "Op de contrary, het was een groot beveiligingssuccesverhaal," zei hij bij CNN. Hij benadrukte dat de verdachte "nauwelijks de perimeter heeft doorbroken" en dat alle aanwezigen, inclusief Trump, veilig bleven. Ondertussen hebben congresleden zoals Ritchie Torres om een onderzoek gevraagd en kondigde senator Chuck Grassley aan een briefing met de Secret Service te organiseren over de beveiligingsprotocollen.

Uit een verklaring die Allen volgens opsporingsbronnen heeft geschreven, blijkt dat hij leden van de Trump-regering wilde treffen en de beveiliging bij het hotel belachelijk maakte. Hij suggereerde dat Iraanse agenten eenvoudig zwaardere wapens hadden kunnen binnenbrengen. De politie meldde dat Allen een jachtgeweer, een pistool en meerdere messen bij zich had; hij staat maandag voor de federale rechter en wordt voorlopig aangeklaagd voor het gebruik van een vuurwapen tijdens een geweldsdelict en het aanvallen van een federale ambtenaar met een gevaarlijk wapen.

De schietpartij bij het mediagala is de vierde gewapende actie die direct tegen Trump was gericht sinds hij politiek actief werd. In juni 2016 probeerde de Brit Michael Steven Sandford bij een campagnebijeenkomst in Las Vegas een pistool uit het holster van een agent te trekken; hij verklaarde later dat hij Trump wilde doden om zijn verkiezing te voorkomen en werd uiteindelijk veroordeeld voor verstoring van de openbare orde. In juli 2024 werd Trump tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Butler, Pennsylvania, in zijn oor geraakt bij een moordaanslag door de 20-jarige Thomas Matthew Crooks, die door de geheime dienst werd doodgeschoten.

Enkele weken later, in september 2024, werd bij Trumps golfresort Mar-a-Lago de 59-jarige Ryan Routh aangehouden, nadat een agent hem met een geweer in de bosjes had gezien en op hem had gevuurd. Routh wilde volgens justitie voorkomen dat Trump opnieuw president zou worden en kreeg in februari een levenslange gevangenisstraf. Trump zei na het incident in Washington dat de beveiligingsdiensten zaterdag "deden wat ze moesten doen". "Ik ben degene die zou klagen," zei hij. "Ik zou hier nu staan zeggen dat ze hun werk niet hebben gedaan. Geloof me, want het gaat om mijn leven."

De politie Amsterdam heeft zondagmiddag op de Piet Heinkade in Amsterdam-Oost groots uitgerukt na een melding over een mogelijke ontvoering. Meerdere politiewagens snelden naar de locatie, maar al snel bleek het te gaan om een uit de hand gelopen vrijgezellenfeest.

Een agente van politiebureau Zeeburg schrijft op Instagram dat zij op de melding werd afgestuurd. Ter plekke bleek dat vrienden een aanstaande bruidegom of bruid op een manier verrasten die voor omstanders sterk op een ontvoering leek, waarna iemand de politie inschakelde.

Volgens de agente had de situatie gemakkelijk kunnen escaleren. Zij waarschuwt op Instagram: "Denk goed na, voordat je een feest organiseert. Voor je het weet, beland je in een situatie en staan er allemaal vuurwapens op je gericht." De politie reageert bij dit soort meldingen standaard met veel inzet, omdat er mogelijk direct gevaar is.

Het is eerder voorgekomen dat een vrijgezellenfeest in Amsterdam eindigde met getrokken wapens door de politie na een soortgelijke melding. De politie wijst feestgangers er daarom vaker op om na te denken over de vorm van hun verrassing, zodat deze niet wordt verward met een echte ontvoering.

Afbeelding: Politie op instagram