Alex Aranburu heeft de vierde etappe van de Ronde van het Baskenland op zijn naam geschreven. De Baskische thuisrijder maakte deel uit van een grote kopgroep en trok na een boeiende finale aan het langste eind. Klassementsleider Paul Seixas verstevigde zijn positie door tijd te pakken op de meeste concurrenten.

De etappe kende met zeven gecategoriseerde beklimmingen een zwaar profiel, met in de finale een lokale ronde over onder meer de Elorritxueta en de steile Legina. In de openingsfase volgden tal van aanvallen elkaar in rap tempo op. Een grote groep van 22 renners kreeg even ruimte, maar werd teruggehaald door het peloton. Later probeerde onder meer Julian Alaphilippe het in de aanval, zonder succes. Uiteindelijk ontstond na een solo van Brandon McNulty een omvangrijke achtervolgende groep van ruim dertig renners, met daarin onder anderen Marc Soler, Quinn Simmons en Tobias Halland Johannessen.

Die groep sloot aan bij McNulty en bouwde een voorsprong op het peloton op. Op de voorlaatste beklimmingen werd het tempo stevig opgevoerd, maar echte afscheiding bleef uit tot de fase richting de Legina. Daar probeerde Johannessen het solo, maar zijn voorsprong bleek te klein. Vanuit de achtergrond sloten sterke klimmers aan, waarna Alex Aranburu versnelde en samen met Johannessen over de top kwam. In de afdaling toonde de Bask zijn parcourskennis, al wist de Noor later weer aan te sluiten.

Op het slotklimmetje leek het nog even spannend toen achtervolgers terugkeerden, maar Aranburu hield het hoofd koel en sprintte uiteindelijk naar de overwinning. Johannessen werd tweede, Christian Scaroni derde. In het peloton probeerde Primoz Roglic het verschil te maken, maar Paul Seixas pareerde en ging zelfs in de tegenaanval. De jonge Fransman finishte uiteindelijk als achtste en pakte opnieuw tijd op zijn belangrijkste concurrenten in het klassement.

Results powered by FirstCycling.com

Talpa moet juicevlogger Yvonne Coldeweijer haar salaris blijven betalen, ook nu haar geplande talkshow voor Net5 niet is doorgegaan. Dat heeft de rechter donderdag bepaald. Wel moet de 39-jarige influencer exclusief beschikbaar blijven voor Talpa en mag zij geen juice meer delen op haar eigen kanalen of met concurrenten samenwerken zolang haar contract loopt.

Coldeweijer werd in 2023 door Talpa gevraagd om een dagelijkse talkshow te maken voor Net5, onder de titel De Juice. In het programma zou zij roddels en achtergronden uit de entertainmentwereld bespreken. De show stond eerst gepland voor het najaar van 2025, werd vervolgens verschoven naar januari van dit jaar, maar kwam uiteindelijk niet van de grond.

Toen het project stillag, begon Coldeweijer weer zelf video's te plaatsen op haar Instagram-account. Talpa stopte daarop met het uitbetalen van haar salaris. Volgens het mediabedrijf was afgesproken dat al haar juice exclusief zou worden bewaard voor het nieuwe programma en schond zij die afspraak door weer zelfstandig content te maken.

Coldeweijer stapte daarop naar de rechter omdat zij vond dat haar salaris ten onrechte was stopgezet. In totaal zou zij in twee jaar tijd ongeveer 900.000 euro ontvangen voor haar werk aan De Juice, waarvan al 230.000 euro was uitbetaald in de ontwikkelingsfase. De rechter oordeelde nu dat Talpa de overeenkomst niet zomaar had mogen beëindigen en de betaling moet hervatten.

Tijdens de zitting vorige week schetste Talpa een moeizame samenwerking. De advocaat van het mediabedrijf las citaten voor van betrokkenen bij De Juice, die Coldeweijer onder meer "harteloos", "een echte diva met prinsessengedrag" en "een narcist" noemden. Coldeweijer zei zich niet te herkennen in die beschrijvingen, gaf aan dat zij nooit op haar gedrag is aangesproken en benadrukte dat zij de samenwerking juist als prettig had ervaren.

In de uitspraak staat dat Talpa eerder heeft toegezegd ander werk binnen het bedrijf voor Coldeweijer te zoeken en haar de gelegenheid had moeten geven haar werkwijze aan te passen. De rechter legt vast dat haar salaris nu weer maandelijks moet worden betaald, terwijl zij zich houdt aan de exclusiviteitsafspraken. Talpa en Coldeweijer hebben nog niet publiek gereageerd op het vonnis.

Yvonne Coldeweijer

Het Chinese ministerie van Defensie heeft berichten over militaire steun aan Iran categorisch afgewezen. Aanleiding zijn publicaties van The Washington Post en Reuters over vermeende banden tussen Chinese bedrijven en het Iraanse leger.

China wijst beschuldigingen over steun Iran resoluut van de hand

Woordvoerder Zhang Xiaogang reageerde scherp op de berichten. "Wij verwerpen ten stelligste de verspreiding van speculatieve en misleidende desinformatie over China", aldus de defensiewoordvoerder. Peking zou zich altijd "open en transparant" hebben opgesteld in de Irankwestie en een "objectieve en onpartijdige houding" hebben ingenomen.

Het ministerie benadrukte bovendien dat China zich nooit heeft beziggehouden met activiteiten die een conflict hadden kunnen uitlokken.

Wat de media meldden over China en Iran

De berichtgeving die de Chinese reactie uitlokte, is concreet. The Washington Post schreef dat Chinese particuliere bedrijven — waaronder enkele met banden met het Volksbevrijdingsleger — informatie over Amerikaanse troepenbewegingen in de Iran-Irakoorlog hadden verhandeld.

Reuters meldde op basis van Amerikaanse bronnen dat de grootste chipfabrikant van China apparatuur voor chipfabricage aan het Iraanse leger had geleverd. Dit in de context van het lopende conflict tussen Iran enerzijds en Israël en de Verenigde Staten anderzijds.

Diplomatieke gevoeligheid rond Chinese rol in Midden-Oosten

De berichten raken een gevoelige snaar. China bevindt zich in een delicate positie: het onderhoudt economische banden met Iran, maar wil tegelijkertijd de betrekkingen met westerse partners niet verder onder druk zetten. Pekings ontkenning past in een patroon van nadrukkelijke neutraliteitsretoriek rond het conflict in het Midden-Oosten.

Bronnen:The Washington Post | Reuters

Chipfabricage (@Gemini-AI-impressie)

Een 38-jarige man krijgt in hoger beroep twaalf jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging voor doodslag op een sekswerker en het wegmaken van haar lijk. Dat heeft het gerechtshof Amsterdam vandaag beslist. De rechtbank legde eerder tien jaar cel en tbs op, het Openbaar Ministerie eiste een gevangenisstraf van vijftien jaar en tbs.

Seksafspraak

Het slachtoffer, een 34-jarige vrouw uit Oekraïne, had in augustus 2022 een betaalde seksafspraak bij de verdachte thuis. Drie dagen later werd zij als vermist opgegeven. De politie vond in de woning van de verdachte het lichaam van de vrouw in delen op zolder.

De man ontkent dat hij haar doodde. Hij zegt dat de vrouw zich vrijwillig door hem liet vastbinden en dat de seks met wederzijds goedvinden plaatsvond. Ze zou tijdens de seks per ongeluk overleden zijn.

Oordeel hof

Hoewel het onduidelijk blijft wat er zich precies in zijn woning heeft afgespeeld, stelt het gerechtshof vast dat de verdachte de vrouw op grove wijze mishandelde en uiteindelijk door verwurging om het leven bracht. Het hof gelooft het alternatieve scenario van de verdachte niet. De verdachte heeft haar lichaam vervolgens dagenlang op zijn zolder laten liggen en op gruwelijke wijze in delen gekliefd. De wreedheid van het handelen van de verdachte is voor de nabestaanden onbegrijpelijk, net zoals zijn – op zittingen – getoonde onverschillige houding ten opzichte van het menselijk leven en zijn gebrek aan berouw. Het hof rekent dit alles de verdachte zwaar aan.

Langere straf en tbs met dwangverpleging

Het gerechtshof spreekt de verdachte vrij van de verkrachting en de wederrechtelijke vrijheidsberoving maar veroordeelt hem voor doodslag en het wegmaken van een lijk. Hiervoor legt het gerechtshof hem een gevangenisstraf op voor de duur van 12 jaren, waarbij rekening is gehouden met de gedeeltelijke verminderde toerekeningsvatbaarheid en de overschrijding van de redelijke termijn waarbinnen een strafproces dient te worden afgerond. Na zijn gevangenisstraf moet de verdachte verplicht naar een tbs-kliniek voor behandeling.

Het hof acht de kans, op basis van psychiatrisch onderzoek, groot dat de verdachte na de gevangenisstraf onder invloed van zijn stoornissen opnieuw ernstige strafbare feiten zal plegen als hij geen adequate behandeling krijgt. Hij moet daarom langdurig klinisch worden behandeld.

Uitspraak

Gerechtelijke uitspraak (@Gemini-AI-impressie)

De Europese Commissie heeft Hongarije opgeroepen zich te verantwoorden over berichten dat het land vertrouwelijke EU-informatie heeft doorgespeeld aan Rusland. De Franse minister van Buitenlandse Zaken noemde het gedrag van Hongarije ronduit "verraad".

Hongaarse minister lekte EU-informatie aan Lavrov

Volgens meerdere media zou de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, Szijjarto, vertrouwelijke informatie van een EU-top hebben gedeeld met zijn Russische ambtgenoot Lavrov. Die informatie had onder meer betrekking op de kansen voor toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie.

Een woordvoerster van de Europese Commissie in Brussel noemde de mediaberichten "uiterst verontrustend". Commissievoorzitter Von der Leyen zou de kwestie ook agenderen bij de Europese staatshoofden en regeringsleiders.

Franse minister: "schending van EU-solidariteit"

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot ging verder en beschuldigde Hongarije van het schenden van het solidariteitsbeginsel tussen EU-lidstaten. Szijjarto van zijn kant verwierp alle beschuldigingen.

Verkiezingen zetten Orbán onder druk

De timing is opmerkelijk: Hongarije kiest zondag een nieuw parlement. Peilingen wijzen erop dat de regerende Fidesz-partij van premier Orbán na zestien jaar aan de macht de verkiezingen zou kunnen verliezen.

Vlaggen Rusland, EU en Hongarije (@Gemini-AI-impressie)

Tijdens een debat in de Tweede Kamer kwamen grote zorgen naar voren over de groei van het aantal mensen met verward of onbegrepen gedrag, en vooral over het gebrek aan oplossingen voor dit probleem. Inspecties hebben eerder al vastgesteld dat de zorg tekortschiet, wat tot gevaarlijke situaties kan leiden.

Vorig jaar ontving de politie een recordaantal meldingen van bijna 170.000, wat neerkomt op gemiddeld 465 meldingen per dag. Deze meldingen gaan vaak over mensen met drugsverslavingen en psychische problemen die overlast veroorzaken.

Het Politieapparaat komt hierdoor onder druk te staan en heeft steeds minder tijd voor andere taken. Zelfs de speciale eenheid van de politie die is opgericht voor gijzelingen en antiterrorisme, moet vaker worden ingezet voor deze meldingen.

Burgemeesters hebben herhaaldelijk alarm geslagen vanwege de problemen die zich voordoen. Organisaties zoals het Leger des Heils zien ook een toename van mensen met zware problematiek die bij hen terechtkomen, met een verhoogd risico op geweld tot gevolg.

Om een meer gecentraliseerde aanpak te bewerkstelligen, pleitten meerdere partijen in het debat voor een betere coördinatie van instanties. Bijna twee jaar geleden werd al geconcludeerd dat de aanpak te versnipperd is.

Ondanks pogingen van het kabinet om wetgeving te realiseren die verplichte psychische begeleiding voor mensen met verward gedrag en strafbare feiten mogelijk maakt, zijn de meeste partijen van mening dat de aanpak te traag verloopt. Bezorgdheid is er ook over geplande bezuinigingen in de geestelijke gezondheidszorg, waar meer mensen langer en intensiever geholpen zouden moeten worden.

Britse troepen en bondgenoten hebben een maand lang drie Russische onderzeeërs gevolgd in de Noord-Atlantische Oceaan. De vaartuigen cirkelden in de buurt van onderzeese kabels, wat leidde tot een harde waarschuwing van Londen aan Moskou.

Britse marine volgt Russische onderzeeërs maand lang

Minister van Defensie John Healey meldde tijdens een persconferentie in Westminster dat Groot-Brittannië de afgelopen weken "toegenomen Russische activiteit" in de Noord-Atlantische Oceaan heeft waargenomen. Samen met bondgenoten, waaronder Noorwegen, volgde en observeerde Groot-Brittannië een Russische aanvalsonderzeeër en twee spionageonderzeeërs.

Een oorlogsschip van de Royal Navy en een vliegtuig van de Royal Air Force hielden de onderzeeërs dag en nacht in de gaten. Doel was volgens Healey om "elke kwaadwillige actie van hun kant te voorkomen". De drie vaartuigen hebben zich inmiddels teruggetrokken en de Britse operatie is beëindigd.

Directe waarschuwing aan Poetin

Healey richtte zich publiekelijk tot de Russische president Vladimir Poetin met een uitdrukkelijke boodschap: elke poging om onderzeese kabels of pijpleidingen te beschadigen "zal niet worden getolereerd en zal ernstige gevolgen hebben."

Groot-Brittannië houdt de activiteiten rondom zijn onderwaterinfrastructuur nauwlettend in de gaten, benadrukte de minister.

Rusland spreekt van "piraterij" en bescherming van belangen

Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov reageerde via het Russische persbureau Interfax. Rusland zou maatregelen nemen om zijn belangen te beschermen, inclusief de inzet van oorlogsschepen. Peskov beschuldigde het Westen van herhaalde "piraterij in internationale wateren" die de economische belangen van Rusland zou hebben geschaad.

Incidenten met Russische onderzeeërs en schepen in Europese wateren komen regelmatig voor. Russische vaartuigen van de zogenaamde schaduwvloot worden ook ingezet om westerse sancties te omzeilen die zijn opgelegd vanwege de oorlog in Oekraïne. In het verleden werden deze schepen ervan verdacht opzettelijk onderzeese kabels te hebben beschadigd.

Bronnen: Verklaringen van de Britse minister van Defensie John Healey tijdens een persconferentie in Westminster; reactie van Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov via persbureau Interfax.

Russische onderzeeers (@Gemini-AI-impressie)

Peter Rowell, een voormalige BBC-presentator die eerder is veroordeeld voor zedendelicten tegen minderjarigen, is opnieuw de cel in gestuurd in het Verenigd Koninkrijk. De 67-jarige Rowell kreeg een gevangenisstraf van 29 weken omdat hij meerdere keren de voorwaarden van zijn inschrijving op de zedendelinquentenlijst heeft geschonden door in de buurt van een tienermeisje te komen.

De rechtbank hoorde dat Rowell zich langer dan 12 uur in een woning bevond waar een kind onder de 18 jaar aanwezig was, terwijl dit volgens zijn meldplicht niet was toegestaan, ook niet als er een volwassene bij was. Daarnaast reisde hij ongeveer 30 mijl (zo’n 48 kilometer) van zijn huis in Abergavenny, Monmouthshire, naar een ander adres, zonder de politie te informeren over zijn verblijfplaats, wat eveneens in strijd was met de regels.

Rowell staat op de zedendelinquentenlijst sinds zijn veroordeling in 2012, toen hij zes jaar gevangenisstraf kreeg voor 12 aanklachten wegens onzedelijke aanranding van meisjes onder de 16 jaar. Hij bekende toen ook zes aanklachten wegens het maken van onzedelijke foto’s van kinderen, nadat op zijn computer meer dan 400 kinderpornografische afbeeldingen waren gevonden.

De misdrijven waarvoor hij in 2012 werd veroordeeld, vonden plaats tussen 1989 en het begin van de jaren negentig. Rowell maakte daarbij misbruik van zijn status als "kleine beroemdheid". Hij nodigde jonge meisjes uit in zijn studio nadat zij contact met hem hadden gezocht om meer te weten te komen over zijn werk in de media, en misbruikte hen vervolgens.

Rowell presenteerde eerder het Afternoon Show op BBC Radio Bristol en was meer dan tien jaar nieuwslezer bij ITV West. In de jaren tachtig werkte hij ook als dj bij de commerciële zender GWR. Zijn arrestatie in 2011 volgde op een landelijke zoekactie, nadat hij niet op zijn werk verscheen; zijn auto werd gevonden op een supermarktparkeerplaats, waarna hij later in Keswick in Cumbria werd aangehouden.

Peter Rowell (foto: Gwent Police)

De BBC heeft haar eigen redactionele normen geschonden door een racistische belediging uit te zenden tijdens de BAFTA-uitreiking van februari 2026. Dat concludeert de interne klachtenafdeling van de Britse publieke omroep na een versneld onderzoek.

Wat er gebeurde tijdens de live BAFTA-uitzending 

Tijdens de live-uitzending van de jaarlijkse British Academy Film Awards in Londen riep gast John Davidson het n-woord ('nigger') uit op het moment dat de zwarte acteurs Michael B. Jordan en Delroy Lindo een prijs uitreikten op het podium. Davidson, die lijdt aan het syndroom van Tourette, verklaarde achteraf dat het ging om een onvrijwillige tic. Het publiek was vooraf gewaarschuwd dat Davidson mogelijk ongewenste tics of scheldwoorden kon uiten. Hij werd onthaald op luid applaus in de zaal.

Davidson is nauw verbonden aan de Britse indiefilm "I Swear", waarvan het hoofdpersonage op hem is gebaseerd. Hij zei achteraf dat hij "diep beschaamd" was over het incident en had besloten om de zaal vroegtijdig te verlaten, omdat hij zich bewust was van de onrust die zijn tics veroorzaakten.

BBC verwijderde N-woord niet uit vertraagde uitzending 

Hoewel de uitzending met enige vertraging werd uitgezonden ten opzichte van de daadwerkelijke ceremonie, werd de racistische uitroep niet verwijderd vóór de uitzending. Volgens het onderzoeksrapport was er sprake van "onduidelijkheid" onder de productiemedewerkers over de vraag of het n-woord hoorbaar was in de opname. Dit leidde tot vertraging bij de beslissing om de opname van iPlayer te halen — iets wat pas de volgende ochtend rond 09.30 uur gebeurde.

Het onderzoek bestempelt dit als een ernstige fout die het aanstootgevende effect van het incident versterkte. De uitzending werd door de BBC zelf omschreven als "zeer aanstootgevend en redactioneel onverdedigbaar."

Versneld onderzoek op last van directeur-generaal

Het onderzoek werd op last van toenmalig directeur-generaal Tim Davie versneld uitgevoerd door de klachtenafdeling van de omroep, nadat het incident bestempeld was als een "ernstige fout". Na de uitreiking ontving de BBC tientallen klachten van kijkers.

Ook BAFTA zelf bood excuses aan en richtte zich in het bijzonder tot Jordan en Lindo, die lof kregen voor hun "waardigheid en professionaliteit" tijdens het incident. De organisatie bedankte ook Davidson voor zijn houding en erkende dat hij de zaal had verlaten uit respect voor anderen.

Tourette-syndroom: onvrijwillige tics en scheldpartijen 

Het syndroom van Tourette is een neurologische aandoening die gekenmerkt wordt door motorische en vocale tics die de patiënt niet kan onderdrukken. Scheldwoorden of sociaal onacceptabele uitingen — een verschijnsel dat coprolalie wordt genoemd — komen voor bij een minderheid van de patiënten, maar kunnen optreden in stressvolle of drukke omgevingen. Davidson heeft zich jarenlang ingezet voor meer bewustwording rond de aandoening.

Bronnen: BBC intern onderzoeksrapport (april 2026); CNN (februari 2026)

Persmomentje tijdens BAFTA (@Gemini-AI-impressie)

Welkom!

Héél even kom ik even uit mijn saaiheids-slaapje, want er valt wel íets te vertellen. Dat hogedrukgebieden aan zet zijn hebben we inmiddels wel gemerkt, maar tussendoor glipt er even een frontje doorheen met daarachter gevoelig frissere lucht en dat gaan we morgen dan ook zeker merken. Overigens hoeft met name de westelijke helft zeker niet op al teveel spektakel te rekenen, want behalve een hooguit vervelende westelijke wind zal het er vrijwel droog blijven en ook voor zaterdagavond/nacht is het zeker niet in kannen en kruiken dat er daar enige regen van betekenis gaat vallen.

Momenteel zien we al bewolking in de noordelijke helft, terwijl het in de zuidelijke helft nog helder is. De afgelopen nacht was duidelijk minder fris dan de afgelopen nachten, terwijl wij vandaag de warmste dag van het jaar gaan beleven. Vanmiddag lost de bewolking ook in het midden van het land  grotendeels op. Met maxima tussen de 18 en 25 graden is het verder bijzonder aangenaam vanmiddag.

In de loop van de middag onstaan er op een vore een aantal regen- en onweersbuien, maar deze vore is het westen dan al gepasseerd dus de koelere lucht heeft zich daar dan al meester gemaakt van de temperaturen die daar dan dus duidelijk al gaan zakken. Dat de wind van oost via zuid naar west draait is uiteraard ook geen meehelpende factor. 

Buien dus in de oostelijke helft, terwijl het koufront zelf misschien ook wat lichte regen brengt in het westen/noorden, maar daar hoeft men echt niet veel van te verwachten.

De westelijke wind draait vannacht zelfs naar het noordwesten toe en kan zelfs even kracht 6/7 behalen. 

Dan zien we morgen nadat de buien zijn weggetrokken een dag met stapelwolken en zon, en bij een nog steeds stevige westelijke wind en temperaturen tussen de 11 en 15 graden is het een héél pak koeler dan vandaag. Het zal vervelend aanvoelen buiten.

Op zaterdag warmt de atmosfeer weer aardig op met maxima tussen de 12 en 18 graden met de laagste temperaturen dit keer meer in het westen omdat er een nieuwe storing nadert die zaterdagavond-en nacht regen gaat brengen. Wat ik al zei.. opnieuw hoeven de regenliefhebbers in het westen niet op veel te rekenen, terwijl er voor de oostelijke helft wel wat meer relevante hoeveelheden op de planning staan. 

Daarna valt er overal weer weinig neerslag meer. 

Mocht er aanleiding voor zijn.. dan ben ik er weer met een weerbericht.  

De Iraanse autoriteiten hebben schepen gewaarschuwd de Straat van Hormuz niet zonder voorafgaande afstemming met de Revolutionaire Garde te passeren. Tegelijk groeit de internationale kritiek op Irans plannen om tol te heffen op de cruciale zeestraat.

Gevaar van mijnen na wekenlange gevechten
De Iraanse havenautoriteit heeft rederijen afgeraden de Straat van Hormuz te bevaren zonder eerst toestemming te vragen aan de Iraanse Revolutionaire Garde. Als reden noemde de autoriteit het gevaar van landmijnen, een direct gevolg van de wekenlange gevechten in de regio. Ondanks het ingegane staakt-het-vuren ligt het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz grotendeels stil.

Het Iraanse persbureau Fars meldde eerder dat Iran de scheepvaart door de zeestraat had opgeschort als protest tegen Israëlische aanvallen in Libanon. Volgens datzelfde persbureau zijn er sinds het ingaan van het staakt-het-vuren slechts een beperkt aantal schepen door de Straat van Hormuz gevaren, waaronder twee olietankers.

Tolheffing van 2 miljoen dollar per schip
Iran werkt ondertussen aan de invoering van een formele tolheffing voor schepen die door de Straat van Hormuz willen varen. Schepen die door de zeestraat willen passeren, moeten hun gegevens doorgeven aan Iraanse autoriteiten of militaire eenheden, zodat gecontroleerd kan worden of er banden zijn met de VS of Israël. Als doorvaart wordt toegestaan, moet een tol van 2 miljoen dollar worden betaald.

Iran werkt aan nieuwe wetgeving om zijn controle over de Straat van Hormuz en de heffing van tolgelden officieel vast te leggen. Rederijen betalen al weken voor doorgang, maar dat systeem is tot nu toe grotendeels informeel en weinig transparant. De tolheffing maakt bovendien deel uit van de Iraanse voorwaarden voor een duurzame vrede met de Verenigde Staten. 

Griekse premier: "Volstrekt onaanvaardbaar"
De plannen stuiten op forse internationale kritiek. Griekenland, dat beschikt over een van de grootste handelsvloten ter wereld, reageerde bijzonder scherp. Premier Mitsotakis zei tegen CNN dat het volstrekt onaanvaardbaar zou zijn als Iran na het einde van de oorlog tol heft op elk schip dat de zeestraat passeert. Hij pleitte voor een afzonderlijke internationale overeenkomst over de Straat van Hormuz, maar benadrukte dat zo'n akkoord geen heffingen voor scheepvaartpassages mag bevatten. Volgens Mitsotakis zou dat een gevaarlijk precedent scheppen voor de vrijheid van scheepvaart.

Ook Nederland en Duitsland wezen de tolheffing af. Premier Jetten stelde dat je je niet moet laten gijzelen door afpersingen van Iran, terwijl de Duitse minister van Buitenlandse Zaken opriep tot heropening van de Straat van Hormuz. 

Strategische slagader van de wereldeconomie
De Straat van Hormuz is van groot economisch belang: tankers vervoerden er gemiddeld zo'n 20 miljoen vaten olie per dag doorheen, goed voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieaanvoer. Als Iran tolheffing bedingt in de Straat van Hormuz, gijzelt het land feitelijk een slagader van de wereldeconomie. 

De Amerikaanse president Trump zei dat hij de zeestraat samen met Iran wil beheren. "We denken erover het als een joint venture te doen", zei hij op vragen over de tolheffing.

Bronnen: Iraans persbureau Fars, CNN, NOS Nieuwsuur, VRT NWS, Transport Online/ANP, EW Magazine

Straat van Hormuz :geopolitiek overzicht (@Gemini-AI-impressie)

Red Bull Racing raakt na 2027 vaste engineer Gianpiero Lambiase kwijt aan McLaren, waardoor Max Verstappen een belangrijke vertrouweling verliest. De 45-jarige Italiaan, die behalve race-engineer ook Head of Racing is bij Red Bull, heeft volgens ingewijden een zeer lucratief contract getekend bij het team uit Woking.

Volgens De Limburger trok McLaren in de strijd om Lambiase aan het langste eind, ondanks serieuze interesse van Aston Martin en Williams. Bronnen rond het team melden aan RacingNews365 dat er in Woking een miljoenendeal voor hem klaar ligt, waarmee McLaren een ervaren kracht binnenhaalt voor de volgende fase van het team.

De komst van Lambiase wordt gezien als een strategische zet van McLaren, dat zich voorbereidt op mogelijke wijzigingen in de top van het team. Huidig teambaas Andrea Stella ligt goed binnen de organisatie, maar wordt intern in verband gebracht met een mogelijke terugkeer naar Ferrari, waardoor McLaren zijn technische en sportieve structuur verder wil verstevigen.

De overstap past in een bredere beweging waarin McLaren regelmatig personeel bij Red Bull weghaalt. Eerder maakte hoofdontwerper Rob Marshall al de overstap naar de renstal van Lando Norris en Oscar Piastri, terwijl voormalig Red Bull-strateeg Will Courtenay inmiddels als sportief directeur bij McLaren werkzaam is.

Voor Verstappen betekent het vertrek van Lambiase een breuk in een langdurige en succesvolle samenwerking. Sinds de Nederlander in mei 2016 promoveerde naar het hoofdteam, vormt hij een hecht duo met Lambiase aan de pitmuur, een samenwerking die tot nu toe vier wereldtitels opleverde.

Het vertrek van Lambiase past in een reeks kopstukken die Red Bull de laatste tijd kwijtraakt aan rivalen. Ontwerper Adrian Newey vertrok naar Aston Martin, terwijl ook topadviseur Helmut Marko, sportief directeur Jonathan Wheatley en teambaas Christian Horner inmiddels zijn verdwenen uit de leiding van het team, waar Laurent Mekies het roer heeft overgenomen. Zowel Red Bull als McLaren willen vooralsnog niet reageren op de transfer.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Royal Prince Alfred Hospital in Sydney is in opschudding geraakt nadat een 63-jarige patiënt in de nacht van woensdag op donderdag zwaar gewond raakte bij een aanval met een hamer. De man lag in een ziekenhuisbed toen hij rond 00.15 uur lokale tijd op zijn hoofd werd geslagen door een vrouw. Hij verkeert volgens de politie in kritieke toestand.

De hulpdiensten werden kort na middernacht gealarmeerd vanwege een melding van een mishandeling in het ziekenhuis in de wijk Camperdown, in het westen van de Australische stad. Agenten troffen daar de zwaargewonde man aan, die direct medische hulp kreeg binnen het ziekenhuis.

Volgens de politie gaat het om een 46-jarige vrouw die de man kende. Zij zou hem met een hamer op het hoofd hebben geslagen terwijl hij in bed lag. Over de mogelijke aanleiding van het geweld is nog niets bekendgemaakt.

De man heeft ernstige verwondingen opgelopen en vecht voor zijn leven. Artsen houden zijn toestand nauwlettend in de gaten, melden de autoriteiten. Verdere details over zijn letsel zijn niet naar buiten gebracht.

De 46-jarige verdachte is kort na het incident aangehouden. Zij is inmiddels officieel aangeklaagd voor het verwonden van een persoon met de intentie om zwaar lichamelijk letsel toe te brengen. De politie in New South Wales zet het onderzoek voort en vraagt getuigen om zich te melden.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stelt dat Nederlandse gemeenten jaarlijks zo’n 500.000 onterechte parkeerboetes opleggen door het gebruik van scanauto’s. De boetes komen voort uit de automatische controle op betaald parkeren, waarbij vooral kwetsbare groepen, zoals mensen met een gehandicaptenkaart, vaker onterecht worden geraakt.

Gemeenten versturen elk jaar naar schatting drie tot vijf miljoen parkeerboetes op basis van kentekenscans. Volgens de AP is ruim 10 procent daarvan onterecht. De toezichthouder onderzocht de inzet van scanauto’s in zijn rol als waakhond voor kunstmatige intelligentie en algoritmes en bracht de risico’s en effecten van deze werkwijze in kaart.

Een belangrijk probleem is dat de scanauto alleen een momentopname vastlegt en geen rekening houdt met de situatie ter plekke. Zo kan het systeem niet zien of iemand aan het laden en lossen is, terwijl daar vaak uitzonderingen voor gelden. Ook tijdelijke omstandigheden, zoals iemand die net bij de parkeerautomaat staat, blijven buiten beeld.

Daarnaast herkent de techniek geen gehandicaptenparkeerkaart, omdat die kaart niet aan een kenteken is gekoppeld maar achter de voorruit ligt. Als het systeem geen betaling registreert, volgt automatisch een boete, ook als de automobilist wel recht heeft op gratis of aangepast parkeren. De AP spreekt in dat verband van "tekortkomingen in het systeem" die bepaalde groepen extra hard raken.

Automobilisten kunnen bezwaar maken en proberen hun boete te laten schrappen, maar volgens de AP zijn die procedures vaak ingewikkeld en tijdrovend. Mensen die moeite hebben met digitale systemen lopen daardoor extra risico dat hun bezwaar niet of te laat wordt ingediend. Voor hen is het lastiger om fouten van de scanauto recht te zetten.

De AP wijst er verder op dat veel autobezitters pas laat ontdekken dat ze een boete hebben gekregen. Het bericht daarover komt via de post of via de berichtenbox van MijnOverheid, die lang niet iedereen regelmatig controleert. Doordat gemeenten korte betaaltermijnen hanteren en herinneringen soms laat doorkomen, kunnen bedragen snel oplopen. De AP vraagt gemeenten daarom om meer menselijke controle in te bouwen in het proces en burgers duidelijker en tijdiger te informeren.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Het Voedingscentrum presenteert vandaag een vernieuwde Schijf van Vijf, met een opvallend strenger advies voor vlees. Nederlanders zouden nog maar maximaal 100 gram rood vlees per week moeten eten, ongeveer één gehaktbal, en vaker kiezen voor plantaardige eiwitten zoals linzen en bonen.

Met het nieuwe advies gaat het Voedingscentrum verder dan de Gezondheidsraad, die in december nog een grens van 200 gram rood vlees per week suggereerde. De organisatie legt uit dat vooral duurzaamheid een belangrijke reden is om het vleesgebruik verder terug te dringen. Daarmee wijkt het voedingscentrum af van louter advies op basis van gezondheid van voeding, en schuift het meer richting ideologische advisering.

De Schijf van Vijf bestaat sinds 1953 en laat zien welke producten volgens wetenschappers goed zijn voor mensen. Daaraan wordt steeds vaker het milieu meegenomen als factor, wat het voor de consument niet makkelijker maakt om te beoordelen wat nou wel en niet gezond is en of een advies gebaseerd is op gezondheid of ideologische overwegingen.

De indeling in vakken blijft hetzelfde: onder meer water, thee en suikerloze frisdranken in het blauwe vak en volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst in het gele vak. De vorige grote versie was tien jaar oud; de nieuwe richtlijnen zijn gebaseerd op recent internationaal onderzoek naar voeding en eetpatronen en natuurlijk de impact op het milieu.

De grootste verschuiving zit in het roze vak met eiwitrijke producten. Het totale advies voor vlees daalt van 500 naar 300 gram per week, waarvan slechts 100 gram rood vlees en de resterende 200 gram voor kip en vis. Ook kaas wordt ingeperkt: waar eerder 40 gram per dag werd aangeraden, is dat nu gehalveerd naar 20 gram op de boterham.

Tegelijkertijd vindt het voedingscentrum dat plantaardige eiwitbronnen een grotere rol moeten krijgen. De aanbevolen hoeveelheid peulvruchten stijgt van 120 à 180 gram naar 250 gram per week.

Volgens de makers van de nieuwe Schijf is verandering dringend nodig, vooral omdat het huidige voedselsysteem volgens hen verantwoordelijk is voor een derde van de klimaatimpact. Het Voedingscentrum benadrukt dat niet alleen consumenten hun gedrag moeten aanpassen, maar dat ook overheid, producenten en verkopers invloed hebben op wat mensen eten.

D66-minister Van Essen (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) kondigt aan in het najaar met plannen te komen om een meer plantaardig eetpatroon te stimuleren, bijvoorbeeld via prijsafspraken met supermarkten. Het lijkt waarschijnlijk dat dit gaat betekenen dat niet-plantaardige producten duurder zullen worden.

De schijf van vijf is overigens een advies. Er is voor niemand ook maar enige verplichting zich hieraan te houden.

De nieuwe schijf van vijf wil dat we nóg minder vlees gaan eten

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) registreerde in 2025 759 verkeersdoden in Nederland, het hoogste aantal in bijna twintig jaar. Dat is een stijging van ruim 12 procent ten opzichte van een jaar eerder, terwijl recente maatregelen zoals snelheidsverlagingen op veel wegen juist bedoeld waren om het aantal ernstige verkeersongevallen te laten dalen.

De stijging zit volledig bij mannen: hun aantal verkeersdoden nam met 21 procent toe tot 575. Onder vrouwen daalde het aantal slachtoffers, waardoor er inmiddels ruim drie keer zo veel mannen als vrouwen omkomen in het verkeer. Opvallend is dat deze ontwikkeling samenvalt met jaren van beleid dat inzet op lagere snelheden en strengere handhaving om de gevolgen van ongelukken te beperken.

Aan het begin van deze eeuw nam het aantal verkeersdoden in Nederland snel af, tot ongeveer het niveau waarop we nu weer zijn uitgekomen. In 2022 werd al een forse stijging gezien, waarna het aantal twee jaar op rij weer iets terugliep. Dat het aantal doden ondanks snelheidsverlagingen, zoals de verlaging van de maximumsnelheid op veel wegen, opnieuw oploopt, zorgt bij experts voor groeiende zorgen over de effectiviteit en uitvoering van het verkeersveiligheidsbeleid.

Verkeersveiligheidsinstituut SWOV waarschuwde in december al voor hogere aantallen verkeersdoden in de komende jaren. Het instituut ging uit van 720 tot 760 verkeersdoden in 2040, een niveau dat nu dus al is bereikt. SWOV verwachtte vooral meer slachtoffers onder fietsers en ouderen, mede door vergrijzing, en drong aan op meer en veiligere fietspaden en een lagere maximumsnelheid voor auto’s.

Fietsers vormen opnieuw de grootste groep slachtoffers: in 2025 kwamen 281 fietsers om het leven, 35 meer dan een jaar eerder. Volgens het CBS komt die groei volledig voor rekening van oudere mannen, wat past bij de zorgen over kwetsbare verkeersdeelnemers. Daarnaast steeg het aantal doden onder inzittenden van bestel- en vrachtauto’s naar 40, terwijl dat er in de afgelopen jaren gemiddeld 17 waren.

30km weg (afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

Duolingo-topman Luis von Ahn laat taxichauffeurs meebeslissen over wie er wordt aangenomen bij het bedrijf. De CEO van het Amerikaanse taalplatform vertelde in een podcast dat een rit naar het sollicitatiegesprek kan bepalen of een kandidaat de baan krijgt. Een veelbelovende sollicitant voor de functie van financieel directeur werd bijvoorbeeld afgewezen, omdat hij zich onaardig zou hebben gedragen tegen de chauffeur.

Volgens Von Ahn kijkt Duolingo na afloop van de rit bewust naar hoe kandidaten met de taxichauffeur omgaan. In het geval van de bijna aangenomen financieel directeur was het cv volgens hem "heel sterk" en leek de kandidaat "perfect voor de baan". Pas toen het bedrijf navraag deed bij de chauffeur, veranderde dat beeld en werd alsnog besloten de kandidaat niet in dienst te nemen.

Voor de CEO zegt het gedrag onderweg meer dan het optreden in de sollicitatieruimte zelf. Hij stelt dat onaardigheid tegen een chauffeur iets laat zien "op een dieper niveau". In zijn ogen is de kans groot dat iemand die zich zo gedraagt, ook tegenover collega’s en werknemers lomp of neerbuigend zal zijn, zeker in een leidinggevende rol.

In Nederland ligt zo’n verborgen test gevoeliger, zegt arbeidsrechtadvocaat Maarten van Gelderen. Werkgevers zijn hier volgens hem verplicht om vooraf helder uit te leggen hoe de sollicitatieprocedure eruitziet. Die verplichting staat beschreven in de sollicitatiecode, een richtlijn die aangeeft wat werkgevers en kandidaten over en weer van elkaar mogen verwachten.

Van Gelderen schetst dat een werkgever niet zomaar informatie mag gebruiken waarvoor de kandidaat niet is gewaarschuwd. Zo zou je iemand niet mogen afwijzen omdat de voortuin rommelig is, als je stiekem langs het huis bent gereden zonder dat dit onderdeel van de procedure was. Psychologische testen of assessments mogen wel, maar dan moet de sollicitant daar volgens de advocaat duidelijk over geïnformeerd worden.

Waar Von Ahn zegt dat "het belangrijkste antwoord" soms buiten de vergaderruimte te vinden is, benadrukken Nederlandse regels juist voorspelbaarheid en openheid. Een geheime toets via een taxirit, zoals bij Duolingo gebeurt, zou in Nederland daarom niet zomaar zijn in te passen in een sollicitatieprocedure.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Rex Heuermann, een 62-jarige architect uit New York, heeft maandag schuld bekend aan acht moorden in de beruchte zaak rond de Gilgo Beach-slachtoffers op Long Island. Met zijn bekentenis komt een einde aan een raadsel dat tientallen jaren onopgelost bleef en dat bekend werd als de Gilgo Beach-moorden.

Heuermann gaf toe zeven vrouwen te hebben gedood, plus een achtste vrouw voor wie hij nog niet formeel was aangeklaagd. De moorden vonden plaats tussen 1993 en 2010 in de omgeving van Long Island, ten oosten van New York City. De meeste stoffelijke resten werden in 2010 en 2011 teruggevonden langs Gilgo Beach, een strand aan de Atlantische kust dat sindsdien onlosmakelijk met de zaak is verbonden.

De Amerikaan werd in juli 2023 in Manhattan aangehouden na een jarenlang en moeizaam onderzoek. De zaak kreeg extra aandacht doordat veel slachtoffers sekswerkers waren, wat volgens critici heeft bijgedragen aan de trage voortgang van het politieonderzoek. De autoriteiten werden jarenlang bekritiseerd omdat de dader ondanks meerdere lichamen en duidelijke patronen buiten beeld leek te blijven.

In 2022 kwam er een doorbraak toen rechercheurs ontdekten dat Heuermann de eigenaar was van een voertuig waarin een van de slachtoffers was gezien. Onderzoekers verzamelden vervolgens DNA van een weggegooide pizzadoos, dat matchte met sporen bij de lichamen. Ook mobiele telefoongegevens legden een verbinding tussen Heuermann en meerdere slachtoffers.

Heuermann krijgt in juni zijn straf te horen. Justitie rekent op een levenslange gevangenisstraf, zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating. Daarmee lijkt de juridische afwikkeling van één van de bekendste seriemoordzaken van de afgelopen decennia in de Verenigde Staten in de laatste fase te komen.

Rex Heuermann (Foto: Suffolk Country Sheriff's Department) 

Elon Musk eist dat Sam Altman, de topman van ChatGPT-maker OpenAI, wordt ontslagen. De Tesla- en X-eigenaar heeft in Californië een rechtszaak aangespannen tegen het AI-bedrijf, waarin hij stelt dat OpenAI is afgeweken van de oorspronkelijke afspraken uit de oprichting in 2015.

Musk was zelf medeoprichter van OpenAI, maar stapte in 2018 op na een conflict en begon in 2023 zijn eigen AI-bedrijf xAI. In de rechtszaak claimt hij dat OpenAI een belofte heeft gebroken door als non-profitorganisatie plannen te maken voor een winstgericht bedrijf, terwijl het oorspronkelijk zou gaan om een onderzoeksinstelling zonder winstoogmerk.

Volgens de eis van Musk moeten naast Altman ook president Greg Brockman hun functie neerleggen als de rechter hem gelijk geeft. Daarnaast wil hij dat de status van OpenAI als non-profitonderzoeksinstelling wordt hersteld, zodat commerciële activiteiten worden teruggedrongen.

OpenAI verwerpt de aantijgingen en stelt dat de rechtszaak vooral is ingegeven door persoonlijke motieven. Het bedrijf noemt de aanklacht een intimidatiepoging, gedreven door "ego en jaloezie", en ziet geen reden om de huidige koers of leiding te wijzigen.

De zaak dient later deze maand bij een rechtbank in Californië. Eerder liet Musk al weten dat hij naast het afdwingen van veranderingen in de organisatie ook 134 miljard dollar van OpenAI eist.

NAVO-chef Mark Rutte schaart zich achter de kritiek van de Amerikaanse president Donald Trump op Europese NAVO-landen na de oorlog met Iran. Volgens Rutte hebben sommige Europese bondgenoten inderdaad niet de steun geleverd die zij de Verenigde Staten eerder hebben toegezegd, zei hij na een bezoek aan Trump in Washington in een interview met CNN. Tegelijkertijd benadrukte hij dat er ook veel positieve voorbeelden zijn van Europese medewerking.

Trump hield na het gesprek vast aan zijn harde lijn. "De NAVO was er niet toen we ze nodig hadden en ze zullen er niet zijn als we ze opnieuw nodig hebben", schreef hij op zijn platform Truth Social. De president is al weken boos over Europese landen die hun luchtruim en militaire bases niet beschikbaar stelden en publiekelijk kritiek uitten op de Amerikaanse aanpak in de oorlog tegen Iran.

De Amerikaanse leider ging zover om zich af te vragen of de Verenigde Staten nog wel in de NAVO moeten blijven. Hij wijst erop dat NAVO-landen wel hebben beloofd elkaar te verdedigen bij een aanval, maar niet verplicht zijn om militaire operaties elders in de wereld te ondersteunen. Die beperking lijkt volgens hem haaks te staan op de verwachtingen die Washington van zijn bondgenoten heeft.

Rutte zegt Trumps irritatie te begrijpen. Volgens hem beseft het grootste deel van de bondgenoten dat de NAVO er is om zowel Europa als de VS te beschermen en dat dit de Verenigde Staten ook ruimte geeft om wereldwijd macht uit te oefenen. Europese landen hebben de oorlog tegen Iran "mogelijk gemaakt", stelde hij, maar hij erkent tegelijk: "Het klopt, niet alle Europese landen hebben hun afspraken waargemaakt en ik begrijp volkomen dat hij daarover teleurgesteld is."

De NAVO-topman wees Trump er volgens eigen zeggen wel op dat een "grote meerderheid" van Europese landen wél hielp met militaire bases, logistiek en overvluchten. Hij noemde Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk als voorbeelden. Vooral Londen en Parijs lagen de afgelopen dagen onder vuur bij Trump, maar Rutte herinnerde eraan dat zij onder meer een coalitie optuigden om de cruciale Straat van Hormuz weer open te krijgen.

Het bezoek van Rutte aan het Witte Huis werd met spanning gevolgd, omdat Trump volgens Amerikaanse berichten met hem wilde spreken over een mogelijk vertrek van de VS uit de NAVO. Rutte wilde dat niet bevestigen, maar gaf toe dat "er duidelijk teleurstelling heerst". Over eventuele Amerikaanse plannen om troepen uit NAVO-landen terug te trekken, liet hij zich niet uit. Wel zei hij dat het een "heel openhartig en open gesprek" was, waarin Trump volgens hem ook aandachtig luisterde naar zijn visie.

Rutte ontmoette Trump eerder in het Witte Huis (Foto: Whitehouse.gov)

De Amerikaanse Jasveen Sangha, bijgenaamd de "ketaminekoningin", is in Los Angeles veroordeeld tot vijftien jaar cel voor het leveren van de drugs die leidden tot de dood van acteur Matthew Perry. De rechter oordeelde dat Sangha verantwoordelijk is voor het verstrekken van de ketamine die de 54-jarige Friends-ster in oktober 2023 fataal werd.

Tijdens de rechtszaak bekende Sangha dat zij ketamine aan Perry had verkocht, terwijl ze wist dat hij kampte met een hardnekkige verslaving. Ze gaf bovendien toe dat ze in 2019 vier flesjes vloeibare ketamine had verkocht die resulteerden in een dodelijke overdosis bij een andere man, Cody McLaury.

De 'karamine-queen' (Foto: Social Media)

In de periode voor zijn dood kreeg Perry ketamine voorgeschreven als behandeling tegen depressie, zo blijkt uit stukken uit de zaak. Toen zijn artsen weigerden zijn dosis te verhogen, week hij uit naar illegale middelen. Sangha verkocht meer dan vijftig flesjes ketamine aan een tussenpersoon, die de drugs vervolgens doorverkocht aan Perry's assistent Kenneth Iwamasa.

Perry werd in oktober 2023 dood aangetroffen in zijn woning in Los Angeles. Uit het onderzoek bleek dat hij overleed aan "de acute gevolgen van ketamine". Naast Sangha worden ook de tussenpersoon en assistent Iwamasa als verdachten gezien in het onderzoek naar de omstandigheden rond zijn dood.

De acteur werd wereldberoemd door zijn rol als Chandler Bing in de sitcom Friends, waarin hij van 1994 tot 2004 speelde. Perry werd daarnaast tweemaal genomineerd voor een Emmy, voor zijn rollen in de serie The West Wing (2003) en de televisiefilm The Ron Clark Story (2006). In zijn memoir Friends, Lovers, and the Big Terrible Thing schreef hij openhartig over zijn jarenlange strijd met drugs- en alcoholverslaving.

Scholieren in de provincie Utrecht hebben dit schooljaar met sensoren op hun fiets de luchtkwaliteit langs hun dagelijkse routes gemeten. Leerlingen van 23 middelbare scholen verzamelden data over fijnstof en presenteerden woensdag in Utrecht hun bevindingen, die op sommige plekken tot onverwachte conclusies leidden.

De sensoren, bevestigd als een blauw kastje op het fietsstuur, registreerden onderweg hoeveel fijnstof in de lucht zat. Opvallend was dat in een autoluw gebied toch relatief veel fijnstof werd gemeten. Volgens een groepje scholieren kwam dat waarschijnlijk door een nabijgelegen snelweg, die ondanks de rustige straten in de wijk toch voor extra vervuiling zorgt.

Leerlingen van het Griftland College in Soest presenteerden in Paushuize in Utrecht hun resultaten en leverden zo een bijdrage aan het in kaart brengen van de luchtkwaliteit. Fijnstof is schadelijk voor de gezondheid; langdurige blootstelling aan ongezonde lucht kan ziekten veroorzaken en mogelijk leiden tot een kortere levensverwachting. Naast de metingen op de fiets deden leerlingen van het Leidsche Rijn College in Utrecht ook onderzoek naar microplastics in het water.

Het project Snuffelfiets begon vijf jaar geleden als een kleinschalige pilot op drie middelbare scholen in de provincie Utrecht, opgezet door de provincie en GLOBE Nederland. Inmiddels doen twintig tot dertig scholen in Utrecht mee en heeft het initiatief geleid tot meer dan dertig soortgelijke projecten in andere delen van Nederland. In totaal zijn 712 Snuffelfiets-sensoren verspreid over meer dan dertig gemeenten, en binnenkort worden ook basisscholen betrokken om kinderen al op jonge leeftijd "bewust te maken" van luchtkwaliteit.

Uit de metingen kwamen meer opvallende resultaten. Zo bleek er geen duidelijk verschil in fijnstofconcentratie tussen een drukke weg en een route met bomen in het buitengebied. De kinderen vermoedden dat uitstoot van nabijgelegen boerderijen hier een rol speelt, hoewel daarvoor geen verder bewijs wordt geleverd. Wel werd langs de route naar school meer fijnstof gemeten in de ochtendspits dan op de terugweg buiten de spits. De jonge onderzoekers adviseren daarom: "Probeer buiten de spits te reizen."

Gedeputeerde milieu Huib van Essen noemt Snuffelfiets een belangrijk project: "Iedereen heeft recht op schone lucht. Jongeren ontdekken dat luchtkwaliteit niet iets abstracts is, maar iets wat ze elke dag voelen op weg naar school." Volgens hem kan dit bewustzijn ook thuis gesprekken aanjagen over schonere keuzes, zoals vaker fietsen, een auto delen of de houtkachel uitlaten bij windstil weer. De provincie Utrecht steunt Snuffelfiets financieel en inhoudelijk, samen met GLOBE Nederland, het RIVM en het Schone Lucht Akkoord, en roept scholen op zich aan te melden. Zij krijgen dan lesmateriaal, begeleiding en sensoren om zelf metingen te doen.

Volgens AI ziet dat er ongeveer zo uit - geen echte foto (foto: Grok AI / FOK.nl)

De supermarkt is allang niet meer alleen een plek waar je gedachteloos je boodschappen in je mandje gooit—het is eerder een subtiel spel van verwachtingen geworden. Tussen de kipfilets en hamburgers liggen tegenwoordig steeds vaker plantaardige alternatieven, verpakt en gepresenteerd alsof ze nauwelijks te onderscheiden zijn van het origineel. Voorstanders vinden dat geen probleem: consumenten moeten simpelweg beter kijken en de verpakking lezen. Wie iets koopt, draagt immers zelf de verantwoordelijkheid om te weten wat er in het winkelmandje belandt.

Maar die redenering roept een interessante vraag op. Als het acceptabel is dat vegetarische producten tussen echt vlees liggen, puur omdat de klant maar moet opletten, waarom geldt dat principe dan niet andersom? Waarom zouden vleesproducten niet net zo goed tussen de groenten of vleesvervangers mogen liggen, met dezelfde verwachting van oplettendheid? Het lijkt alsof er met twee maten wordt gemeten, terwijl het uitgangspunt—eigen verantwoordelijkheid van de consument—hetzelfde blijft. Daarom luidt de stelling: als vega-vlees in het vleesschap mag liggen, dan mag echt vlees ook in het vega- of groenteschap liggen.

Stelling: Als vega-vlees in het vleesschap mag, dan mag echt vlees ook in het vegaschap