De Nederlandse rechtspraak heeft een duidelijk signaal afgegeven tegen de groeiende haat op sociale media. Vier mannen zijn veroordeeld tot taakstraffen nadat zij online hadden opgeroepen tot geweld tegen volksvertegenwoordigers. Volgens de rechter vormen dergelijke bedreigingen een directe aanval op onze democratische fundamenten.

Online haat heeft reële gevolgen
Sociale media lijken voor sommigen een vrijplaats, maar de juridische werkelijkheid is anders. In Den Haag stonden deze week diverse zaken centraal waarbij de grens tussen een felle mening en strafbare opruiing werd overschreden. Of het nu gaat om Instagram of X (Twitter): wie oproept tot geweld, kan rekenen op vervolging.

Overzicht van de gedane bedreigingen en de uitspraken van de rechter
Een man van 29 uit Sint-Oedenrode had via Instagram VVD-Kamerlid Ulysse Ellian bedreigd. Hij verscheen niet op zitting. Het Openbaar Ministerie eiste een taakstraf van 60 uur, de rechter legde 80 uur waarvan 40 voorwaardelijk op.

Een 72-jarige man uit Krimpen aan den IJssel kwam zich ook niet voor de rechter verantwoorden voor de berichten die hij in een periode van ruim een maand plaatste op X. Hij schreef bijvoorbeeld dat toenmalig GroenlinksPvdA-lijsttrekker Frans Timmermans "gearresteerd en geëxecuteerd" zou moeten worden. Zowel het Openbaar Ministerie als de rechter wogen zwaar mee dat het hier ging om vele berichten waarin anderen werden aangezet om geweld te plegen tegen een politicus. Het OM eiste een taakstraf van 180 uur en een maand voorwaardelijke celstraf, de rechter legde 100 uur en 2 weken voorwaardelijke celstraf op.

Twee andere verdachten verschenen wel voor de rechter. Een 71-jarige man uit Zoetermeer besefte zich pas bij de politie dat hij anderen had aangezet tot het plegen van geweld, zei hij tegen de rechter. Hij fulmineerde maandenlang op social media dat Denk-Kamerlid Stephan Van Baarle moest worden opgehangen, afgeschoten of afgemaakt. De officier van justitie was niet overtuigd dat verdachte nu wel goed inzicht had in wat hij fout had gedaan en eiste 100 uur taakstraf en 2 weken voorwaardelijke gevangenisstraf. Dat legde de rechter ook op.

De laatste verdachte, een 62-jarige man uit Vianen, had op X geschreven dat "ze" toenmalig Kamerlid Frans Timmermans moesten liquideren. Ook dat vonden het Openbaar Ministerie en de rechter opruiend. Het OM eiste 60 uur taakstraf waarvan 30 voorwaardelijk, de rechter legde 50 uur op waarvan 20 voorwaardelijk.

Bedreiging als gevaar voor de democratie
Het Openbaar Ministerie (OM) benadrukte tijdens de zittingen dat de impact van deze berichten verder gaat dan de persoonlijke levenssfeer van de politicus. Wanneer een volksvertegenwoordiger zich niet meer vrij voelt om standpunten in te nemen uit angst voor represailles, vlakt het politieke debat af. Dit tast de kern van de vrije samenleving aan.

"Politici moeten hun werk zonder vrees kunnen doen. Hun vrijheid is de basis van onze rechtsstaat."

Team Bedreigde Politici
De strijd tegen intimidatie is een prioriteit voor de opsporingsdiensten. Het Team Bedreigde Politici onderzoekt jaarlijks honderden meldingen. Het doel is helder: daders identificeren en voor de rechter brengen om de veiligheid op het Binnenhof en daarbuiten te garanderen.

Wetboek van Strafrecht (@Gemini-AI-impressie)

De Europese drugskaart verandert razendsnel. Uit recente rioolwatermetingen in 115 steden blijkt dat de populariteit van ketamine en cocaïne naar recordhoogte stijgt, terwijl de interesse in MDMA (ecstasy) juist afneemt. Vooral in de Benelux-landen en Duitsland zijn de verschuivingen in het gebruik van illegale middelen duidelijk zichtbaar.

Ketamine rukt op in de Europese straten
Een van de meest opvallende conclusies uit het rapport van het Europees Agentschap voor drugs en drugsverslaving (EUDA) is de enorme opmars van ketamine. De aanwezigheid van deze van oorsprong medische verdovingsstof in het rioolwater steeg tussen 2024 en 2025 met maar liefst 41%. De drug, in het uitgaanscircuit vaak aangeduid als "K" of "Special K", lijkt een steeds groter marktaandeel te veroveren binnen de recreatieve sector.

Cocaïne: Lagere prijzen, breder publiek
Niet alleen ketamine is aan een opmars bezig; ook de cocaïneconsumptie blijft groeien. In steden in Nederland, België en Spanje werd een toename van meer dan 20% gemeten. Experts wijzen op de constante stroom van smokkelwaar richting Europa als hoofdoorzaak. Door het grote aanbod dalen de prijzen, wat de drempel voor gebruik verlaagt. Waar cocaïne voorheen vaak werd gezien als een 'elitedrug', tonen de data nu aan dat het gebruik wijdverspreid is onder alle sociaaleconomische klassen.

Ecstasy verliest populariteit
Opvallend is dat de populariteit van MDMA, de werkzame stof in ecstasy, juist over zijn hoogtepunt heen lijkt. Gemiddeld daalde het gebruik in Europa met 16%, waarbij de scherpste dalingen werden waargenomen in landen als Duitsland en Oostenrijk.

Over het onderzoek
De cijfers zijn afkomstig uit een grootschalige analyse waarbij in 2025 een week lang dagelijks monsters werden genomen van het afvalwater in 115 verschillende steden. Dit type onderzoek wordt gezien als een van de meest objectieve methoden om het daadwerkelijke drugsgebruik in een regio in kaart te brengen, omdat het direct meet wat er door de bevolking wordt uitgescheiden.

Cocaine (@Gemini-AI-impressie)

Na een ambitieus experiment van twee jaar gooit supermarktketen Jumbo het roer om: de tijdelijke kortingen op vers vlees keren terug. Hoewel de keten vastberaden blijft in haar duurzaamheidsdoelen, dwong de economische realiteit van de supermarktoorlog de retailer tot deze opvallende stap. Wat betekent dit voor de consument en de weg naar een plantaardig dieet?

De prijs van een eenzame voortrekkersrol
In een poging de Nederlandse consument massaal aan de vleesvervangers te krijgen, besloot Jumbo twee jaar geleden om vleesaanbiedingen in de ban te doen. Het idee was simpel: door niet langer te stunten met de prijzen van rund-, varkens- en kippenvlees, zou de drempel naar plantaardige alternatieven lager worden.

De praktijk bleek echter weerbarstiger. Terwijl Jumbo de prijzen stabiel hield, bleven andere grote supermarkten agressief adverteren met vleeskortingen. Het gevolg? De prijsbewuste klant liep de deur van Jumbo voorbij, wat leidde tot een verlies in omzet en marktaandeel. Jumbo geeft nu toe dat een dergelijk initiatief onhoudbaar is als de rest van de markt niet mee beweegt.

De cijfers: Plantaardig doel nog ver uit zicht
Jumbo heeft zichzelf tot doel gesteld dat in 2030 maar liefst 60% van de verkochte eiwitten van plantaardige oorsprong moet zijn. De tussenstand is echter minder rooskleurig dan gehoopt:

• Huidig aandeel: Het aandeel plantaardig blijft steken op circa 44%.
• Mislopen doelstelling: De interne target om dit jaar al op de helft (50%) te zitten, werd niet behaald.

Ondanks de terugkeer van de vleesaanbiedingen benadrukt Jumbo dat hun groene ambitie niet van tafel is. Het assortiment vegetarische en veganistische producten zal blijven toenemen en ook de campagnes om plantaardig eten te stimuleren worden voortgezet.

Samenwerking in de sector noodzakelijk
De belangrijkste les die Jumbo trekt uit de afgelopen periode is dat echte verandering niet alleen kan worden afgedwongen door één partij. De keten wil nu de dialoog aangaan met concurrenten en brancheorganisaties. Het doel is om sectorbrede afspraken te maken over de promotie van vlees, zodat de zogenaamde 'eiwittransitie' een eerlijke kans krijgt zonder dat individuele bedrijven zichzelf uit de markt prijzen.

Conclusie: Voor de klant betekent dit dat de bekende kortingsstickers weer op het vleespakket verschijnen. Voor de sector is het een duidelijk signaal dat duurzaamheid en winstgevendheid in een competitieve markt hand in hand moeten gaan.

Jumbo gaat weer stunten met vlees (@Gemini-AI-impressie)

Sean Jefferson is in het Verenigd Koninkrijk schuldig bevonden aan de moord op zijn vijf weken oude dochter Darcy-Leigh, die bij haar dood 47 gebroken botten en een zware hersenbeschadiging had. De 35-jarige man uit Walsall werd maandag veroordeeld na een proces van acht weken bij de rechtbank in Stafford. De moeder van het meisje, de 34-jarige Amy Leigh Clark uit Lichfield, is veroordeeld voor het veroorzaken of toestaan van de dood van een kind.

Sean Jefferson

Volgens medisch experts overleed Darcy-Leigh aan een "catastrofale" hersenbeschadiging, veroorzaakt door hevig schudden of doordat haar hoofd hard tegen een oppervlak werd geslagen. Het letsel aan haar ribben zou zijn ontstaan doordat haar borstkas herhaaldelijk hard was samengeknepen. De politie benadrukte dat de dodelijke hersenbeschadiging geen op zichzelf staand incident was, maar het gevolg van herhaald geweld.

Darcy-Leigh werd op 20 februari 2022 te vroeg geboren in het Good Hope Hospital in Sutton Coldfield en woog toen slechts zo’n 1,8 kilo. Op Moederdag 2022 werden hulpdiensten naar de woning in Burntwood geroepen nadat de baby buiten bewustzijn was geraakt. Zij werd naar het ziekenhuis gebracht, waar ze twee dagen later, op 29 maart, overleed.

Het slachtoffertje

De dag na het incident werden Jefferson en Clark aangehouden. In vrijgegeven bodycambeelden van de Staffordshire Police is te zien hoe Jefferson bij zijn arrestatie klaagt dat zijn handboeien te strak zouden zitten en herhaaldelijk dreigt een klacht in te dienen tegen de agenten. Terwijl hij wordt geboeid, zegt hij onder meer: "Dat is een beetje strak, maat. Kun je ze losser doen? Je doet me pijn aan mijn hand."

Naast moord is Jefferson ook veroordeeld voor het veroorzaken of toestaan van de dood van een kind en voor twee gevallen van zware mishandeling met opzet. Clark werd bovendien schuldig bevonden aan twee gevallen van het veroorzaken of toestaan van ernstig lichamelijk letsel bij een kind. Beiden wachten nog op hun straf, die later door de rechtbank in Stafford wordt uitgesproken.

Recherchechef Ian Fitzgerald van de Staffordshire Police noemde de zaak "buitengewoon aangrijpend" en sprak van "despicable behaviour" tegenover een weerloos kind. Hij benadrukte dat de korte levensduur en de gewelddadige dood van Darcy-Leigh niet vergeten mogen worden, en sprak zijn medeleven uit met haar oudere broertje of zusje, dat volgens hem een "onvoorstelbaar verlies" en een langdurige rechtsgang heeft moeten doorstaan.

Amy Clark

Synthetische brandstoffen kunnen fossiele brandstoffen binnen twintig jaar volledig van de markt verdringen. Hoewel de Europese Unie vol inzet op elektrische auto’s, wijst een nieuwe studie van de eFuel Alliance en Porsche Consulting uit dat e-fuels een cruciale rol gaan spelen in het behalen van de klimaatdoelen. Volgens de experts is een volledige vervanging in de EU al in 2046 haalbaar.

De opmars van e-fuels: 500 projecten wereldwijd
Terwijl de discussie in Brussel vaak beperkt blijft tot batterij-elektrisch rijden, groeit de sector van alternatieve brandstoffen wereldwijd explosief. Momenteel zijn er meer dan 500 waterstof- en e-fuelprojecten aangekondigd. Ruim 120 bedrijven zijn van plan om hun productie tegen 2030 fors op te schalen.

E-fuels zijn hernieuwbare brandstoffen die worden geproduceerd uit groene elektriciteit, water en CO2. Ze dienen als directe vervanger voor conventionele benzine en diesel, zonder dat de bestaande verbrandingsmotoren ingrijpend aangepast hoeven te worden.

Waarom elektrisch rijden alleen niet genoeg is
De studie plaatst kritische kanttekeningen bij de huidige koers van de Europese Commissie. Hoewel de EU streeft naar een enorme groei van het aantal elektrische voertuigen, waarschuwen de onderzoekers voor industriële knelpunten:

• Grondstoffentekort: Er is onvoldoende beschikbaarheid van kritieke materialen zoals lithium en nikkel.
• Infrastructuur: De uitbreiding van het elektriciteitsnet verloopt te traag om de volledige transportsector te elektrificeren.
• Bestaand wagenpark: In 2040 zal nog steeds 37% van de auto's en 62% van de vrachtwagens afhankelijk zijn van vloeibare brandstoffen. In de lucht- en scheepvaart loopt dit percentage zelfs op tot boven de 80%.

"De door de EU geprojecteerde scenario's voor elektromobiliteit zijn op korte termijn onrealistisch," aldus het rapport.

Energie-onafhankelijkheid en geopolitiek
De huidige energiecrisis, verergerd door geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, onderstreept de noodzaak voor alternatieven. Waar fossiele olie in handen is van een klein aantal landen, kunnen e-fuels in principe overal geproduceerd worden waar goedkope zonne- of windenergie beschikbaar is.

Opvallend is de rol van China. Waar de EU zich focust op klimaat, kiest China voor e-fuels en methanol om volledige energie-onafhankelijkheid te bereiken. Dit maakt deel uit van hun nationale vijfjarenplan, waarbij zowel elektrificatie als alternatieve brandstoffen hand in hand gaan.

De kloof tussen potentieel en investering
Ondanks het enorme potentieel — de markt voor e-fuels zou in 2045 een volume van 200 miljard liter kunnen bereiken — is er een financieringsprobleem. Slechts zes procent van de 300 onderzochte transportprojecten heeft momenteel een definitieve investeringsbeslissing ontvangen.

"Onze industrie is er klaar voor om fossiele brandstoffen vóór 2050 van de markt te verdringen," stelt Ralf Diemer, CEO van de eFuel Alliance. "Of we dit potentieel benutten, hangt volledig af van politieke beslissingen en betrouwbare regelgeving, zoals bindende quota voor synthetische brandstoffen."

Conclusie: Een hybride toekomst
De analyse van Porsche Consulting is duidelijk: vloeibare brandstoffen blijven ook na 2050 een fundamenteel onderdeel van onze energiebehoefte. Om de klimaatdoelstellingen niet in gevaar te brengen, is een snelle opschaling van synthetische brandstoffen naast elektromobiliteit essentieel.

Einde van fossiele brandstoffen nabij? (@Gemini-AI-impressie)

Is de weg naar een hoger geboortecijfer geplaveid met beeldschermen en bureaustoelen in de woonkamer? Een grootschalig internationaal onderzoek suggereert van wel. Wanneer beide ouders minstens één dag per week thuiswerken, stijgt het aantal geboorten aanzienlijk.

Terwijl het geboortecijfer in veel Europese landen, waaronder Nederland, al jaren stagneert of daalt, werpt nieuw onderzoek een verrassend licht op een mogelijke oplossing: flexibiliteit. Onderzoekers van onder andere het prestigieuze Ifo Instituut, Stanford en Princeton ontdekten een direct verband tussen regelmatig thuiswerken en gezinsuitbreiding.

De cijfers: Eén kind extra voor thuiswerkende stellen
Uit de studie, die werd uitgevoerd in 38 landen, blijkt dat het aantal geboorten per vrouw gemiddeld met 14 procent toeneemt zodra beide partners minimaal één dag per week de mogelijkheid hebben om vanuit huis te werken.

De impact is volgens de onderzoekers enorm:

• Bij koppels die thuiswerken zou één op de drie vrouwen gedurende haar leven een kind meer krijgen dan vrouwen in stellen die volledig op locatie werken.
• In de Verenigde Staten is het effect nog groter: daar steeg het aantal geboorten zelfs met 18 procent.

Het onderzoek wijst uit dat Amerikanen vaker thuiswerken dan Europeanen, wat de sterkere stijging in de VS mede verklaart.

Betere werk-privébalans als drijvende kracht
De reden voor deze trend ligt volgens Ifo-onderzoeker Matthias Dolls bij de logistiek van het gezinsleven. "Onze resultaten suggereren dat een bredere toegang tot thuiswerken leidt tot meer kinderen, vermoedelijk omdat het de tijd en organisatorische inspanning vermindert die nodig is om werk en gezin te combineren," aldus Dolls.

Door het wegvallen van reistijd en de grotere flexibiliteit in de dagindeling, ervaren ouders minder barrières om aan kinderen te beginnen of hun gezin uit te breiden.

"Meer flexibiliteit door thuiswerken helpt mensen om gemakkelijker hun gewenste gezinsgrootte te bereiken." – Matthias Dolls, Ifo Instituut.

Correlatie of oorzaak?
De wetenschappers analyseerden gegevens van ruim 19.000 respondenten wereldwijd en nog eens 90.000 deelnemers uit een specifiek Amerikaans onderzoek. Hoewel het artikel (59 pagina's dik) voorzichtig blijft over of thuiswerken de directe oorzaak is, neigen de auteurs wel naar een oorzakelijk verband.

Critici zouden kunnen aanvoeren dat mensen met een kinderwens vaker op zoek gaan naar banen waar thuiswerken mogelijk is. Toch concluderen de onderzoekers van Stanford, Princeton en King's College London dat de geboden vrijheid simpelweg de drempel verlaagt voor stellen die anders wellicht van een (volgend) kind hadden afgezien.

Conclusie voor de arbeidsmarkt
Deze resultaten kunnen grote gevolgen hebben voor het overheidsbeleid en HR-strategieën. In landen waar de vergrijzing toeslaat, zou het stimuleren van thuiswerken wel eens een effectiever middel kunnen zijn voor bevolkingsgroei dan traditionele subsidies of fiscale voordelen.

Thuiswerken krikt geboortecijfer op (@Gemini-AI-impressie)

De oorlog tussen Israël en Iran heeft een nieuwe, kritieke fase bereikt. Na een gerichte Israëlische luchtaanval op vitale gasinstallaties in het zuiden van Iran, dreigt de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) met grootschalige vergeldingsacties tegen olie- en gasfaciliteiten in de gehele Golfregio. De angst voor een wereldwijde energiecrisis neemt toe.

Aanval op South Pars: Hart van de Iraanse energievoorziening
Volgens berichten van de persbureaus Tasnim en Mehr heeft de Israëlische luchtmacht bombardementen uitgevoerd op petrochemische fabrieken nabij de industriestad Asaluyeh. Dit gebied herbergt het South Pars-gasveld, het grootste aardgasveld ter wereld, dat Iran deelt met Qatar.

De impact van de aanval is groot:

• 70% van de Iraanse gasbehoefte wordt gedekt door deze regio.
• Meerdere productiefaciliteiten in de provincie Bushehr zijn geraakt.
• De aanval zou volgens nieuwssite Axios nauw zijn gecoördineerd met de Verenigde Staten.

De vicegouverneur van de provincie Bushehr heeft de lokale bevolking opgeroepen de getroffen gebieden te vermijden vanwege veiligheidsrisico's.

IRGC waarschuwt Golfstaten: "Legitieme doelwitten"
De reactie uit Teheran liet niet lang op zich wachten. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft via Tasnim een dringende waarschuwing afgegeven aan buurlanden in de Golfregio. Inwoners van Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar wordt geadviseerd om direct weg te blijven bij olie- en gaslocaties.

De IRGC bestempelt deze installaties als "directe en legitieme doelwitten" voor vergeldingsaanvallen. De Saoedische oliegigant Aramco zou naar verluidt al zijn begonnen met de evacuatie van personeel bij de faciliteiten in Samref en Jubail.

Humanitaire en economische gevolgen voor "gewone Iraniërs"
Experts waarschuwen dat de aanval niet alleen het regime, maar vooral de burgerbevolking raakt. Iran-expert Mohammad Ali Shabani wijst erop dat bijna al het geproduceerde gas voor binnenlands gebruik is.

"De aanvallen zijn erop gericht de elektriciteits- en gasvoorziening voor miljoenen gewone Iraniërs op de lange termijn te ondermijnen," aldus Shabani.

Naast de dreigende energietekorten voor burgers, zijn er grote zorgen over de milieuschade. Eerdere aanvallen op oliedepots in Teheran veroorzaakten al enorme vervuiling. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt nu opnieuw voor de besmetting van lucht, water en voedselketens in de regio.

Wereldwijde energiemarkt onder druk
De escalatie zorgt voor grote onrust op de internationale markten. Een woordvoerder van het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de Israëlische actie een "gevaarlijke en onverantwoordelijke stap" die de wereldwijde energiezekerheid direct in gevaar brengt.

Terwijl Iran voor zijn inkomsten grotendeels afhankelijk is van olieverkoop aan China, kan een blokkade of verdere vernietiging van de infrastructuur in de Perzische Golf leiden tot een scherpe stijging van de energieprijzen wereldwijd.

Gasinstallatie in regio Asalujeh aan de Perzische Golf (@Gemini-AI-impressie)

In het Zwitserse skigebied Engelberg is een skigondel neergestort, zo meldt het Zwitserse SRF. Het is niet duidelijk of er personen in de gondel aanwezig waren en of er slachtoffers gevallen zijn.

Norbert Patt, de directeur van de Titlis-kabelbaan, heeft het ongeluk bevestigd aan de SRF. Getuigen verklaren dat de cabine neerstortte door de harde wind. De lokale politie kan nog niets zeggen over het ongeval.

In een video die tabloid Blick publiceerde, is te zien hoe een skigondel van een besneeuwde berg afstort. Veel van de skiliften in het skigebied zijn inmiddels gesloten en een aantal livewebcams zijn offline gehaald.

Om 15.00 uur houdt de politie een persconferentie.

https://www.instagram.com/p/DWBeOf6jtZn/

Update: Tijdens de persconferentie gaf politiechef Senad Sakic aan dat er één persoon aanwezig was in de neergestorte gondel. Deze persoon is dodelijk gewond geraakt. Een andere gondel moest geëvacueerd worden. De evacuatie nog niet afgelopen. Er worden op dit moment geen verdere details naar buiten gebracht over de verongelukte persoon.

Het Noorse Openbaar Ministerie heeft een celstraf van zeven jaar en zeven maanden geëist tegen Marius Borg Høiby, de zoon van kroonprinses Mette-Marit. Dat laat Reuters weten. Hij wordt verdacht van onder andere verkrachtingen en mishandelingen.

De 29-jarige Noor staat terecht voor maar liefst veertig strafbare feiten. Bedreiging, drugsvervoer, verkeersovertredingen en schending van een contactverbod staan ook op het lijstje. Borg Høiby bekende een aantal van deze kleinere aanklachten, waaronder offensief seksueel gedrag, te snel rijden en rijden zonder een geldig rijbewijs. Hij pleit onschuldig voor de zwaardere aanklachten.

De rechtszaak, waarvoor sinds begin februari zeven weken voor zijn uitgetrokken, eindigt morgen en heeft details bekendgemaakt over Borg Høiby's drugsverslaving, seksvideo's en meer dan 800 elektronische berichten als bewijs.

Borg Høiby was in tranen tijdens een van zijn getuigenissen, waarin hij duidelijk maakte dat de zware media-aandacht voor zijn rechtszaak hem tot een "object van haat" had gemaakt en dat hij te kijk werd gezet als een monster. Het zou bij hem leiden tot angsten en depressieve klachten. De Noorse officier van justitie Sturla Henriksboe reageerde daar tijdens zijn slotwoorden op: "Borg Høiby is geen monster. Niemand van ons is een monster. Hij moet niet veroordeeld worden voor wie hij is, maar voor wat hij heeft gedaan."

De uitspraak wordt deze zomer verwacht.

Welkom!

Het is vandaag en morgen zonnig en droog bij maxima tussen de 13 en 18 graden.

Vrijdag even iets meer bewolking en ook wat lagere maxima tussen de 10 en 13 graden.

Het weekend: Droog met vrij veel zon en maxima tussen de 13 en 17 graden.

Na het weekend: dalende temperaturen, draaiende wind richting het noorden en toenemende neerslagkansen.. 

Kort, maar bondig.  

Tot morgen!  

                                Mooi weer. Dit gaan we nog vaker zien de komende tijd. (Foto: Stephan5)

De Amerikaanse lerares Mahayla Benavides (32) uit Spokane, Washington, wordt ervan beschuldigd een tienjarige leerling maandenlang te hebben verkracht en misbruikt in haar klaslokaal. De docent in het speciaal onderwijs van Stevens Elementary School zou het kind volgens justitie meerdere keren per dag hebben misbruikt en daarbij ook video-opnames hebben gemaakt.

Volgens een verklaring onder ede, in handen van lokale zender KXLY, vertelde de jongen aan onderzoekers dat het misbruik bijna dagelijks plaatsvond, meestal rond pauzes, en "soms wel vijf keer per dag". De handelingen zouden vooral hebben plaatsgevonden in een kleinere "time-out room" naast het hoofdklaslokaal, soms terwijl andere leerlingen in de buurt waren. De ontmoetingen duurden volgens het kind ongeveer vijf minuten, gelijk aan de lengte van hun pauzes.

In de rechtbank omschreef plaatsvervangend officier van justitie Amanda Fry Benavides als "zeer roofzuchtig" en stelde dat zij haar positie als leerkracht misbruikte om het kind seksueel aan te vallen. Uit de affidavit blijkt dat Benavides de jongen had gezegd dat hij niemand iets mocht vertellen, omdat zij anders haar baan zou verliezen. De schooldirecteur schakelde vorige maand de politie in, nadat een familielid van de leerling de vermeende misdragingen meldde bij de school.

Agenten schrijven in de rechtbankstukken dat zij op de telefoon van Benavides video’s hebben gevonden waarin zij zichzelf seksueel filmt. In een van die video’s spreekt ze de naam van het kind uit terwijl zij zichzelf bevredigt. Volgens de politie zijn er ook opnames waarop te zien is dat zij in het klaslokaal een seksuele handeling bij de jongen verricht.

De schooldistrictsleiding zegt dat Benavides direct uit de klas is gehaald zodra de beschuldigingen bekend werden. Zij werd op donderdag 12 maart aangehouden en aangeklaagd voor verkrachting van een kind in de eerste graad en ontucht met een kind in de eerste graad. Het Openbaar Ministerie stelt daarnaast dat er zorgen zijn over mogelijke beïnvloeding van getuigen, omdat Benavides contact met het slachtoffer zou hebben gezocht terwijl zij wist dat er een onderzoek liep.

Een rechter stelde haar borg op 750.000 dollar, omgerekend ongeveer 690.000 euro. Het advocatenkantoor Sweetser Law Office, dat de familie van het kind bijstaat, benadrukte in een verklaring: "Ouders vertrouwen hun kinderen elke dag toe aan scholen. Dat vertrouwen bestaat omdat gezinnen geloven dat hun kinderen veilig zijn bij de volwassenen die voor hen zorgen. Elk kind verdient die veiligheid."

Door een staking is het vliegverkeer op de luchthaven van Berlijn stilgelegd, zo meldt de stad Berlijn op haar website. Vakbond ver.di heeft de werknemers van de luchthaven opgeroepen om het werk neer te leggen. Het gaat om 445 vertrekken en aankomsten en er worden zo'n 57.000 reizigers gedupeerd.

De vakbond geeft aan een hoger loon te willen voor de luchthavenmedewerkers en een extra vrije dag voor de leden van de vakbond. Onder de opgeroepen medewerkers vallen onder andere brandweerlieden, luchtverkeersleiding en terminalmanagement.

Naar verwachting zal de staking tot middernacht duren. Reizigers worden verzocht om contact op te nemen met hun luchtvaartmaatschappij of touroperator voor informatie over het omboeken van hun reis en alternatieve reismogelijkheden.

Vliegveld, afbeelding ter illustratie (Foto: Pixabay / Tobias Rehbein)

Sarah Michelle Gellar ziet haar langverwachte Buffy-reboot bij Hulu onverwacht stranden. De actrice zou terugkeren als Buffy Summers in de nieuwe serie "Buffy: New Sunnydale", geregisseerd door Oscarwinnaar Chloé Zhao, maar Disney-topman Craig Erwich besloot het project vrijdagavond af te blazen. De beslissing kwam vlak nadat een herschreven pilot positief was ontvangen, en slaat een gevoelig gat in plannen om de iconische, vaak als feministisch en queer-vriendelijk beschreven serie een eigentijdse, inclusieve update te geven.

Volgens betrokkenen leken de kansen op een serie-order tot kort voor het besluit juist groot. Studio’s 20th Television en Searchlight Television zouden dagelijks contact hebben gehad met de makers en spraken de indruk uit dat een groen licht eraan kwam. De nieuwe versie, met Gellar terug in een prominente rol naast jonge hoofdrolspeler Ryan Kiera Armstrong, lag al jaren in ontwikkeling en moest de erfenis van Buffy vertalen naar een nieuwe generatie kijkers.

De timing van de afwijzing wordt door ingewijden "misguided" en "terrible" genoemd. Erwich belde de makers vrijdag rond 18.00 uur, terwijl Gellar in Austin op SXSW stond voor de première van haar nieuwe Searchlight-film "Ready or Not 2" en Zhao in Hollywood aanwezig was voor Oscarweekend, waar haar film "Hamnet" acht nominaties had. "Ik was in shock," zei een betrokkene over het moment waarop het nieuws bekend werd.

Hulu gaf een jaar geleden opdracht voor de pilot van "Buffy: New Sunnydale", geschreven door Nora en Lilla Zuckerman. Zhao, die zichzelf een levenslange Buffy-fan noemt en bekendstaat om haar diverse en vrouwelijke perspectief achter de camera, benaderde Gellar al zo’n vier jaar geleden met het idee. Gellar, die eerder terugkeer naar haar iconische rol had afgehouden, liet zich daardoor alsnog overtuigen.

In de nieuwe opzet zou Armstrong de jonge slayer spelen, met Gellars Buffy aan haar zijde als ervaren versie van het personage dat ooit juist tienerheldin was. "Ik hield van de dualiteit met deze nieuwe, jongere slayer die stond waar Buffy stond toen de serie begon, en dan oppikken waar Buffy nu is," vertelde Gellar aan People. Daarmee leunde het project nadrukkelijk op thema’s als vrouwelijk leiderschap, generatieverschillen en mentorschap binnen een vrouwelijke hoofdcast.

Na de eerste montage van de pilot uitte Hulu echter stevige kritiek. Volgens meerdere bronnen vond de streamer dat de aflevering "te jong" aanvoelde en dat de serie als geheel "te klein" was opgezet. Dat wringt, omdat de oorspronkelijke Buffy-series destijds bewust met een relatief bescheiden budget voor netwerken als The WB en later UPN werden gemaakt, en juist daardoor een intieme, karaktergerichte toon hadden die uitgroeide tot een cultfavoriet bij onder meer feministische en queer kijkers.

Om aan de nieuwe eisen te voldoen, werkten de Zuckermans een grondige herschrijving uit. De aangepaste pilot van zo’n 90 minuten werd volwassener van toon, gaf Gellars Buffy een grotere rol en werd volgens bronnen "meer een streamingserie dan een netwerkshow". Bij 20th Television en Searchlight Television viel deze versie in de smaak; één executive zou zelfs "alles op het spel" hebben gezet om de serie door te krijgen.

Toch ging het bij Hulu alsnog mis, en Gellar legde in People een deel van de verantwoordelijkheid bij één specifieke leidinggevende. "We hadden een executive op onze show die niet alleen geen fan was van het origineel, maar er trots op was dat hij ons voortdurend eraan herinnerde dat hij de serie nooit volledig had gezien en dat het niets voor hem was," zei ze. "Dat is heel moeilijk als je werkt met een eigendom dat zo geliefd is als Buffy, niet alleen in de wereld, maar ook voor mij en Chloé."

Gellar noemde geen naam, maar volgens meerdere bronnen doelde ze op Craig Erwich, die over Hulu Originals gaat. Binnen het team wordt aangenomen dat zijn gebrek aan affiniteit met de oorspronkelijke reeks — bekend om zijn vroege representatie van een lesbisch koppel en zijn sterke vrouwelijke hoofdpersonage — de serie vanaf het begin parten speelde. Officieel zou de afwijzing te maken hebben met zorgen over de kosten van de herschreven versie en twijfel of het niveau van het origineel gehaald werd.

Een bron dicht bij het project vergeleek de situatie met "een verbouwing van 3 miljoen dollar afronden om er vervolgens achter te komen dat het huis funderingsproblemen heeft". In plaats van de basis nog eens te herzien, koos Hulu ervoor "om gewoon weg te lopen". Volgens eerdere berichtgeving leeft bij de rechthebbende studio wel de hoop om binnen enkele jaren een nieuwe poging te wagen met de Buffy-franchise, al is onduidelijk hoe die er dan uit zou zien.

De beslissing valt samen met een nieuwe reorganisatie bij Disney, waarbij Erwich naast Hulu Originals en ABC Entertainment nu ook toezicht krijgt over 20th Television, de studio die de Buffy-rechten bezit. Daarmee komt de toekomst van eventuele nieuwe, mogelijk opnieuw sterk vrouwelijke en divers gecaste Buffy-interpretaties nog steviger in handen van dezelfde bestuurder die de huidige reboot liet afschieten. Voor fans die hadden gehoopt op een moderne heruitvinding van hun cultheldin, blijft het voorlopig bij een geannuleerde pilot en veel open vragen.

Groep Markuszower, de fractie van zeven uit de PVV gestapte Kamerleden, kondigt aan een eigen partij op te richten om mee te doen aan de Provinciale Statenverkiezingen van 17 maart 2027. Fractievoorzitter Gidi Markuszower bevestigt tegenover de NOS dat de voorbereidingen zijn begonnen, nadat de Telegraaf hierover berichtte.

De nieuwe partij heeft nog geen naam en ook is nog niet duidelijk wie de lijsttrekker wordt. De komende maanden willen de voormalige PVV'ers de organisatie opbouwen en kandidaten zoeken in verschillende provincies. Volgens Markuszower moeten kiezers er rekening mee houden dat ze "bij de volgende verkiezingen" op de nieuwe partij kunnen stemmen.

De zeven Kamerleden stapten in januari uit de PVV-fractie, uit onvrede over de koers van partijleider Geert Wilders en de gevoerde campagne. Zij bekritiseerden de in hun ogen te eenzijdige campagne, het gebrek aan inspraak binnen de partij en het feit dat de PVV geen leden kent. Ook vonden zij dat rechtse kiezers slechter uit zijn doordat de PVV geen samenwerking meer wilde zoeken met andere partijen.

Markuszower zei eerder dat de groep binnen de PVV tevergeefs heeft geprobeerd een discussie op gang te brengen. Zij wilden onder meer praten over de verloren Tweede Kamerverkiezingen en de tegenvallende peilingen daarna. Wilders wees die kritiek van de hand en liet weten niets te zien in een ledenpartij of een koerswijziging.

Met de stap naar de Provinciale Statenverkiezingen willen de voormalige PVV’ers hun eigen politieke koers uitbouwen, los van Wilders. De komende tijd moet duidelijk worden welke provincies zij precies willen bedienen en met welk programma zij de strijd om de rechtse kiezer aangaan.

Succes morgen met stemmen!
Bij de volgende verkiezingen kunt u op ons stemmen! pic.twitter.com/WqwD7X17dF

— Gidi Markuszower (@GidiMarkuszower) March 17, 2026

Kim Jong-un heeft bij de verkiezingen voor de Opperste Volksvergadering in Noord-Korea vrijwel alle stemmen binnengehaald, nadat alle 687 kandidaten van zijn Arbeiderspartij 99,93 procent van de stemmen kregen. Volgens het staatsnieuwsagentschap KCNA lag de opkomst op 99,99 procent, terwijl kiezers alleen konden instemmen of afwijzen met één door de partij geselecteerde kandidaat per kiesdistrict.

De verkiezingen vonden plaats onder sterk bekritiseerde omstandigheden, waarbij alle inwoners ouder dan 17 jaar moesten stemmen over vooraf vastgestelde kandidaten. KCNA stelde dat de uitslag de "vurige wens en het zelfvertrouwen" van de bevolking zou weerspiegelen om het politieke systeem van de staat te verdedigen. Onafhankelijke controle of oppositiepartijen zijn er niet in het geïsoleerde land.

Kim Jong-un zelf stond niet op het stembiljet, maar wordt naar verwachting binnen enkele weken opnieuw benoemd als voorzitter van de Staatscommissie voor Zaken, de hoogste machtspost die hij in 2016 in het leven riep om zijn greep op het land verder te versterken. Tijdens de stemming werd hij gefilmd terwijl hij zijn stem uitbracht in een kolenmijn in Chonsong, waar hij een korte toespraak hield en beloofde het land "minder achterlijk" te maken.

Een van de opvallendste verschuivingen bij deze verkiezingen is de verdere opmars van zijn jongere zus Kim Yo-jong. Zij werd benoemd tot afdelingsdirecteur binnen het machtige Centraal Comité van de Arbeiderspartij, een positie die haar politieke invloed nog verder vergroot. Noord-Korea-deskundigen zien haar al langer als een van de machtigste figuren rond Kim.

Volgens de Noord-Korea-analist Michael Madden wordt Kim Yo-jong binnen de elite gezien als de waarschijnlijke directe opvolger van haar broer. Hij schetst het scenario dat zij de macht tijdelijk zou overnemen totdat Kim Jong-uns dochter, de 13-jarige Kim Ju-ae, oud genoeg wordt om hem definitief op te volgen. Madden verwacht dat Kim Yo-jong, mocht zij aan de macht komen, haar positie meteen met harde hand zal proberen te consolideren.

De nieuw gekozen Opperste Volksvergadering komt op 22 maart voor het eerst bijeen. Dit parlementaire orgaan komt in de praktijk weinig samen, maar vergaderingen zoals deze worden in Noord-Korea gepresenteerd als de belangrijkste politieke momenten, waarop benoemingen worden bekrachtigd en het beleid formeel wordt vastgelegd.

In Kenia zijn twee mannen aangeklaagd voor een opmerkelijke smokkelpoging. De autoriteiten onderschepten op de luchthaven van Nairobi meer dan 2.000 levende reuzenmieren die illegaal naar China getransporteerd moesten worden. De dieren zaten onder andere verstopt in rollen toiletpapier.

Vondst op de luchthaven van Nairobi
De Keniaanse douane deed de ontdekking tijdens een controle van de bagage van een Chinese reiziger. Naast speciale transportcontainers bleken de mieren op ingenieuze wijze te zijn weggestopt in gewone toiletpapierrollen. De man kon geen geldige exportvergunningen overleggen, wat volgens de Keniaanse wetgeving voor de bescherming van wilde dieren strikt verboden is.

Kort na de arrestatie op de luchthaven kon ook zijn vermoedelijke Keniaanse zakenpartner worden aangehouden. Deze man wordt ervan verdacht de mieren aan de Chinese smokkelaar te hebben verkocht.

Messor cephalotes: Goud waard op de zwarte markt
De onderschepte insecten behoren grotendeels tot de soort Messor cephalotes, een type reuzenmier dat zo’n twee centimeter lang kan worden. Deze mieren zijn zeer gewild in China, waar ze voor verschillende doeleinden worden gebruikt:

• Delicatesse: In bepaalde regio's worden ze gegeten.
• Medicinale werking: De mieren worden soms beschouwd als een natuurlijk afrodisiacum.
• Exotische huisdieren: Er is een groeiende markt voor mierenkolonies als hobby.

Volgens persbureau AFP kunnen deze specifieke mieren op de zwarte markt tot wel 100 euro per stuk opbrengen. Met meer dan 2.000 mieren in de bagage vertegenwoordigde de zending dus een aanzienlijke waarde.

Celstraf dreigt voor illegale handel in wilde dieren
De handel in wilde dieren wordt in Kenia zwaar bestraft. Beide mannen worden aangeklaagd voor illegale handel en samenzwering tot het plegen van een misdrijf. Indien zij schuldig worden bevonden, riskeren de smokkelaars een gevangenisstraf van maximaal zeven jaar.

Georganiseerde smokkelnetwerken
Dit is niet het eerste incident in de regio. De Keniaanse verdachte wordt ook gelinkt aan een eerdere zaak vorig jaar, waarbij ruim 5.000 mieren werden onderschept. De autoriteiten vermoeden dat er sprake is van een georganiseerd netwerk dat zich specialiseert in de export van zeldzame insecten naar Azië.

Smokkel van reuzenmieren van het geslacht Messor cephalotes naar China (@Gemini-AI-impressie)

Marokko is dinsdag alsnog uitgeroepen tot winnaar van de Afrika Cup, nadat de Afrikaanse voetbalbond CAF de omstreden finale tegen Senegal in Rabat reglementair heeft omgezet in een 3-0-zege. De beslissing volgt bijna twee maanden na de gespeelde eindstrijd, die Senegal toen na verlenging met 1-0 had gewonnen.

De beroepscommissie van de CAF oordeelde dat Senegal de regels heeft overtreden door tijdens de finale uit protest van het veld te stappen na een discutabele strafschop voor Marokko. Door die actie lag de wedstrijd minutenlang stil. Volgens de commissie is dat voldoende aanleiding om de uitslag ongeldig te verklaren en de partij met 3-0 toe te kennen aan Marokko.

De finale verliep destijds chaotisch. Vlak voor het einde van de reguliere speeltijd wees de scheidsrechter naar de stip, tot woede van de Senegalezen. Onder leiding van sterspeler Sadio Mané verlieten de spelers demonstratief het veld en keerden pas na enkele minuten terug.

Na de hervatting nam Brahim Díaz de strafschop voor Marokko, maar hij faalde met een mislukte panenka. In de verlenging trok Senegal alsnog aan het langste eind dankzij een doelpunt van Pape Gueye in de 94e minuut. Op het veld werd Senegal daarmee kampioen van Afrika.

De tuchtcommissie van de CAF legde Senegal na afloop al zware straffen op voor de ongeregeldheden. De voetbalbond kreeg een boete van ruim een half miljoen dollar en bondscoach Pape Bouna Thiaw werd voor vijf wedstrijden geschorst. De uitslag van de finale en de titel voor Senegal bleven toen echter geldig.

De Marokkaanse voetbalbond tekende daarop beroep aan en stelde dat Senegal de regels had geschonden door het duel eigenhandig tijdelijk stil te leggen. De beroepscommissie gaf Marokko nu alsnog gelijk en draaide de eerdere beslissing terug. Door de reglementaire 3-0-zege is Marokko voor de tweede keer in de geschiedenis officieel winnaar van de Afrika Cup.

Rapper Kempi moet als het aan het Openbaar Ministerie ligt zeven maanden de cel in vanwege ernstige bedreigingen aan het adres van een vrouw in Den Haag. De Eindhovense artiest, die officieel Jerrely Slijger heet, hoorde de strafeis dinsdag in de rechtbank. Naast een gevangenisstraf wil het OM dat hij drie jaar lang geen contact met de vrouw mag hebben.

Volgens de officier van justitie bedreigde Kempi niet alleen de vrouw, maar ook haar ongeboren kind. De rapper heeft erkend dat hij bedreigingen heeft geuit. Zo zou hij hebben gezegd dat hij de vrouw door het hoofd zou schieten als zij geen abortus zou plegen.

Uit het dossier blijkt volgens het OM dat de vrouw zich zo bedreigd voelde dat ze vreesde voor haar leven. Ze stuurde een SOS-bericht naar een vriendin en er werden screenshots en foto’s van een vuurwapen gevonden. Dat moet de ernst van de situatie onderstrepen, stelt de officier.

In de woning van Kempi werd later ook daadwerkelijk een vuurwapen aangetroffen. DNA-onderzoek koppelt dat wapen volgens het OM met "zeer grote waarschijnlijkheid" aan de rapper. Een vriend die verklaarde dat het wapen van hem zou zijn, is volgens de officier "volstrekt ongeloofwaardig".

Het OM zegt verder dat Kempi heeft geprobeerd de vrouw te dwingen een ouderschapsovereenkomst te ondertekenen. Daarbij zou hij hebben gedreigd jeugdzorg in te schakelen, waardoor de vrouw zich volgens de officier zo onder druk gezet voelde dat zij zichzelf verwondde.

De officier neemt het de rapper zwaar kwalijk dat hij volgens haar berekenend te werk ging. "De kalmte in zijn stem maakt het nog dreigender", stelde zij in de rechtszaal. Ook vindt ze dat Kempi weinig oog heeft voor de gevolgen voor het slachtoffer: "Je kunt je genaaid voelen, maar toch een heer blijven."

Het is niet voor het eerst dat Kempi in de problemen komt. Zo werden in 2015 een pistoolmitrailleur en 5,4 gram cocaïne in zijn woning aangetroffen. De rechter veroordeelde hem toen tot twaalf maanden cel. Daarnaast heeft hij al een aantal keren vastgezeten wegens huiselijk geweld en mensenhandel.

Over twee weken doet de rechtbank uitspraak.

Cortical Labs heeft menselijke hersencellen op een chip Doom laten spelen, een klassieke firstperson-shooter uit de jaren 90. De biologische computer leerde het spel in ongeveer een week en presteerde beter dan een speler die random schiet, al blijft het niveau ver achter bij dat van menselijke profgamers.

Het Australische bedrijf experimenteert al langer met zogenoemde neuron-chips. In 2021 liet Cortical Labs een klomp van meer dan 800.000 levende hersencellen Pong spelen, door de cellen bovenop micro-elektrodearrays te laten groeien die elektrische signalen kunnen versturen en opvangen. Dat vergde toen jaren aan zorgvuldig trainen en finetunen om de paddles op het scherm goed te laten bewegen.

Nu heeft Cortical Labs een interface ontwikkeld waarmee de chips veel eenvoudiger zijn te programmeren via de populaire programmeertaal Python. Een onafhankelijke ontwikkelaar, Sean Cole, gebruikte die software om de hersencellen Doom te leren spelen, en had daar maar enkele dagen voor nodig. "Dit is in een paar dagen gedaan door iemand met relatief weinig ervaring met biologie," zegt onderzoeksdirecteur Brett Kagan. "Die toegankelijkheid en flexibiliteit maakt het echt spannend."

De chip die Doom speelde gebruikte ongeveer een kwart van het aantal neuronen uit de eerdere Pong-demonstratie. Ondanks de beperkte prestaties ten opzichte van mensen leerde het systeem volgens Kagan wel aanzienlijk sneller dan traditionele, op silicium gebaseerde machinelearning-modellen. Met betere leeralgoritmes verwacht hij dat de prestaties verder kunnen verbeteren, al vindt hij het niet zinvol de chips één-op-één met een menselijk brein te vergelijken: de hersencellen fungeren vooral als uniek materiaal om informatie te verwerken op manieren die met klassieke hardware niet lukt.

Onderzoekers noemen de stap van Pong naar Doom een grote sprong in complexiteit. "Doom is veel ingewikkelder dan eerdere demonstraties en laat zien dat levende neurale systemen beter kunnen worden aangestuurd en getraind," zegt Andrew Adamatzky van de University of the West of England. Tegelijk benadrukt Steve Furber van de University of Manchester dat er nog veel onduidelijk is, bijvoorbeeld hoe de neuronen "weten" wat er van ze verwacht wordt en hoe ze het scherm kunnen "zien" zonder ogen.

Wetenschappers zien in dit soort experimenten een opstap naar praktische toepassingen, zoals robotarmen die worden aangestuurd door biologische computers. Onderzoeker Yoshikatsu Hayashi van de University of Reading werkt aan een vergelijkbaar systeem met een computer van gelei-achtig hydrogel en vergelijkt Doom met "een eenvoudigere versie van het controleren van een hele arm". Volgens Adamatzky toont de demonstratie vooral aan dat biologische systemen kunnen omgaan met complexiteit, onzekerheid en beslissingen in real time, precies de uitdagingen die toekomstige biologische of hybride computers moeten aankunnen.

Gemeenten in heel Nederland kiezen vandaag een nieuwe gemeenteraad. In 340 gemeenten kunnen zo’n veertien miljoen stemgerechtigden woensdag naar de stembus, waarbij overal andere partijen en kandidaten op het stembiljet staan. Dat levert 340 afzonderlijke uitslagen op, die vooral veel zeggen over lokale verhoudingen, maar in Den Haag scherp in de gaten worden gehouden.

Een landelijke uitslag is uit deze lappendeken lastig te destilleren, toch kijken coalitie- en oppositiepartijen naar signalen. Lokale overwinningen worden op het Binnenhof gevierd en stevige verliezen kunnen een waarschuwing zijn voor wat landelijk nog komt. Partijen vrezen dat verlies van steun in gemeenten een voorbode kan zijn van electorische klappen bij volgende Tweede Kamerverkiezingen.

Lokale partijen zullen naar verwachting opnieuw gezamenlijk de grootste formatie vormen, zoals al sinds 2010 het geval is. Het aandeel kiezers dat op zo’n lokale lijst stemt, groeit sinds die tijd gestaag. Die dominantie baart landelijke partijen als CDA en GroenLinks-PvdA zorgen, al benadrukken zij dat hun afdelingen net zo goed lokaal zijn ingebed en de meeste kandidaten gewoon in de eigen gemeente wonen.

Het beeld wordt verder vertroebeld doordat niet alle landelijke partijen overal meedoen. Het CDA staat in vrijwel elke gemeente op het biljet, terwijl D66, VVD en GroenLinks-PvdA ook op veel plekken meedoen, maar partijen als PVV en JA21 slechts in respectievelijk veertig en zeven gemeenten meedoen. Forum voor Democratie doet dit jaar in een recordaantal van 104 gemeenten mee, waardoor analisten extra zullen letten op de vraag of de partij lokaal doorbreekt en of het CDA de grootste landelijke speler weet te blijven of die positie kwijtraakt aan GroenLinks-PvdA.

Als graadmeter voor het pas aangetreden kabinet-Jetten gelden deze verkiezingen nog maar beperkt. De periode tussen de installatie van het kabinet en de stembusgang is kort, waardoor eventuele tegenvallers voor coalitiepartijen minder zwaar zullen wegen. Oppositiepartijen proberen de gelegenheid wel te gebruiken om het kabinet aan te vallen: GroenLinks-PvdA wijst erop dat kiezers volgens de partij "voor verandering hebben gestemd, maar gewoon weer een VVD-regeerakkoord kregen" en roept op tot een "progressief antwoord", terwijl PVV-leider Geert Wilders al maanden langs asielzoekerscentra trekt om zijn boodschap kracht bij te zetten.

De verwachting is dat de opkomst opnieuw laag zal uitvallen. Bij gemeenteraadsverkiezingen blijft doorgaans ongeveer een derde van de kiezers die wel naar de Tweede Kamerverkiezingen gaat thuis, mede doordat er minder media-aandacht is en veel mensen zich minder betrokken voelen bij lokale politiek, bleek uit onderzoek in 2022. Ook niet-Nederlandse inwoners binnen de EU en arbeids- en kennismigranten die hier minimaal vijf jaar wonen mogen stemmen, maar deze groep maakt minder vaak gebruik van dat recht. Vier jaar geleden stemde net iets meer dan de helft van de kiesgerechtigden; dit keer wordt gevreesd voor een opkomst rond of zelfs onder de 50 procent, al zou gunstig weer op de dag zelf dat beeld nog kunnen bijstellen.

Oorlogsmuseum Overloon heeft het borstbeeld van prins Bernhard en drie andere kopstukken uit de entree verwijderd na een kritische mail van een bezoeker. De beelden zijn kort na de kerstvakantie naar het depot verhuisd, bevestigt directeur Erik van den Dungen, die spreekt van een verouderde manier van presenteren zonder context.

Bij de ingang van het museum stonden jarenlang bustes van prins Bernhard, koningin Wilhelmina, de Amerikaanse minister George C. Marshall en verzamelaar Jaap de Groot. Ze waren geplaatst tussen twee schuifdeuren, vlak voordat de expositie begint, en werden niet voorzien van toelichting. Volgens Van den Dungen werden ze vooral als ornament gezien.

Aanleiding voor de ingreep was een mail van museumbezoeker Ludo Grégoire uit Leiden, die zich stoorde aan de contextloze voorstelling van Bernhard. In een opiniestuk schrijft hij dat de prins tijdens de oorlog door velen als inspirerend werd gezien, maar dat hij tegelijk een "andere kant" had die hij zijn leven lang verborgen hield. Grégoire noemt Bernhard een symbool voor de dubbelzinnigheid van oorlog, macht en onaantastbaarheid.

Prins Bernhard groeide na de Tweede Wereldoorlog uit tot symbool van het verzet, maar is sinds de onthulling van zijn lidmaatschap van de NSDAP omstreden. In verschillende gemeenten speelt daardoor discussie over straatnamen die naar hem verwijzen en de vraag of daar uitleg bij moet komen. Grégoire vond dat ook het borstbeeld in Overloon die context nodig had.

Directeur Van den Dungen zegt dat hij de bezoeker "volledig gelijk" geeft en dat het museum al langer van plan was de bustes weg te halen. Toen ze in 2006 werden geplaatst, bij de heropening met de Marshallcollectie van Jaap de Groot in aanwezigheid van Jaap de Hoop Scheffer, lag de nadruk nog sterk op erkenning van verzetsstrijders en hun generatie. Nu het publiek is verbreed, vindt het museum borstbeelden zonder uitleg niet meer passend. In ieder geval niet nadat één persoon erover klaagt.

Door Paul Hermans - Eigen werk, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=111433503

Vrijheid van meningsuiting is een van die principes waar bijna iedereen zich moeiteloos achter schaart. Het klinkt als een vanzelfsprekend recht, een fundament van een open samenleving. Maar zolang de meningen die je hoort binnen je eigen straatje passen, is het ook niet zo moeilijk om daar pal voor te staan. Dan voelt het als een luxe, geen opgave.

De echte uitdaging begint pas wanneer je geconfronteerd wordt met uitspraken die schuren, irriteren of je zelfs boos maken. Meningen die haaks staan op je overtuigingen, die je misschien onrechtvaardig of ronduit verwerpelijk vindt. Op dat moment verschuift vrijheid van meningsuiting van een mooi idee naar een ongemakkelijke realiteit. Want tolereer je die ander nog steeds, of trek je ergens een grens?

Daar wringt het vaak. Want als vrijheid alleen geldt voor wat we acceptabel vinden, is het eigenlijk geen vrijheid meer maar selectie. Juist de ruimte geven aan meningen die je verafschuwt, laat zien hoe sterk dat principe werkelijk is. Niet omdat die meningen per se waardevol zijn, maar omdat de vrijheid om ze te uiten dat wel is.