Een 35-jarige Somalische man moet 14 weken naar de gevangenis, omdat hij na zijn asielprocedures weigert terug te keren naar Somalië en omdat hij iemand heeft mishandeld. Dat heeft de politierechter van de rechtbank Midden-Nederland beslist.

Bedreiging voor de openbare orde
In februari van dit jaar sloeg de Somalische man een medebewoner van de Amersfoortse opvang voor alcoholverslaafde dak- en thuislozen in elkaar. Toen hij bij de politie als verdachte in beeld kwam, bleek dat zijn verblijfsvergunning in 2019 is ingetrokken omdat hij een strafblad had opgebouwd. Daarna kreeg hij een celstraf voor het plegen van ontucht en voor een poging tot verkrachting van een minderjarig meisje. Daarop volgde in 2023 een inreisverbod voor 10 jaar, omdat hij een bedreiging vormde voor de openbare orde. Ondanks dat inreisverbod is hij toch in Nederland gebleven en dat is strafbaar. Op een snelrechtzitting van de politierechter beschuldigde het Openbaar Ministerie de man van de mishandeling én van het negeren van zijn inreisverbod. 

Grenzen aan gastvrijheid
De rechter wijst erop dat iemand met een verblijfsvergunning niet dezelfde rechten heeft als iemand met de Nederlandse nationaliteit. Zo’n vergunning kan worden ingetrokken als iemand zich in de samenleving ernstig misdraagt en er zijn dus grenzen aan het gastvrij ontvangen van vluchtelingen in de Nederlandse samenleving. Door in Nederland te blijven en steeds strafbare feiten te blijven plegen, respecteert de verdachte die grenzen niet. Hij zegt dat zijn leven hier in Nederland is, dat hij er voor zijn kinderen wil zijn en opnieuw asiel wil aanvragen. Maar de politierechter vindt dat de man moet beseffen dat zijn toekomst juist níet in Nederland ligt. Hoewel de Somalische autoriteiten niet meewerken aan gedwongen terugkeer is het wel mogelijk om zelfstandig en vrijwillig terug te gaan. Daar had hij al langere tijd alles aan moeten doen. Door zijn handelen wordt een effectief asielbeleid gefrustreerd.

Prikkel om te vertrekken
De politierechter benadrukt dat er zowel in de samenleving als in de politiek een breed gedragen wens is voor een streng asielbeleid. De overheid kan alleen een geloofwaardig asielbeleid voeren als ook sprake is van het daadwerkelijk vertrekken van mensen die afgewezen en uitgeprocedeerd zijn. Als iemand daar niet aan meewerkt en bovendien een gevaar voor de samenleving vormt, kan de strafrechter optreden. Een straf moet ervoor zorgen dat iemand geprikkeld wordt om daarna wél uit Nederland te vertrekken. En omdat het vanwege de situatie in veel herkomstlanden vaak aantrekkelijker is om als uitgeprocedeerde asielzoeker illegaal in Nederland te blijven, moet die prikkel zwaar genoeg zijn. 

In het vonnis staat dat de mogelijkheden van de strafrechter ook niet overschat moeten worden. De ervaring leert namelijk dat illegale vreemdelingen ook na lange gevangenisstraffen vaak nog steeds in Nederland blijven. Deze strafzaak is op basis van de nu geldende wetgeving behandeld. Het wetsvoorstel om strafbaarheid van illegaal verblijf uit te breiden, speelde geen rol. 

Uitspraak 

Gevangeniscel met uitzicht (@Gemini-AI-impressie

Season 3 van Call of Duty: Black Ops 7 gooit weer een paar nieuwe slagvelden in de multiplayerrotatie. Zoals gebruikelijk zijn het er een paar nieuw en een paar die Activision uit de nostalgie-kast heeft getrokken.

Nieuw zijn Beacon en Abyss. Beacon lijkt vooral gebouwd voor chaotische vuurgevechten met veel verticale posities en plekken waar je net denkt veilig te staan tot iemand vanaf een balkon besluit dat jouw hoofd een prima doelwit is. Abyss gaat juist voor een donkerder en krapper speelveld waar spelers elkaar in gangen en smalle routes tegenkomen. Verwacht dus veel shotgunliefhebbers die ineens uit een hoek springen.

Daarnaast keren twee bekende maps terug: Plaza en Gridlock. Plaza was eerder al populair door de compacte opzet en snelle potjes, terwijl Gridlock bekendstaat om de drukke straten en voertuigen die als dekking dienen. Met andere woorden: precies het soort map waar iedereen tegelijk naar dezelfde choke points rent.

Het nieuwe seisoen begint in april en is beschikbaar voor iedereen die de base game heeft.

De makers van Until Dawn en The Dark Pictures Anthology gaan weer de ruimte in, maar verwacht geen gezellig Star Trek-uitstapje. Directive 8020 is het volgende hoofdstuk in de horrorserie van Supermassive Games en speelt zich volledig af op een ruimteschip dat op weg is naar een nieuwe planeet voor de mensheid.

Dat klinkt hoopvol, maar natuurlijk gaat het vrijwel meteen mis. De bemanning ontdekt dat er iets mee aan boord is gekomen wat daar absoluut niet hoort. Dat “iets” kan bovendien mensen perfect imiteren, waardoor niemand meer zeker weet wie nog mens is en wie inmiddels iets heel anders. Net als in eerdere games draait alles om keuzes. Spelers sturen meerdere bemanningsleden aan en elke beslissing kan bepalen wie het einde haalt en wie ergens in een donkere gang van het schip verdwijnt. Eén verkeerde beslissing kan het verschil betekenen tussen overleven of een bijzonder onaangename ontmoeting met het ruimtewezen.

Directive 8020 moet ergens in 2026 verschijnen voor pc, PlayStation en Xbox. Bekijk nu de beelden van Directive 8020 op de PlayStation 5 Pro.

De retoriek tussen de Verenigde Staten en Iran bereikt een nieuw kookpunt. Terwijl president Donald Trump dinsdagavond nog hoopvol stemde over mogelijke vredesbesprekingen en een nucleaire deal, sloeg Pete Hegseth een dag later een agressieve toon aan. Ondertussen reageert Iran cynisch op de Amerikaanse verdeeldheid.

Hegseth: "Vernietiging sneller dan ooit in de geschiedenis"
Pete Hegseth liet er op woensdag 25 maart geen misverstand over bestaan: de militaire optie ligt nadrukkelijk op tafel. In reactie op de aanhoudende spanningen waarschuwde hij dat de moderne militaire macht van Iran "nog nooit in de geschiedenis" zo snel vernietigd zou kunnen worden als nu. "Wij onderhandelen met bommen," luidde de grimmige boodschap, die haaks lijkt te staan op de meer diplomatieke taal vanuit het Witte Huis.

Trump claimt nucleaire doorbraak, Iran ontkent
De uitspraken van Hegseth volgen op opmerkelijke uitlatingen van Donald Trump. De president verklaarde dinsdag aan journalisten dat Iran "dolgraag een deal wil sluiten" en dat Teheran ermee heeft ingestemd om "nooit een kernwapen te bezitten".

Iran veegde die bewering woensdag echter resoluut van tafel. Woordvoerder Ebrahim Zolfaghari liet via Iraanse staatsmedia weten dat er van een akkoord geen sprake is:

"Iemand zoals wij zal nooit tot een akkoord komen met iemand zoals jullie – niet nu, niet ooit."

Het Iraanse hoofdkwartier reageerde bovendien sarcastisch op de tegenstrijdige berichten uit Washington en vroeg zich hardop af of de VS "met zichzelf aan het onderhandelen is" vanwege interne politieke conflicten.

Economische reddingslijn: Straat van Hormuz deels open
Ondanks de harde woorden is er op economisch vlak een kleine versoepeling zichtbaar. Iran heeft aangekondigd de strategisch cruciale Straat van Hormuz open te stellen voor "niet-vijandige schepen". Voorwaarde is wel dat deze schepen nauw samenwerken met de Iraanse autoriteiten.

Deze zet biedt enige verlichting voor de wereldwijde energiemarkten, die zwaar ontwricht zijn door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten.

Pentagon stuurt 2.000 extra troepen
Terwijl de diplomatieke oorlog voortduurt, versterkt de VS zijn militaire aanwezigheid in de regio. Het Pentagon heeft opdracht gegeven aan ongeveer 2.000 soldaten van de 82e Luchtlandingsdivisie om naar het Midden-Oosten te vertrekken. Deze troepenverplaatsing onderstreept dat, ondanks de praat over vrede, de VS zich voorbereidt op een mogelijke escalatie.

🚨🇮🇷 BREAKING — Iran:

"Donald Trump, You're Fired!"

"Thank You for Your Attention to this Matter." pic.twitter.com/P8hSG6QsQf

— ✦✦✦ 𝙿𝚊𝚖𝚙𝚑𝚕𝚎𝚝𝚜 ✦✦✦ (@PamphletsY) March 22, 2026

Pete Hegseth maart 2026 (@SECWAR-WikimediaCommons)

Epic Games heeft weer eens de snoeischaar gepakt. Het bedrijf achter Fortnite heeft aangekondigd dat ongeveer duizend medewerkers hun spullen mogen inleveren. Dat is grofweg een vijfde van het personeel. Niet bepaald een kleine reorganisatie dus.

Volgens topman Tim Sweeney is de reden simpel. Epic geeft al een tijd meer geld uit dan er binnenkomt. Fortnite draait nog steeds als een malle, maar spelers geven minder uit en hangen minder lang rond. Minder speeltijd betekent minder skins, minder battle passes en dus minder geld. En dat is lastig als je ondertussen miljoenen blijft pompen in nieuwe projecten en marketing. Epic wil daarom een half miljard dollar besparen. Dat betekent minder personeel, minder experimenten en waarschijnlijk ook wat stille begrafenissen voor projecten waar je nooit meer iets van hoort. Voor de game industrie is het ondertussen bijna business as usual. De afgelopen jaren verdwenen tienduizenden banen bij studio’s en uitgevers. Blijkbaar kan zelfs een geldprinter als Fortnite de rekeningen niet eeuwig blijven betalen. 

Het treinstation van Meppel krijgt er een extra perron bij om de flessenhals in het spoor op te lossen. Naast het nieuwe perron worden drie van de veertien overwegen tussen Meppel en Zwolle aangepast, alswel een fietstunnel bij Meppel.

Treinreizigers tussen Meppel en Groningen zijn maar al te bekend met de flessenhals in het spoor op hun traject, en de problemen die deze met zich meebrengt. Zodra er problemen op dit spoortraject zijn, is Groningen vanuit Zwolle met de trein onbereikbaar. Op dit drukke traject zijn regelmatig verstoringen. Station Meppel registreerde in 2025 maar liefst 94 verstoringen met impact op de route.

Verschillende regionale overheden (Provincies en Gemeenten) ProRail en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben afspraken gemaakt over de concrete maatregelen. Het opheffen van twee overwegen en het veiliger maken van één, dragen volgens spoorbeheerder ProRail bij aan meer overwegveiligheid en de mogelijkheid om in de toekomst meer treinen tussen Groningen en Zwolle te laten rijden.

De Tweede Kamer had een bedrag van 75 miljoen euro geregeld. Dankzij onder andere de Noordelijke Lobby en de Kamer heeft het Kabinet nog eens 100 miljoen euro beschikbaar gesteld om de problemen aan te pakken.

De Rechtbank in Leeuwarden heeft vandaag een 25-jarige man veroordeeld tot een werkstraf van 140 uur waarvan 40 uur voorwaardelijk, wegens het stelen van tientallen accu's uit electrische fietsen. Saillant detail is dat de man fietsenmaker van beroep is.

Bij de treinstations van de dorpen Dronrijp en Mantgum (vlakbij Leeuwarden) sloeg hij elke maandag z'n slag. Op deze stations is het overdag erg rustig. De accu's werden vervolgens voor zo'n €70 via Marktplaats verkocht. Als fietsenmaker was het voor hem naar eigen zeggen kinderlijk eenvoudig om de accu's van de fietsen te verwijderen. 'Het is bijna uitlokking' verklaarde hij bij de politie, over het feit dat het zo gemakkelijk ging.

Bij station Dronrijp werd eind vorig jaar een lokfiets met gps-tracker in de accu gestald. De tracker gaf na enkele dagen aan dat er beweging was. De Leeuwarder werd hierop gearresteerd, terwijl hij drie gestolen fietsaccu's in z'n auto had liggen. Eén van deze accu's kwam van de lokfiets van de politie.

Negen gedupeerden hebben een schadevergoeding geëist, en er lagen maar liefst negentien aangiftes klaar.  De rechter bepaalde dat de Leeuwarder in totaal ruim 3100 euro aan de gedupeerden moet betalen.

Nieuwe genetische analyses werpen een ander licht op de geschiedenis van onze trouwste viervoeter. Onderzoekers hebben vastgesteld dat honden al bijna 16.000 jaar geleden een integraal onderdeel waren van menselijke gemeenschappen. Dit bewijst dat de band tussen mens en hond ver voor de opkomst van de landbouw is ontstaan.

Terwijl wetenschappers decennialang debatteerden over het exacte moment van domesticatie, biedt een grootschalige studie in het vakblad Nature nu een definitiever antwoord. Door DNA te extraheren uit prehistorische resten, waaronder een vondst uit het Turkse Pınarbaşı, is vastgesteld dat honden al 15.800 jaar geleden zij aan zij leefden met jager-verzamelaars. Dit verlegt de genetisch bevestigde grens met duizenden jaren.

Meer dan alleen een hulp bij het jagen
De bevindingen suggereren dat de relatie tussen mens en dier destijds verrassend complex was. Het gaat niet enkel om het temmen van een wild dier voor de jacht; er was sprake van wederzijdse zorg. Archeologen wijzen op een 14.300 jaar oude vindplaats in Bonn-Oberkassel, waar een hond samen met mensen werd begraven. Het dier had een ernstige ziekte overleefd, wat alleen mogelijk was geweest door intensieve menselijke verzorging.

Bovendien wijst onderzoek uit dat verschillende groepen jager-verzamelaars honden met elkaar uitwisselden. Volgens Laurent Frantz, professor aan de Ludwig Maximilian Universiteit in München, duidt dit op een hoge sociaaleconomische waarde. In een tijd van schaarste investeerden mensen alleen in dieren die een cruciaal doel dienden, zoals beveiliging tegen roofdieren of hulp bij het opsporen van wild.

De mysterieuze route uit het Oosten
Hoewel de oudste Europese resten een duidelijk beeld schetsen, ligt de genetische bakermat van de hond waarschijnlijk niet in Europa zelf. De data suggereren dat deze vroege honden afstammen van een oostelijke wolvenlijn, vermoedelijk uit de regio Siberië.

De moderne hond die we vandaag de dag kennen, is een genetische smeltkroes. Hij draagt DNA bij zich van de vroege honden van Europese jager-verzamelaars, vermengd met genen van honden die later door de eerste boeren uit het Nabije Oosten werden meegebracht naar het westen.

Wetenschappelijke consensus
Aan het onderzoek werkten zeventien instituten wereldwijd mee, waaronder het Francis Crick Institute en het Natural History Museum in Londen. De studie onderstreept dat honden de allereerste diersoort waren die een partnerschap aanging met de mens, lang voordat we leerden om vee te houden of gewassen te verbouwen. De hond was niet alleen een toevallige metgezel, maar een strategische bondgenoot die de mens hielp de barre omstandigheden van de ijstijd te overleven.

De hont, al 16.000 jaar onze trouwste vriend

Dylan Groenewegen heeft de Ronde van Brugge op zijn naam geschreven. Na een chaotische wedstrijd vol waaiers was de Nederlander van Unibet Rose Rockets de snelste van een uitgedund peloton. Hij klopte Jasper Philipsen en Max Kanter en boekte zo zijn derde overwinning op rij.

De Ronde van Brugge, eerder bekend als Classic Brugge-De Panne, was dit jaar ruim tweehonderd kilometer lang. Vanuit Brugge werd eerst een zuidelijke lus gereden, waarna nog tweemaal een noordelijke ronde volgde. Met open wegen en stevige wind lag het gevaar voor waaiers constant op de loer. In de openingsfase bleef het peloton lang bijeen, al lag het tempo hoog. Gonzalo Serrano en Floris Van Tricht probeerden het met een vroege aanval, maar hun voorsprong verdween snel toen het peloton op de kant ging en in meerdere stukken brak.

De nervositeit bleef groot en het peloton viel in de finale opnieuw uiteen. Dylan Groenewegen zat telkens goed van voren en was zelf ook actief toen het op zo’n 75 kilometer van de finish opnieuw waaieralarm was. Jasper Philipsen miste even de slag, maar kon later terugkeren. In de slotronde volgden nieuwe valpartijen op de kasseien van de Brieversweg, waarbij onder anderen titelverdediger Juan Sebastian Molano tegen de grond ging. Een grote groep bleef uiteindelijk over voor de beslissing, ondanks meerdere late uitvalspogingen.

In de laatste kilometers probeerde Max Walscheid het nog met een aanval, maar het sprinttreintje van XDS Astana haalde hem terug. In de daaropvolgende sprint was Groenewegen duidelijk de snelste. Philipsen moest genoegen nemen met de tweede plaats, Kanter werd derde. Voor Groenewegen betekende het zijn eerste WorldTour-zege met Unibet Rose Rockets en de derde overwinning in korte tijd, na eerdere zeges in de Bredene Koksijde Classic en GP Monseré.

Results powered by FirstCycling.com

Actrice Esther Roord is woensdag op 61-jarige leeftijd overleden. Dat is bevestigd door haar mantelzorgster aan De Telegraaf.

Roord werd bij het grote publiek vooral bekend door haar rol als buurvrouw Sonja in de populaire RTL-sitcom Kees & Co. Tussen 1997 en 2006 was zij daarin te zien naast onder anderen Simone Kleinsma. De serie groeide uit tot een vaste waarde op televisie en wordt nog regelmatig herhaald.

In 2019 keerde Kees & Co kort terug met een vervolg, maar daarin was Roord niet meer te zien. In datzelfde jaar vertelde ze in een interview dat ze nog vaak werd herkend vanwege haar rol in de serie. Na haar periode in Kees & Co verscheen Roord nog sporadisch op televisie. Zo had ze een bijrol in een aflevering van Flikken Maastricht. Haar focus lag echter vooral op het theater, waar ze in verschillende producties speelde, waaronder Mama!, Allo Allo!, Zadelpijn en Ander Damesleed.

Voor haar bijrol in de musical Piaf ontving ze in 2009 een John Kraaijkamp Musical Award. Na 2012 werd ze ook in het theater minder actief. De afgelopen jaren kampte Roord met gezondheidsproblemen. Ze verbleef in de laatste periode van haar leven in een verpleeghuis in Amsterdam.

Het UWV onderzoekt een opvallende aanpassing van trajecten voor werkzoekenden. Met meer structuur, verplichte lachtherapie en aandacht voor gedrag wil de instantie niet alleen burn-outs verminderen, maar ook voorkomen dat mensen op latere leeftijd ‘verzuren’.

Aanleiding zijn signalen uit de zorg. Medewerkers in verpleeghuizen geven aan dat sommige ouderen steeds chagrijniger en negatiever worden. In gesprekken over hun leven blijkt volgens hen dat deze groep relatief vaak langere tijd werkloos is geweest. Dat zou kunnen samenhangen met minder levenservaring, minder sociale interactie en moeite met het reguleren van emoties. Volgens het UWV gaat het om een vorm van multiproblematiek die eerder begint dan gedacht. “Als mensen langdurig uit het arbeidsproces zijn, kan dat effect hebben op hun houding, gedrag en welzijn,” zegt een woordvoerder. “Daar willen we eerder op inspelen.”

Minder kennis, sneller negatief

Volgens signalen uit de zorg speelt ook een gebrek aan brede levenservaring en kennis een rol. Medewerkers geven aan dat sommige ouderen die langdurig buiten het arbeidsproces stonden, moeite hebben met het relativeren van situaties en sneller negatief reageren. Door minder contactmomenten, minder nieuwe prikkels en een beperkter dagelijks ritme zouden mensen minder kennis en perspectief opbouwen. Dat kan volgens betrokkenen leiden tot een sombere of afwijzende houding. Ook het reguleren van emoties zou lastiger zijn.

Het UWV ziet hierin een extra reden om eerder in te grijpen. Door werkzoekenden meer structuur, sociale interactie en ontwikkeling te bieden, moet worden voorkomen dat die negatieve patronen zich op latere leeftijd versterken. In de aangepaste trajecten wordt gewerkt met een vaste dagstructuur, waarin sollicitatieactiviteiten worden gecombineerd met rustmomenten en sociale interactie. Nieuw onderdeel is lachtherapie: deelnemers volgen sessies waarin bewust wordt gewerkt aan ontspanning en positieve prikkels. Het idee is dat dit helpt om stress te verlagen en negatieve denkpatronen te doorbreken. Het UWV sluit niet uit dat ‘structureel klagen’ in de toekomst als vorm van niet-participatie wordt gezien, met mogelijke gevolgen voor de uitkering.

Voor mensen die volledig zijn afgekeurd, wordt gekeken naar een lichtere variant. Zij kunnen deelnemen aan vrijwillige programma’s gericht op dagritme en sociale betrokkenheid. Intern wordt dat omschreven als “begeleid actief blijven, zonder werkdruk”. Het UWV werkt voor de verkenning samen met gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Doel is om trajecten breder te maken dan alleen het vinden van werk, en ook te kijken naar gedrag en welzijn op de lange termijn.

Gevolgen voor personeelstekort in de zorg

Volgens het UWV speelt het probleem ook indirect een rol in het groeiende personeelstekort in de zorg. Medewerkers geven aan dat het werken met sterk negatieve of moeilijk benaderbare ouderen het werk zwaarder maakt. Dat kan ervoor zorgen dat minder mensen voor de sector kiezen of er juist uit vertrekken. Door eerder in te grijpen bij werkzoekenden hoopt het UWV bij te dragen aan een generatie ouderen die sociaal vaardiger en makkelijker in de omgang is. “Als het werk in de zorg als prettiger wordt ervaren, kan dat ook helpen om personeel te behouden,” aldus de woordvoerder.

Critici vragen zich af of de link tussen werkloosheid en gedrag op latere leeftijd niet te kort door de bocht is. Ook wordt getwijfeld of verplichte therapie en dagritme daadwerkelijk effect hebben. Het UWV benadrukt dat het om een verkenning gaat en dat de aanpak nog verder wordt onderzocht.

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

De man die wordt verdacht van ernstig geweld tegen zijn twee kinderen in Moergestel eind vorig jaar, heeft bekend. Dat bleek tijdens een inleidende zitting in de rechtbank in Breda. De 49-jarige verdachte heeft tegenover justitie toegegeven dat hij zijn zoon en dochter van zes en zeven jaar oud heeft gewurgd en neergestoken. Het Openbaar Ministerie verdenkt hem van dubbele poging tot moord en het veroorzaken van een ernstig verkeersongeval.

Kort na het incident reed de man spookrijdend over de A58, waar hij een ongeluk veroorzaakte. Na meldingen van familie ging de politie naar zijn woning, waar de kinderen werden aangetroffen met steekwonden. Ook bleek dat er sprake was van verwurging. Over het motief heeft de verdachte nog geen verklaring afgelegd. Volgens zijn advocaat wil hij wel praten, maar uitsluitend met gedragsdeskundigen die hem onderzoeken. De verdediging stelt dat de man al langere tijd kampt met ernstige slapeloosheid en mogelijk in een psychose verkeerde ten tijde van het incident. Daarom wordt verzocht om onderzoek door een psychiater en psycholoog. De verdachte zou bereid zijn om tijdens dat onderzoek openheid van zaken te geven en later ook in de rechtszaak te verklaren.

De kinderen hebben het incident overleefd. Volgens de advocaat is de dochter grotendeels hersteld, terwijl de zoon nog medische zorg nodig heeft. De moeder, van wie de verdachte gescheiden was, draagt momenteel alleen de zorg voor hen. Er was ten tijde van het incident een omgangsregeling van kracht. De rechtbank heeft besloten dat de verdachte voorlopig vast blijft zitten. De volgende voorbereidende zitting staat gepland voor 4 juni.

Wat vind jij: moet in dit soort zaken eerst volledig psychisch onderzoek worden afgerond voordat een inhoudelijke behandeling plaatsvindt?

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

Het Europees Parlement stemt morgen in Straatsburg over een verbod op zogenoemde uitkleed-apps, waarmee via AI nepnaaktbeelden kunnen worden gemaakt. De verwachting is dat de maatregel brede steun krijgt, waardoor het verbod al voor de zomer in alle EU-landen van kracht kan worden. De lidstaten bereikten eerder al een akkoord over het plan.

Met de nieuwe regels worden online tools en websites verboden die met behulp van AI mensen op foto's digitaal uitkleden. Het verspreiden van dergelijke beelden is nu al strafbaar, maar het blijft eenvoudig om ze te maken via grote generatieve AI-chatbots en speciale uitkleedwebsites die via zoekmachines als Google en Bing te vinden zijn. De verboden functionaliteit wordt een aanvulling op de bestaande Europese AI-wet, die al beperkingen oplegt aan grote techbedrijven.

Zoekmachines die toch uitkleedwebsites in hun resultaten tonen, kunnen straks forse boetes krijgen. Ook wordt het verboden voor chatbots om functies aan te bieden waarmee gebruikers kleding van mensen op foto's kunnen verwijderen. Volgens Europarlementariër Kim van Sparrentak (GroenLinks-PvdA) is het nu "ontzettend makkelijk" om via Google op zo’n site te komen en "in twee clicks een seksueel misdrijf te begaan", en moet daar paal en perk aan worden gesteld.

Expertisecentrum online misbruik Offlimits spreekt van een grote overwinning en waarschuwt al langer voor de schadelijke gevolgen van deze apps. Directeur Robbert Hoving wijst erop dat de drempel zo laag is dat ook scholieren zich eraan schuldig maken: "Voor je het weet ga je je lerares uitkleden of die meid die je leuk vindt." Volgens hem kampen jongeren die slachtoffer worden vaak met slaapproblemen, schooluitval en in sommige gevallen suïcidale gedachten.

In het Europees Parlement komt het verbod tot stand met steun van meerdere politieke families, waaronder de Christendemocraten. CDA’er Jeroen Lenaers noemt uitkleed-apps "geen innoverende technologie, het is uitbuiting" en benadrukt de mentale schade voor slachtoffers. Hij wijst er bovendien op dat kindermisbruikers de techniek al actief inzetten, waardoor een verbod volgens hem "een cruciale stap" is.

De nieuwe staatssecretaris voor Digitale Veiligheid, Aerdts, juicht de Europese aanpak toe en had het verbod "het liefst gisteren al" ingevoerd. Nederland richt zich ondertussen op hulp aan bestaande slachtoffers, onder meer door het laten verwijderen van beelden die online circuleren. Wanneer het om kinderen gaat, kunnen de nepnaaktbeelden volgens de staatssecretaris worden aangemerkt als kinderporno, met zwaardere strafrechtelijke gevolgen.

Hoe men denkt het verbod te handhaven, wetende dat er tientallen open-sourcemodellen in omloop zijn waarmee iedereen dit eenvoudig op zijn eigen pc kan doen, is niet geheel bekend, maar dat louter een verbod op apps en tonen van apps en sites waar dit kan in zoekmachines niet gaat werken lijkt evident.

man uitgekleed in app (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

Shondaland, het productiebedrijf van Amerikaans filmproducente Shonda Rhimes heeft bekendgemaakt dat begonnen is met seizoen vijf van de populaire serie Bridgerton. De serie die in elk seizoen een van de kinderen Bridgerton in de spotlight zet, zal gaan over Francesca en haar geliefde Michaela. Het seizoen is gebaseeerd op het zesde boek van Julia Quinn's Bridgerton-serie "When He Was Wicked".

De Bridgerton-kinderen zijn met zijn achten en zijn keurig verdeeld in vier jongens en vier meisjes: Anthony, Benedict, Colin, Daphne, Eloise, Francesca, Gregory en Hyacinth. Eerdere seizoenen hadden al aandacht voor Daphne, Anthony, Colin en Benedict en hoe zij gelukkig werden in de liefde. In die seizoenen werd soms ook het leven van Francsesca belicht, maar zij zal dus centraal staan in het nieuwste seizoen.

Seizoen vier werd in twee delen gepubliceerd en was te bekijken vanaf 29 januari en 26 februari dit jaar. In mei 2025 werd officieel aangekondigd door Netflix dat seizoenen vijf en zes ook zouden komen. Het is nog niet bekend wanneer seizoen vijf te zien zal zijn.

https://www.instagram.com/reels/DWRCvUzk3lq/

Het Centraal Planbureau (CPB) meldt dat de wereldhandel in 2025 sterker is gegroeid dan verwacht, ondanks een onzeker jaar door verhoogde Amerikaanse importheffingen. Wereldwijd nam de handel in goederen met ruim 4 procent toe, terwijl de eurozone en het Verenigd Koninkrijk als enige regio’s hun export zagen stagneren of dalen.

Volgens het CPB hoort een groot deel van Azië bij de winnaars. Aziatische landen handelden intensiever met elkaar en zagen hun handelsstromen duidelijk toenemen. De export van China groeide met 8,6 procent, mede doordat andere landen in de regio meer Chinese goederen invoerden en die vervolgens doorleverden aan de Verenigde Staten.

Daardoor ondervond China minder directe hinder van de hoge Amerikaanse importheffingen op Chinese producten. Het CPB verklaart de "onverwacht stevige groei van de wereldhandel" verder doordat andere landen dan de VS en China hun tarieven niet hebben verhoogd. Ook kochten Amerikaanse importeurs tijdelijk extra veel goederen in om toekomstige hogere tarieven voor te zijn.

Daarnaast droeg de sterke vraag naar chips en hardware bij aan de groei. Wereldwijd is fors geïnvesteerd in toepassingen rond kunstmatige intelligentie, wat de handel in hightechproducten heeft aangejaagd. Deze ontwikkeling bood extra steun aan de wereldhandel in een verder politiek gespannen handelsklimaat.

De eurozone en het Verenigd Koninkrijk vormden de negatieve uitzondering. In de eurozone steeg de import in 2025 wel met 1,3 procent, maar daalde de export van goederen met 0,5 procent, vooral doordat er minder industriële producten werden uitgevoerd. In 2024 kromp de handel in de eurozone al aan zowel import- als exportzijde, terwijl het Verenigd Koninkrijk vorig jaar bijna 3 procent minder aan het buitenland verkocht.

De ontwikkelingen in de wereldhandel stonden in de schaduw van scherpe Amerikaanse tariefverhogingen sinds het aantreden van president Donald Trump begin vorig jaar. Met meerdere decreten verhoogde hij importheffingen op onder meer staal en koper, terwijl de tarieven tussen de VS en China in het voorjaar zelfs tot boven de 100 procent opliepen. Het Amerikaanse hooggerechtshof heeft inmiddels geoordeeld dat een deel van die heffingen onwettig is, maar het is nog onduidelijk welke concrete gevolgen dat voor de handel zal hebben.

Donald Trump (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)

Rechtbanken in Nederland bereiden zich voor op een mogelijk verwarrende dag: 1 april. De combinatie van serieuze rechtszaken en een dag waarop grappen centraal staan, zorgt volgens ingewijden jaarlijks voor lichte spanning in de rechtszaal.

Volgens betrokkenen wordt er die dag nét iets scherper gekeken naar wat er wordt gezegd en ingediend. Niet omdat er concrete incidenten zijn, maar om te voorkomen dat onduidelijkheid ontstaat. “Je wilt niet halverwege een zitting twijfelen of iets serieus bedoeld is,” zegt een woordvoerder van de rechtspraak.

Achter de schermen wordt daarom gesproken over extra alertheid. In sommige gevallen zou expliciet kunnen worden bevestigd dat verklaringen en stukken geen onderdeel zijn van een grap. Ook wordt benadrukt dat in de rechtszaal geen ruimte is voor dubbelzinnigheid. “We zitten hier voor de waarheid, niet voor verrassingen,” aldus de woordvoerder.

Advocaten reageren verdeeld. Sommigen zien er weinig risico in, anderen merken dat cliënten op deze dag sneller twijfelen over hoe hun woorden worden opgevat. “Het is al belangrijk om duidelijk en geloofwaardig te zijn,” zegt een advocaat. “Op 1 april lijkt alles net iets sneller verdacht.”

Officieel verandert er niets aan de planning van zittingen en zijn er geen speciale richtlijnen. Wel wordt intern soms afgewogen of het verstandig is om bepaalde, gevoelige zaken niet op 1 april te behandelen, om elke vorm van twijfel of misverstand te voorkomen.

De kern blijft volgens betrokkenen onveranderd: in de rechtbank moet alles helder en ondubbelzinnig zijn, ongeacht de datum.

Rechtspraak (Foto: Smulder Pixaby)

Door stijgende energiekosten kiest een Nederlandse dierentuin voor een opvallende maatregel: de verwarming in sommige dierenverblijven gaat omlaag. In plaats daarvan wordt ingezet op ‘natuurlijke warmte’. Volgens de directie moeten dieren voortaan meer gebruikmaken van hun eigen lichaamswarmte. In het apenverblijf betekent dat concreet dat dieren dichter op elkaar worden gehuisvest. “Dat is goed voor de groepsdynamiek én scheelt stookkosten,” aldus een woordvoerder. “In het wild hebben ze tenslotte ook geen thermostaat.”

Ook bij andere dieren worden creatieve oplossingen toegepast. Olifanten krijgen dagelijkse bewegingssessies om warm te blijven, terwijl in het reptielenhuis extra lampen worden geplaatst die tegelijkertijd als sfeerverlichting dienen.

Daarnaast wordt geëxperimenteerd met warmwaterkruiken. In verschillende verblijven liggen grote kruiken verspreid waar dieren tegenaan kunnen kruipen of op kunnen liggen. Medewerkers verversen het warme water meerdere keren per dag. Intern wordt het project omschreven als “centrale verwarming, maar dan handmatig”.

Voor de pinguïns is een aparte aanpak bedacht: zij krijgen kleine, speciaal ontworpen mutsjes om warmteverlies te beperken. Volgens de dierentuin gaat het om een “diervriendelijke en innovatieve oplossing”.

Dierenwelzijnsorganisaties reageren kritisch en spreken van “bezuinigen tot op het bot”. Zij vragen zich af of dieren genoegen moeten nemen met een kruik en goede bedoelingen, in plaats van een stabiel verwarmd verblijf.

De dierentuin benadrukt dat het welzijn van de dieren niet in gevaar komt en dat alle aanpassingen binnen de geldende richtlijnen vallen. De komende maanden moet blijken of de aanpak daadwerkelijk werkt, of dat dieren straks letterlijk op de tocht komen te zitten.

 Wat vind jij: slimme innovatie of slaat dit door in bezuinigen?

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

Met steeds meer apps waarin je realtime kunt zien waar vrienden of familie zijn, groeit ook de discussie: handig hulpmiddel of ongemerkt een bron van druk? Waar het delen van je locatie voor de één voelt als praktisch en geruststellend, ervaart de ander het juist als een inbreuk. Dat verschil zit niet alleen in privacy, maar ook in wat het sociaal met je doet.

Zo kiest Maxime (29) er bewust voor om haar locatie niet standaard te delen. Het idee dat anderen op elk moment kunnen meekijken, voelt voor haar te vergaand. Alleen met haar partner maakt ze een uitzondering, bijvoorbeeld om te checken of iemand veilig thuiskomt. Binnen haar vriendengroep merkt ze dat het anders werkt: daar kan locatiedeling verwachtingen creëren. Als anderen kunnen zien waar je bent, wordt spontaan afspreken ineens minder vrijblijvend. Een berichtje als “ik zie dat je in de buurt bent” kan onschuldig lijken, maar maakt het ook lastiger om af te zeggen. Andersom roept het niet delen van je locatie soms juist vragen op.

Volgens onderzoeker Esther Hammelburg raakt dat aan iets groters. Technologie verandert niet alleen wat we kunnen, maar ook hoe we ons gedragen. Het idee dat je zichtbaar bent, kan invloed hebben op hoe vrij je je voelt om ergens heen te gaan of juist weg te blijven.

Toch verklaart dat niet waarom zoveel mensen de functie wél gebruiken. Het biedt gemak, maakt afspreken eenvoudiger en geeft sommigen een gevoel van veiligheid. Maar dat gevoel is volgens Hammelburg niet altijd terecht: zichtbaar zijn betekent niet automatisch dat er iets kan worden voorkomen als er iets misgaat.

Daarnaast kan afhankelijkheid ontstaan. Wie gewend raakt aan het continu kunnen checken waar anderen zijn, kan zich juist onrustig voelen als dat even niet kan, bijvoorbeeld door een lege batterij. In sommige vriendengroepen is het delen van locaties inmiddels zo normaal geworden dat het nauwelijks nog wordt besproken. Julide (30) gebruikt het vooral praktisch, bijvoorbeeld om te zien of iemand al ergens is. Ze kijkt er niet vaak naar, maar vindt het handig dat de optie er is.

Voor haar vriendin Ziewa (31) zit de waarde vooral in spontaniteit. Even kijken of iemand in de buurt is, maakt het makkelijker om elkaar op te zoeken. Tegelijk speelt vertrouwen een rol: locatie delen gebeurt alleen binnen een kleine, vertrouwde kring. Toch kan het ook daar wringen. Als iemand ineens zijn locatie uitzet, valt dat op. Het leidt niet altijd tot discussie, maar roept wel vragen op.

Volgens Hammelburg zit de oplossing niet in de technologie zelf, maar in hoe mensen ermee omgaan. Duidelijke afspraken en verwachtingen kunnen voorkomen dat een handige functie ongemerkt verandert in sociale druk.

Wat vind jij? Zou jij je locatie standaard delen met vrienden, of bepaal je liever zelf wanneer je zichtbaar bent?

Er circuleren momenteel grootschalig phishingmails uit naam van het CJIB, wat leidt tot duizenden vragen van bezorgde burgers. Mogelijk hangt de toename samen met het recente datalek bij telecomprovider Odido, waarbij gegevens van miljoenen mensen zijn buitgemaakt. Het Centraal Justitieel Incassobureau zag het aantal meldingen de afgelopen week sterk oplopen. In plaats van enkele tientallen vragen, ging het om ruim 5.200 telefoontjes en mails van mensen die twijfelden aan berichten die ze hadden ontvangen.

In de nepmails staat vaak dat er nog een verkeersboete openstaat die binnen 24 uur betaald moet worden via een link. Soms wordt extra druk opgevoerd door te dreigen met verhogingen of zelfs puntenaftrek op het rijbewijs. Opvallend is dat sommige mensen de berichten meerdere keren ontvangen.

Volgens het CJIB wijkt dit soort communicatie duidelijk af van de werkwijze van de instantie. Boetes en aanmaningen worden altijd per post verstuurd. Op een officiële brief staat bovendien een uniek CJIB-nummer, dat via de website gecontroleerd kan worden. Daarmee is na te gaan of een boete daadwerkelijk bestaat. De dienst waarschuwt dat oplichters steeds overtuigender te werk gaan en hun berichten er realistischer uit laten zien.

Een mogelijke verklaring voor de toename ligt bij het datalek bij Odido, waarbij gegevens van ongeveer 6,2 miljoen mensen zijn buitgemaakt. Daarbij ging het onder meer om namen, adressen, e-mailadressen en IBAN-nummers. Of er daadwerkelijk een direct verband is, wordt nog onderzocht.

Beveiligingsonderzoeker Sijmen Ruwhof acht het aannemelijk dat de gelekte gegevens worden gebruikt voor phishing. Hij wijst erop dat criminelen met zulke data gerichte en geloofwaardige berichten kunnen sturen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld persoonlijke gegevens of zelfs IBAN-nummers verwerken in een mail, waardoor het lijkt alsof er een automatische incasso dreigt.

Volgens Ruwhof maakt juist die combinatie van persoonlijke informatie en officiële elementen, zoals het logo van het CJIB, de berichten extra overtuigend. Tegelijkertijd benadrukt hij dat dit geen bewijs is dat de mails echt zijn.

Ook de Fraudehelpdesk ziet een sterke toename in meldingen en spreekt van een uitzonderlijke drukte. Waar normaal honderden meldingen per week binnenkomen, ging het nu om honderden telefoontjes in korte tijd van mensen die zich zorgen maken over de echtheid van de berichten.

Of de stijging direct samenhangt met de Odido-hack is nog niet vast te stellen. Wel maken oplichters volgens de Fraudehelpdesk gebruik van de onrust rond het datalek, bijvoorbeeld door ernaar te verwijzen in hun berichten om mensen sneller te laten betalen.

Wat kun je doen bij deze nepmails?

Volgens het CJIB is het belangrijk om niet in te gaan op dit soort berichten. Betaal nooit via een link in een mail en open geen bijlagen. Wie wil controleren of er echt een boete openstaat, kan dit doen door zelf in te loggen bij het CJIB met DigiD. Op die manier zie je direct of er iets betaald moet worden. Oplichters gebruiken soms links die sterk lijken op echte CJIB-adressen, zoals cjib.nl/nubetalen. Toch leiden die vaak naar nagemaakte websites. Daar betalingen doen is dus riskant.

Wie toch geld heeft overgemaakt, wordt aangeraden om aangifte te doen bij de politie.

 
 (Foto: CJIB)

De Britse politie heeft twee mannen opgepakt op verdenking van het in brand steken van ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen. Het incident wordt onderzocht als een antisemitisch haatmisdrijf. De arrestanten zijn 45 en 47 jaar oud en werden op verschillende locaties in de stad aangehouden. Volgens de politie betekent hun aanhouding een belangrijke stap in het onderzoek. Tegelijkertijd wordt nog gezocht naar een derde verdachte, die op camerabeelden is vastgelegd.

De brandstichting vond plaats in de nacht van zondag op maandag in Golders Green, een wijk in Londen met een grote Joodse gemeenschap. Vier ambulances van vrijwilligersorganisatie Hatzolah gingen in vlammen op. Door de brand ontstonden ook explosies, waarbij ruiten van nabijgelegen woningen sneuvelden. Er raakte niemand gewond. De politie benadrukt dat de zorgen onder bewoners serieus worden genomen en zegt het onderzoek voort te zetten totdat alle betrokkenen in beeld zijn.

Onderzoekers kijken ook naar een mogelijke link met een islamistische groepering met banden met Iran. Een organisatie die zich Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah noemt, heeft de aanval opgeëist. Diezelfde groep claimde eerder deze maand ook een antisemitisch incident in Amsterdam.

Het incident past in een bredere reeks spanningen in het Verenigd Koninkrijk. Sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza in 2023 zijn er vaker meldingen van antisemitische incidenten. Vorig jaar kwamen in Manchester nog twee Joodse mensen om het leven bij een steekpartij in de buurt van een synagoge.

Wat vind jij: moet er harder worden opgetreden tegen dit soort haatmisdrijven, of ligt de nadruk vooral op preventie?

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

In de nacht van dinsdag op woensdag zijn twee drones neergestort in Estland en Letland nadat ze vanuit Russisch luchtruim de grens waren overgekomen. Van wie de toestellen zijn, is nog onduidelijk. Autoriteiten sluiten geen scenario’s uit. In Letland kwam een drone neer in het oosten van het land en ontplofte bij impact. In Estland eindigde een toestel tegen de schoorsteen van een energiecentrale. Voor zover bekend raakte niemand gewond en bleef de schade beperkt.

Daarnaast werd nog een derde drone waargenomen boven Letland. Die kwam vanuit Belarus het luchtruim binnen en keerde later weer terug richting Rusland. De herkomst van de drones is onderwerp van onderzoek. Zowel Estse als Letse autoriteiten houden alle opties open en wijzen op dit moment geen specifieke partij aan. Volgens de Estse aanklager zijn er vooralsnog geen aanwijzingen dat het toestel bewust op Estland was gericht.

De incidenten vallen samen met nieuwe droneaanvallen in de regio. Oekraïne voerde in dezelfde nacht aanvallen uit op doelen in Rusland, waaronder de haven van Ust-Luga, op korte afstand van de Estse grens. Daarbij ontstond brand. Ook in Belgorod, nabij de grens met Oekraïne, zou een energiecentrale zijn geraakt, waardoor volgens Russische berichten honderdduizenden huishoudens zonder stroom kwamen te zitten.

Tegelijkertijd meldde Oekraïne schade na Russische luchtaanvallen. In de regio Chernihiv zou een energiecentrale zijn getroffen, met stroomuitval voor tienduizenden inwoners tot gevolg. In Letland wordt rekening gehouden met de mogelijkheid dat de neergestorte drone afkomstig is van Oekraïne, al is daar nog geen bevestiging voor.

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

Voor het eerst zijn potvissen vastgelegd die elkaar frontaal rammen. De unieke dronebeelden geven steun aan eeuwenoude verhalen van zeelieden, die al in de negentiende eeuw spraken over agressieve botsingen op zee.

Onderzoekers van de Schotse Universiteit van St Andrews zagen hoe jongvolwassen potvissen met hun koppen tegen elkaar botsten. Het gedrag werd vastgelegd tijdens veldonderzoek op de Azoren en de Balearen, tussen 2020 en 2022, en is gepubliceerd in het vakblad Marine Mammal Science.

Waarom de dieren dit doen, is nog niet helemaal duidelijk. Wetenschappers denken aan onderlinge competitie, mogelijk tussen mannetjes, maar harde conclusies zijn er nog niet. De inzet van drones biedt in elk geval nieuwe mogelijkheden om dit soort gedrag beter te bestuderen zonder de dieren te verstoren.

Opvallend is dat de waarnemingen aansluiten bij oude verslagen uit de tijd van de walvisvaart. Zeelieden beschreven destijds hoe walvissen schepen ramden of wegduwden, soms met desastreuze gevolgen.

Een bekend voorbeeld is de walvisboot Essex, die in 1820 bij de Galapagoseilanden zou zijn aangevallen door een grote potvis en uiteindelijk zonk. Het incident werd later een belangrijke inspiratiebron voor Moby-Dick, de beroemde roman uit 1851 over de jacht op een witte walvis.

In een ooggetuigenverslag uit die tijd wordt een aanval beschreven als fel en doelgericht, waarbij de walvis herhaaldelijk op het schip afkwam en het ramde.

Met de nieuwe beelden krijgen die historische verhalen een modern wetenschappelijk aanknopingspunt, al blijft de precieze betekenis van het gedrag voorlopig onderwerp van verder onderzoek.

Shannon Tufuga wordt in de Amerikaanse staat Utah vervolgd omdat ze een 11-jarige jongen zou hebben ontvoerd om hem te dwingen haar autistische zoon excuses aan te bieden voor pesten. De 40-jarige vrouw werd maandag aangeklaagd voor kinderontvoering en verzwaarde kindermishandeling in verband met een incident dat op 17 september vorig jaar plaatsvond in Provo, zo staat in een klacht van de aanklager van Utah County.

Volgens het document reed Tufuga met haar auto door de buurt op zoek naar de jongen, in de stukken aangeduid als KB, omdat ze hem wilde aanspreken op vermeend pestgedrag tegenover haar kind. Toen ze hem op zijn fiets zag, zou ze haar auto voor hem hebben stilgezet en hem hebben gedwongen in te stappen, zonder medeweten of toestemming van zijn ouders.

De vrouw reed vervolgens met de jongen naar haar huis, waar ze hem volgens de aanklacht liet sorry zeggen tegen haar zoon. Ook zou ze hem hebben gedreigd dat haar man hem zou "in elkaar slaan" en gezegd hebben dat hij "geluk" had dat ze niet over zijn fiets was gereden toen ze hem vond.

Na de confrontatie bracht Tufuga de jongen diezelfde dag terug naar zijn huis. De jongen zou door het voorval "ernstige emotionele stress" en "grote angst" hebben ontwikkeld en zijn dagelijkse routines "aanzienlijk" hebben moeten aanpassen, staat in de aanklacht.

Het is onduidelijk waarom het Openbaar Ministerie pas maanden na het incident tot vervolging is overgegaan; de aanklager van Utah County gaf daar geen directe toelichting op. Ook is niet bekend of Tufuga op dit moment een advocaat in de strafzaak heeft.

In het strafwetboek van Utah gelden de aanklachten in principe als misdrijven van de eerste categorie, maar de officier van justitie heeft ze teruggebracht naar de tweede categorie "in het belang van de rechtvaardigheid". Bij een veroordeling voor een misdrijf van de tweede categorie kan in Utah een gevangenisstraf van één tot vijftien jaar, een boete tot 10.000 dollar (circa 9.300 euro), of een combinatie daarvan worden opgelegd. Provo telt ongeveer 115.000 inwoners en ligt zo’n 70 kilometer ten zuiden van Salt Lake City.

Shannon Tufuga (foto's: Facebook)

Het aanmeldcentrum in Ter Apel zat in de nacht van dinsdag op woensdag opnieuw boven de grens van tweeduizend asielzoekers. Met 2.170 mensen is sprake van het hoogste aantal sinds oktober 2024, terwijl opvanglocaties elders in het land al vol zitten.

Volgens het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) was het onvermijdelijk om de maximale capaciteit opnieuw te overschrijden. Omdat er geen ruimte meer beschikbaar is op andere locaties, moest worden uitgeweken naar noodopvangplekken die eigenlijk gesloten zouden moeten zijn. Om de druk te verlichten zijn onder meer locaties in Hardenberg en Epe weer ingezet. Dat leidt lokaal tot spanningen. Zo dreigde de gemeente Harderwijk eerder met een dwangsom als een opvanglocatie niet zou worden gesloten, terwijl ook in Epe weerstand bestaat tegen het langer openhouden van opvang in een hotel.

De situatie in Ter Apel staat al langer onder druk. In oktober 2024 bepaalde een rechter dat het COA een boete van 50.000 euro per dag moet betalen wanneer het aantal asielzoekers boven de tweeduizend uitkomt. Lange tijd bleef het centrum onder die grens, maar na het sluiten van meerdere crisisnoodopvanglocaties liep de bezetting opnieuw op.

Sinds eind januari verblijven er onafgebroken meer dan tweeduizend mensen in het aanmeldcentrum. De bezetting nam de afgelopen dagen verder toe, met een stijging van 136 personen sinds zondag.

Terugblik (13 maart 2026): maximale dwangsom bereikt

Eerder deze maand, op 13 maart, werd al een belangrijke grens bereikt in het dossier rond Ter Apel. Toen tikte de opgelegde dwangsom het maximale bedrag van 5 miljoen euro aan dat het COA aan de gemeente Westerwolde moet betalen. Die boete was anderhalf jaar geleden door de rechter ingesteld als drukmiddel om het aantal asielzoekers onder de tweeduizend te houden. Voor elke dag dat die grens werd overschreden, gold een bedrag van 50.000 euro, tot het maximum was bereikt. Met het wegvallen van die financiële prikkel ontstond een nieuwe situatie. Burgemeester Jaap Velema benadrukte destijds dat de afspraken met het COA onverminderd blijven gelden en dat de gemeente de druk op het orgaan en het ministerie wil blijven opvoeren.

Binnen de gemeenteraad wordt ondertussen gekeken naar vervolgstappen. Een deel van de raad ziet een nieuwe gang naar de rechter als enige reële optie, al zijn daar nog geen formele voorstellen voor ingediend. De overvolle situatie houdt verband met structurele problemen. Tijdelijke opvanglocaties sloten eerder, terwijl statushouders moeilijk kunnen doorstromen naar woningen door de krapte op de woningmarkt. Daardoor blijven plekken in de opvang bezet en loopt de druk in Ter Apel opnieuw op.

Vorige week werd dus het maximale bedrag aan dwangsommen bereikt, maar nieuwe boetes kunnen niet meer worden opgelegd. De gemeente heeft inmiddels laten weten verdere stappen te overwegen als de overbezetting aanhoudt.

Wat vind jij: moet Nederland meer opvanglocaties openen om dit soort situaties te voorkomen, of ligt de oplossing ergens anders?

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

Meta moet van een jury in de Amerikaanse staat New Mexico 375 miljoen dollar (ongeveer 346 miljoen euro) betalen wegens misleiding over de veiligheid van Facebook, Instagram en WhatsApp en het mogelijk maken van seksuele uitbuiting van kinderen. De jury oordeelde dinsdag dat het bedrijf de consumentenbeschermingswet van New Mexico heeft geschonden in een zaak die was aangespannen door de lokale procureur-generaal.

De uitspraak volgt op een proces van zes weken en is de eerste juryuitspraak in dit soort claims tegen Meta, dat wereldwijd onder druk staat vanwege de impact van zijn platforms op de mentale gezondheid van jongeren. Procureur-generaal Raúl Torrez verwijt het bedrijf dat het online roofdieren vrije toegang gaf tot minderjarigen, waardoor zij in contact kwamen met slachtoffers en dit in sommige gevallen leidde tot misbruik en mensenhandel.

De zaak kwam voort uit een undercoveroperatie van het Openbaar Ministerie van New Mexico in 2023. Onderzoekers maakten accounts op Facebook en Instagram van zogenoemde gebruikers jonger dan 14 jaar en kregen vervolgens seksueel expliciet materiaal toegestuurd en berichten van volwassenen die om soortgelijke inhoud vroegen. Volgens het kantoor van Torrez leidde dit onderzoek ook tot strafzaken tegen meerdere verdachten.

New Mexico stelde in de rechtszaak dat Meta naar buiten toe beweerde dat Facebook, Instagram en WhatsApp veilig zijn voor tieners en kinderen in de staat, terwijl interne documenten zouden hebben laten zien dat er ernstige problemen waren met seksuele uitbuiting en schade aan de mentale gezondheid. Ondanks die kennis zou het bedrijf basismaatregelen zoals leeftijdsverificatie niet hebben ingevoerd en functies als oneindig scrollen en automatisch afspelende video’s hebben gebruikt om betrokkenheid te maximaliseren, met volgens de staat verslavend gebruik, depressie, angst en zelfbeschadiging tot gevolg.

Meta wees alle beschuldigingen af en beriep zich op transparantie en bestaande veiligheidsmaatregelen voor jonge gebruikers. "We respecteren het oordeel niet en gaan in hoger beroep," liet een woordvoerder weten. In de rechtszaal stelde het bedrijf dat het hard werkt om schadelijke inhoud te verwijderen, dat het nooit bewust heeft gelogen en dat de claims van New Mexico in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting en de aansprakelijkheidsbescherming onder Section 230 van de Communications Decency Act, die platforms doorgaans vrijwaart voor door gebruikers geplaatste content.

De staat had de jury gevraagd om meer dan 2 miljard dollar aan schadevergoeding toe te kennen en wil daarnaast dat Meta zijn platforms aanpast om kinderen beter te beschermen. In mei volgt nog een apart zogeheten bench trial, waarbij rechter Bryan Biedscheid zonder jury beslist over de vraag of Meta een "public nuisance" heeft gecreëerd die de gezondheid en veiligheid van inwoners schaadt. New Mexico zal de rechter dan vragen Meta via een gerechtelijk bevel te dwingen tot verdere wijzigingen aan zijn diensten. Intussen ziet het bedrijf zich ook elders geconfronteerd met duizenden zaken waarin wordt gesteld dat sociale media bewust verslavend zijn gemaakt voor jongeren en daarmee bijdragen aan een nationale mentale gezondheidscrisis.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

De Nederlandse schrijfster Annet Schaap heeft dinsdagavond de publieksprijs gewonnen bij de Vlaamse literatuurprijs De Boon. Haar boek Krekel kreeg de meeste stemmen binnen de categorie jeugd- en kinderboeken.

Het verhaal volgt Eliza, een meisje dat opgroeit met het idee dat vijf van haar zes broers op zee zijn verdronken. Zelf gelooft ze daar niets van. Samen met haar enige overgebleven broer besluit ze op zoek te gaan, wat uitmondt in een avontuurlijke reis.

Naast de publieksprijs werden ook de andere prijzen uitgereikt. De hoofdprijs van De Boon ging dit jaar naar debutant Tijl Nuyts voor zijn klimaatroman Grondwerk. Aan die onderscheiding is een bedrag van 50.000 euro en een zilveren zegelring verbonden. In het boek wordt een naakte molrat vanuit de Hoorn van Afrika op missie gestuurd naar Brussel.

De juryprijs voor kinder- en jeugdliteratuur werd toegekend aan De vrouw en zijn hoofd van Benny Lindelauf en Ingrid Godon.

De Boon is een relatief jonge literatuurprijs en bestaat sinds 2021. De prijs richt zich op Nederlandstalige boeken en is een initiatief van de Vlaamse overheid, de VRT en de krant De Standaard.

De Krekel - Annet Schaap (Foto: Querido en Singel Uitgeverij)

Een eeuwenoud raadsel rond de laatste rustplaats van de beroemde Franse musketier d’Artagnan lijkt dichter bij een oplossing te komen. In een kerk in Maastricht is een skelet gevonden dat mogelijk van de legendarische militair is. DNA-onderzoek moet definitief uitsluitsel geven.

Toevalstreffer na verzakte kerkvloer

In de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de Maastrichtse wijk Wolder kwam de ontdekking aan het licht. Nadat in februari een deel van de vloer verzakte, werd tijdens herstelwerkzaamheden verder onder de kerk gekeken. Daarbij stuitten archeologen op menselijke resten. De vondst trekt extra aandacht omdat al lange tijd wordt gezocht naar de begraafplaats van d’Artagnan, die in 1673 sneuvelde tijdens het Beleg van Maastricht.

Dood op het slagveld, graf onbekend

Charles de Batz de Castelmore, zoals de musketier voluit heette, kwam om nadat hij werd geraakt door een musketkogel. Door de omstandigheden tijdens de veldslag en de zomerse hitte bleek het destijds onmogelijk om zijn lichaam terug te brengen naar Parijs. Waar hij uiteindelijk werd begraven, bleef daardoor eeuwenlang onduidelijk. Historici gingen er wel vanuit dat zijn graf zich ergens in de regio Maastricht moest bevinden.

Historische aanwijzingen komen samen

De locatie in Wolder sluit aan bij eerdere theorieën. In de zeventiende eeuw lag er een Frans legerkamp vlak bij het toen nog zelfstandige dorp. Ook wees de Franse historicus Odile Bordaz deze kerk al eerder aan als meest waarschijnlijke rustplaats. Haar verzoeken om opgravingen uit te voeren werden destijds afgewezen, maar de verzakte vloer bood nu alsnog een onverwachte opening.

Sporen wijzen op persoon van aanzien

Rond het skelet zijn meerdere aanwijzingen gevonden die wijzen op een belangrijk persoon. Zo lag er een Franse munt bij de resten en bevond het graf zich op een prominente plek in de kerk, ter hoogte van het voormalige altaar. Dergelijke locaties waren doorgaans gereserveerd voor personen van aanzien, wat past bij de positie van d’Artagnan als vertrouweling van koning Lodewijk XIV en officier binnen de musketiers.

Bekend van literatuur, maar gebaseerd op werkelijkheid

Bij het grote publiek is d’Artagnan vooral bekend als personage uit De drie musketiers van Alexandre Dumas. In die roman kreeg hij een geromantiseerde rol, al is het verhaal gebaseerd op een historische figuur.

DNA moet doorslag geven

Om definitief vast te stellen of het daadwerkelijk om d’Artagnan gaat, wordt momenteel DNA-onderzoek uitgevoerd. In München analyseren onderzoekers materiaal uit het gebit, waarna vergelijking volgt met mogelijke nazaten in de regio rond Avignon. Pas na die resultaten zal duidelijk worden of een mysterie van meer dan drie eeuwen eindelijk kan worden opgelost.

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

In Gorinchem waren al ruim vóór de verkiezingsdag aanwijzingen dat er mogelijk stemmen werden geronseld. Tegelijkertijd loopt er inmiddels een officieel onderzoek naar mogelijke fraude met volmachten tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De signalen stapelen zich op, terwijl de impact op de uitslag nog onduidelijk is.

Meldingen al vóór de stembusgang

Volgens burgemeester Reinie Melissant ontving de gemeente al in de aanloop naar de verkiezingen berichten over mogelijke misstanden. Inwoners zouden op verschillende manieren zijn benaderd om hun stem via een volmacht af te staan. Daarbij ging het onder meer om:

• bezoeken aan huis
• telefonische verzoeken
• situaties waarin druk werd ervaren

Gemeente waarschuwde vooraf

Naar aanleiding van deze signalen zijn maatregelen genomen. Lijsttrekkers kregen informatie over de regels rondom volmachten en het verbod op stemronsel. Ook inwoners werden geïnformeerd: bij de verzending van de stempassen is expliciet aangegeven dat het niet is toegestaan om anderen te benaderen voor het afgeven van een volmacht.

Onderzoek naar mogelijke fraude met volmachten

Na de verkiezingen zijn de vermoedens verder toegenomen. De gemeente is, in overleg met politie en Openbaar Ministerie, een onderzoek gestart naar mogelijke fraude. De signalen kwamen onder meer uit:

• verslagen van stembureaus
• meldingen van inwoners
• informatie over zowel volmachtgevers als personen die daarom hebben gevraagd

Opvallende gang van zaken bij stembureaus

Bij een stembureau in Wijkcentrum Rozenobel aan het Dukatenplein zijn concrete bijzonderheden gemeld. Volgens het verslag verscheen een kandidaat meerdere keren bij het stembureau, telkens met één of twee personen. Die personen brachten hun stem uit en hadden daarbij meerdere volmachten bij zich. Ook zou de kandidaat foto’s hebben willen maken van deze momenten voor sociale media. Het stembureau noteerde daarnaast dat:

• 135 van de 650 stemmen via volmacht zijn uitgebracht
• veel volmachten op identieke wijze waren voorbereid
• combinaties voorkwamen van stempassen, paspoortkopieën en paperclips

Een tweede stembureau heeft inmiddels ook melding gemaakt van afwijkende situaties, al zijn daar nog geen details over gedeeld.

Politie en OM onderzoeken alle signalen

De politie en het Openbaar Ministerie onderzoeken de zaak en nemen alle meldingen mee. Daarbij wordt ook gekeken naar de rol van inwoners die een volmacht hebben afgegeven of daartoe zijn benaderd. Hoe lang het onderzoek duurt, is nog niet duidelijk.

Gevolgen voor de uitslag nog onzeker

De huidige gemeenteraad wordt geïnformeerd over de ontwikkelingen, maar het is nog onduidelijk of de mogelijke fraude gevolgen heeft voor de samenstelling van de nieuwe raad. Burgemeester Melissant benadrukt dat zorgvuldigheid vooropstaat. Volgens haar moeten inwoners erop kunnen vertrouwen dat verkiezingen eerlijk verlopen en dat de uiteindelijke uitslag betrouwbaar is. Mocht blijken dat er daadwerkelijk sprake is van fraude, dan zullen vervolgstappen worden genomen. Welke dat zijn, is nog niet bekendgemaakt.

Wat vind jij: moet het systeem van stemmen via volmacht worden aangepast om misbruik te voorkomen, of ligt de oplossing vooral in strengere handhaving?

Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)

De Europese aardappelmarkt staat onder zware druk door een combinatie van recordoogsten en een teruglopende vraag. Waar aardappelen normaal gesproken een stabiele agrarische basis vormen, is de situatie nu omgeslagen: het aanbod is zo groot dat prijzen zijn ingestort en zelfs onder nul zijn gezakt. Voor telers betekent dat een uitzonderlijke situatie waarin zij in sommige gevallen moeten betalen om hun oogst af te zetten. Vooral in Nederland en omringende landen stapelen de overschotten zich op, met gevolgen voor de hele keten van boer tot verwerker.

Negatieve prijzen op de markt

De markt voor voeraardappelen laat momenteel opvallende cijfers zien. Volgens DCA Market Intelligence, gebaseerd op data van PotatoNL, ligt de prijs tussen de -1 en -2 euro per 100 kilo. Dat betekent dat afnemers geld toe krijgen om aardappelen over te nemen. In Nederland alleen al wordt het overschot geschat op 500.000 tot 600.000 ton.

Aanbod groeit, vraag blijft achter

De scheve verhouding tussen vraag en aanbod is niet plots ontstaan. In de afgelopen twee jaar hebben akkerbouwers in landen als Nederland, België, Duitsland en Frankrijk hun productie uitgebreid. Tegelijkertijd is de vraag juist afgenomen. Dat heeft meerdere oorzaken:

• toenemende concurrentie vanuit Azië
• Amerikaanse importheffingen
• een zwakkere dollar
• lagere afname vanuit onder meer fastfoodketens

Volgens sectoreconoom Jelmer Schreurs (ABN AMRO) raakte de markt al eerder uit balans door goede oogsten en tegenvallende vraag. Opvallend is dat consumenten hier weinig van merken: de prijs van bijvoorbeeld friet blijft grotendeels gelijk.

Alternative bestemmingen voor overschotten

Omdat er simpelweg te veel aardappelen zijn, zoeken telers naar andere manieren om hun oogst te verwerken. Steeds vaker worden aardappelen gebruikt voor:

• veevoer
• vergisting (energieproductie)
• zetmeelverwerking

Daarnaast spelen ook stijgende transportkosten een rol. Die maken het nog minder aantrekkelijk om aardappelen af te zetten, waardoor telers soms moeten bijbetalen.

Opslag loont steeds minder

Hoewel aardappelen relatief lang houdbaar zijn, wordt bewaren financieel minder interessant. Zonder zicht op prijsherstel kiezen veel telers ervoor om hun voorraad sneller af te bouwen en kosten voor koeling en opslag te vermijden. Niet iedereen beschikt bovendien over faciliteiten om grote hoeveelheden langdurig te bewaren.

Europese overschotten lopen op

De omvang van het probleem is aanzienlijk:

• Nederland: 500.000 – 600.000 ton overschot
• België: circa 800.000 ton
• Frankrijk en Duitsland: rond de 1 miljoen ton

In totaal gaat het dus om miljoenen tonnen aardappelen die geen directe bestemming hebben.

Verschillende aanpak per land

Europese landen zoeken ieder hun eigen oplossing voor het probleem:

• België zet in op promotiecampagnes om de consumptie te verhogen
• Frankrijk werkt aan gecontroleerde vernietiging van overschotten
• Nederland heeft de situatie besproken, maar nog geen concrete maatregelen genomen

Voorlopig lijkt een snel herstel van de markt niet in zicht, waardoor de druk op telers aanhoudt.

Wat vind jij: moeten overheden ingrijpen om dit soort overschotten te voorkomen, of hoort dit gewoon bij de vrije markt?

Aardappelen (Foto: ChatGPT)

Dag luitjes!

Alles goed? Mooi zo.

Soms is een weerbericht maken tot op het laatste uur erg moeilijk, terwijl je in sommige gevallen al dagen weet wat er gaat gebeuren. In dat geval hangt het vaak om details die je eigenlijk bijna ook al weet. Dit is zo'n periode, want ik tetter al dagenlang bijna hetzelfde over deze week en tot nu toe doet het weer precies wat er sindsdien door de modellen berekend is.

Vannacht trok er met sneltreinvaart een koufront over. Deze leverde wél zware windstoten op in het hele land, maar met de neerslag viel het op zich wel mee, méér dan 1 tot 3 mm is er vrijwel nergens gevallen. Dit kwam omdat de meeste energie qua neerslag op het 2e systeem zat die met aanzienlijk meer neerslag over het land trok en nog trekt. Ook deze heeft er aardig de vaart erin, maar de meest windstoten zijn nu wel afgezwakt. Op Texel werd een windstoot van 100 km/u gemeten, maar ook in Twente zagen we enkele uitschieters tot tegen de 80 km/u.

Zoals gezegd is de neerslag bij de occlussie achter het front een stuk actiever. Over het algemeen viel daar zo'n 5 tot 8 mm uit, maar ook nu is de snelheid weer erg hoog. 

Tegen lunchtijd heeft ook deze band met neerslag het land verlaten en dan klaart het ook even wat op. Pas iets later in de middag als de wind draait naar een noordwestelijke richting zullen de eerste maartse buien zich gaan aandienen. Het is mogelijk dat de buien in Zeeland minder talrijk zullen zijn als gevolg van de schaduw van Engeland. 

Vanavond, komende nacht en morgen blijven deze buien aangevoerd worden, met een vrij grote kans op onweer daarbij. In de heuvels van Limburg kan het dan wel even wit worden. Overigens sluit ik elders ook een zeer tijdelijk hagel/sneeuwdekje niet helemaal uit, aangezien het morgen nog iets frisser is dan vandaag. Daarbij neemt de buienactiviteit wel wat af, dus dan zou het echt in de vroege uurtjes moeten zijn en zeker niet overal. Dit zal slechts zeer lokaal zijn.

Is het vanmiddag nog een graad of 8/9.. morgen zien we hooguit 7 graden op de thermometer en de noordwestenwind is wel iets zwakker, maar wel duidelijk aanwezig met windkracht 4 tot 6. 

Mogelijk dat het komende nacht bij voldoende opklaringen afkoelt tot rond het vriespunt, dus zeer lokale gladheid wil ik zeker niet uitsluiten.

Tot ziens!  

De Franse vrouw Sandra Rahm uit Straatsburg is in 2024 symbolisch getrouwd met haar grote liefde: een tram met het nummer 3013. De 44-jarige zegt al zeker zes jaar verliefd te zijn op het voertuig en deelt haar bijzondere relatie openlijk op sociale media, terwijl ze daarnaast ook een relatie heeft met een mannelijke partner.

Rahm zegt dat haar gevoelens voor voorwerpen teruggaan tot haar tienerjaren. Ze leeft met wat bekendstaat als objectofilie, een seksuele of romantische voorkeur waarbij iemand zich sterk emotioneel of lichamelijk aangetrokken voelt tot specifieke levenloze objecten, zoals machines of gebouwen. Volgens haar wordt dat niet gezien als een psychische stoornis.

De vonk met tram 3013 sloeg volgens Rahm over in 2020, tijdens de coronapandemie. Na het zien van de Frans-Belgisch-Luxemburgse film "Jumbo", over een vrouw die verliefd wordt op een kermisattractie, herkende ze haar eigen gevoelens. Ze zegt dat een medium haar in 2015 al voorspelde dat ze in 2020 een relatie met een object zou krijgen.

Op 22 juli 2020 sprak Rahm de tram aan en vroeg om een teken, vertelt ze aan Franse media. Ze zegt dat er toen een "magnifieke lichtverschijning" in de bestuurderscabine te zien was en dat ze zich op dat moment "in vrede" voelde. Vanaf dat moment zou de relatie volgens haar snel intenser zijn geworden.

Thuis is haar liefde voor 3013 overal terug te zien: foto’s, souvenirs en kleding met het tramnummer vullen haar huis. Op Instagram deelt Rahm haar leven met de tram met ruim 2.000 volgers en vertelt ze ook over intieme momenten, waarbij ze zegt dat ze zelfs "liefde heeft bedreven" met het voertuig. Tegelijkertijd woont ze samen met een man, Thomas. "Ik heb een leven met een man en een tram. We zijn een trio", zegt ze.

De ceremonie waarmee Rahm en tram 3013 elkaar het jawoord gaven, was symbolisch en werd georganiseerd door een trambestuurder. "Sandra was heel blij. We hielden een klein feestje en maakten foto’s aan elk eindpunt", vertelt hij. Rahm werkt inmiddels aan een boek over haar ongewone relatie, dat later dit jaar moet verschijnen. Ze zegt te begrijpen dat mensen haar verhaal moeilijk vinden, maar benadrukt: "Een sterke band met een object hebben betekent niet dat je gek bent."

Sanra Rahm met haar grote liefde (Foto: Instagram)

De energiemarkt zorgt door de oorlog in het Midden-Oosten opnieuw voor onrust onder Nederlandse huishoudens, maar volgens experts is er nog geen reden om direct een nieuw energiecontract vast te zetten. De komende maanden is er tijd om de ontwikkelingen te volgen en een bewuste keuze te maken, zeggen energiedeskundigen en vergelijkingssites.

Door de afsluiting van de strategische Straat van Hormuz en schade aan raffinaderijen en gasinstallaties in verschillende landen ligt naar schatting zo’n 20 procent van de wereldwijde handel in olie en vloeibaar gas stil. "Zelfs als de Straat van Hormuz weer opengaat, duurt het nog een tijd voordat de markten weer in balans zijn", zegt energiedeskundige Lucia van Geuns van kennisinstituut HCSS. De verstoringen jagen de prijzen van diesel, benzine, gas en elektriciteit op, wat uiteindelijk terugkomt op de energierekening van consumenten.

Toch is er in Nederland geen acuut fysiek tekort aan gas, benadrukt Marie-Lou Grégoire van Gasunie. "De leveringen lopen door, maar de prijzen zijn nu heel hoog en reageren sterk op onzekerheid op de wereldmarkt. Het is één grote markt, dus verstoringen elders hebben gevolgen voor iedereen."

Vooral huishoudens met een variabel energiecontract merken de stijgende tarieven snel in hun maandbedrag. Ongeveer 40 procent van de Nederlandse huishoudens heeft zo’n contract, vaak nadat een eerder vast contract is verlopen en automatisch is omgezet. Vergelijkingssite Independer verwacht dat voor al deze huishoudens in de komende weken of maanden een moment komt waarop de variabele tarieven fors omhooggaan.

Toch is haast niet nodig, zegt Tom Schuitemaker van Pricewise. Omdat de zomer in aantocht is, gebruiken huishoudens de komende maanden minder gas en vallen prijsstijgingen minder zwaar. Die periode kan worden gebruikt om de markt te volgen, al waarschuwt Schuitemaker dat vaste jaarcontracten nu van de ene op de andere dag honderden euro’s kunnen verschillen door scherpe prijsschommelingen.

Huishoudens staan daarmee voor de keuze tussen zekerheid en risico. Een vast contract biedt stabiliteit, maar ligt momenteel relatief hoog in prijs. Variabele of dynamische contracten kunnen voordeliger uitpakken als de markt daalt, maar worden juist duur als de prijzen verder stijgen. "Vastzetten geeft zekerheid, maar kan ook betekenen dat over een half jaar blijkt dat je de hoofdprijs betaalt", zegt Pim Holstvoogd van Independer. Als de oorlog en de verstoringen aanhouden, verwachten experts dat prijsstijgingen vooral na de zomer voelbaar worden, wanneer het gasverbruik weer oploopt. Daarom adviseren zij om uiterlijk vóór oktober een bewuste keuze over het energiecontract te maken.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Het kabinet-Jetten ligt onder toenemende druk van de Tweede Kamer om snel in te grijpen tegen de hoge brandstofprijzen en andere economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. In een Kamerdebat dat morgen plaatsvindt willen meerdere partijen dat het kabinet tempo maakt, nu diverse Europese landen al maatregelen hebben genomen om de prijzen aan de pomp te verlagen.

Tot nu toe vindt het kabinet het nog te vroeg voor noodmaatregelen. De brandstofprijzen bewegen sterk op en neer door hoop op de-escalatie en vrees voor verdere oorlog, en premier Jetten wil eerst zien of de prijsstijgingen structureel zijn. Tegelijk werkt het kabinet aan een nieuw noodfonds energie voor lage inkomens die hun energierekening niet meer kunnen betalen, maar dat fonds zal waarschijnlijk pas tegen het einde van het jaar beschikbaar zijn.

In de tussentijd merken automobilisten de hoge prijzen meteen in hun portemonnee, terwijl landen als Spanje, Italië, Noord-Macedonië, Zweden en Griekenland de btw of accijns al hebben verlaagd of plannen in die richting hebben. België hanteert al langer een maximumprijs aan de pomp, waardoor benzine daar nu 1,82 tot 1,86 euro per liter kost. Dat zorgt voor tanktoerisme vanuit de Nederlandse grensstreek en gemiste btw-inkomsten voor de Nederlandse schatkist, wat de druk op het kabinet verder opvoert.

Volgens politiek verslaggever Eva Wiessing is het voor het kabinet lastig om snel de accijnzen te verlagen, omdat dat de staat miljarden kan kosten en zo’n stap in de praktijk lastig terug te draaien is. JA21 stelt voor om in elk geval de extra btw-inkomsten door de hogere prijzen terug te geven aan automobilisten via een accijnsverlaging, maar volgens minister Heinen van Financiën valt die extra opbrengst in werkelijkheid lager uit. Toch wordt het voor het minderheidskabinet moeilijk om niets te doen als een Kamermeerderheid achter ingrepen aan de pomp gaat staan.

In de oppositie gaan de eisen verder: de SP wijst erop dat Nederland inmiddels de hoogste brandstofprijzen van Europa heeft, terwijl de ChristenUnie 900 miljoen euro aan geplande accijnsverlaging voor volgend jaar al dit jaar wil inzetten. GroenLinks-PvdA en SP pleiten bovendien voor een maximumprijs aan de pomp, zodat niet de belastingbetaler maar oliebedrijven met hun winstmarges een deel van de klap opvangen. GroenLinks-PvdA-leider Klaver denkt dat er voor zo’n prijsplafond steun van een meerderheid is, en Jetten noemt het voorstel een "heel interessante suggestie" waar het kabinet volgens hem "heel serieus naar kijkt".

Toezichthouder De Nederlandsche Bank en budgetinstituut Nibud waarschuwen intussen voor ongerichte maatregelen die iedereen helpen, ongeacht inkomen. DNB-president Olaf Sleijpen stelt dat een accijnsverlaging van 10 cent per liter relatief weinig oplevert voor wie het echt nodig heeft en dat ondersteuning beter kan worden gericht. Nibud benadrukt dat hogere olie- en gasprijzen uiteindelijk zorgen voor duurdere energie en boodschappen, wat bij lage inkomens tot forse tekorten kan leiden, en roept het kabinet op op tijd extra steun voor deze groepen uit te werken.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

De roep om veiligheid klinkt vaak het hardst op momenten dat er iets misgaat. Na incidenten of dreigingen ontstaat al snel de vraag of het niet voorkomen had kunnen worden, en of de overheid niet meer middelen had moeten hebben om in te grijpen. In dat debat komt één onderwerp steeds terug: hoeveel privacy zijn we bereid op te geven voor een veiliger samenleving?

Technologisch is er steeds meer mogelijk. Data over gedrag, communicatie en locatie kan helpen om risico’s eerder te signaleren en misschien zelfs te voorkomen. Chatcontrole en digitale massasurveillance kunnen afbeeldingen en teksten analyseren om criminaliteit in beeld te brengen. Voorstanders stellen dat het naïef is om die middelen niet te gebruiken, zeker als ze aantoonbaar bijdragen aan veiligheid. Waarom zou je vasthouden aan privacy als dat ten koste gaat van bescherming?

Tegenstanders zien juist een glijdende schaal. Want wie bepaalt wanneer iets "aantoonbaar" veiliger wordt? En hoe voorkom je dat uitzonderingen langzaam de norm worden? De kernvraag blijft wringen: wanneer wordt bescherming controle, en wanneer lever je meer in dan je ooit nog terugkrijgt?