Het digitale ijzeren gordijn in Rusland sluit zich verder. Russische burgers worden geconfronteerd met een dreigende totale surveillance van hun chatverkeer nu het Kremlin de druk op Telegram en VPN-diensten maximaal opvoert. Tegelijkertijd wordt de door de staat beheerde app ‘Max’ naar voren geschoven als het enige ‘veilige’ alternatief.

Telegram onbruikbaar in grote delen van Rusland
In heel Rusland stapelen de klachten over de bereikbaarheid van Telegram zich op. Gebruikers melden op storingssites dat de populaire berichtenapp zowel via de mobiele applicatie als de website nagenoeg ontoegankelijk is. Hoewel de Russische autoriteiten officieel spreken over technische storingen, nemen de geruchten over een volledige blokkade per 1 april toe.

Het proces van inperking is al langer gaande. Sinds afgelopen zomer zijn audio- en videogesprekken op Telegram en WhatsApp in veel regio's al onmogelijk. Nu andere diensten zoals Signal en Viber al volledig van het toneel zijn verdwenen, lijkt Telegram het volgende doelwit vann censuur. 

Het einde van VPN-vrijheid?
Lange tijd boden VPN’s (Virtuele Particuliere Netwerken) een ontsnappingsroute voor Russen om censuur en blokkades van websites zoals YouTube te omzeilen. Maar ook hier grijpt Moskou nu hard in.

Andrei Svintsov, vicevoorzitter van de Doema-commissie voor informatiebeleid, liet onlangs weten dat inlichtingendiensten verwachten het VPN-verkeer binnen drie tot zes maanden volledig aan banden te kunnen leggen. In Moskou is het effect hiervan al merkbaar: mobiel internetverkeer via VPN wordt daar op grote schaal verstoord.

De opkomst van ‘Max’: Staatscontrole via een app
Terwijl onafhankelijke apps worden geblokkeerd, promoot het Kremlin agressief het eigen alternatief: de berichtenapp Max.

• Promotie door officials: Vjatsjeslav Gladkov, de gouverneur van de regio Belgorod, voegt tegenwoordig aan elk bericht op Telegram een oproep toe om over te stappen naar Max.
• Privacyzorgen: Critici en privacyexperts waarschuwen dat de app Max is ontworpen voor surveillance. Gebruikers zouden direct bespioneerd kunnen worden door de veiligheidsdiensten.
• Juridische rechtvaardiging: De Russische overheid rechtvaardigt de maatregelen door te stellen dat westerse techbedrijven zich niet aan de Russische wetgeving houden.

Wat betekent dit voor de Russische burger?
De verschuiving van Telegram naar door de staat gecontroleerde platforms betekent het einde van digitale privacy in Rusland. Als VPN's daadwerkelijk definitief worden geblokkeerd, verliezen burgers hun laatste venster naar de vrije buitenwereld en ongecensureerde informatie.

Rusland wil grotere surveillance burgers, blokkade Telegram en VPN's (@Gemini-AI-impressie)

Slecht nieuws voor de huurders van camping De Scheepsbel in Doornspijk. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft geoordeeld dat de camping de huurovereenkomsten van de jaarplaatsen rechtsgeldig heeft opgezegd. De huurders moeten hun plek binnen zes maanden ontruimen en hebben geen recht op een schadevergoeding voor hun gemaakte investeringen.

Conflict na overname door Capfun
De onrust op camping De Scheepsbel begon in 2021, nadat het park werd overgenomen door de Franse gigant Capfun. De nieuwe eigenaar wilde dat alle huurders een nieuw, schriftelijk contract zouden tekenen. Een grote groep huurders, van wie sommigen al meer dan 20 jaar een chalet of caravan op het park hebben staan, weigerde dit. Zij wilden vasthouden aan hun bestaande mondelinge afspraken.

Als reactie hierop besloot De Scheepsbel de huurovereenkomsten volledig op te zeggen. De huurders stapten naar de rechter in de hoop de opzegging tegen te houden of op zijn minst een schadevergoeding af te dwingen voor hun chalets en investeringen.

Waarom de camping in het gelijk is gesteld
Het gerechtshof is duidelijk in zijn uitspraak: de opzegging is rechtsgeldig. Volgens de Nederlandse wet hoeft een verhuurder van onbebouwde grond (zoals een campingplaats) in principe geen reden op te geven voor een opzegging.

Het hof voegde hieraan toe:

• Redelijkheid: De Scheepsbel handelde niet onredelijk door uniforme contracten te eisen.
• Betere voorwaarden: De nieuwe contracten waren op bepaalde punten zelfs gunstiger voor de huurder dan de wet.
• Ruime opzegtermijn: De camping hanteerde een termijn van 15 maanden en bood een vergoeding voor verplaatsingskosten aan.
• Geen schadevergoeding: De wet voorziet niet in een vergoeding voor investeringen bij het opzeggen van huur van onbebouwde grond.

Europese consumentenbescherming niet van toepassing
De huurders probeerden nog een beroep te doen op Europese Richtlijnen voor consumentenbescherming, maar ook hier ging de rechter niet in mee. Omdat de opzegging al specifiek in de Nederlandse wet is geregeld en het hier om rechten op onroerend goed gaat, boden de Europese regels geen uitkomst voor de gedupeerde kampeerders.

Kleine overwinning: Huurverhogingen van 9,9% onterecht
Ondanks het verlies over de standplaatsen, kregen de huurders op één punt wel gelijk. De Scheepsbel had in 2022 en 2023 de huurprijs met 9,9% verhoogd. De rechter oordeelde dat deze verhogingen onterecht waren.

Er waren geen afspraken gemaakt over tussentijdse prijsstijgingen en de camping was niet transparant over hoe de nieuwe prijs tot stand was gekomen. Huurders die deze verhoging hebben betaald, hebben dit dus onverschuldigd gedaan.

Wat betekent dit voor de huurders?
De uitspraak heeft grote gevolgen. De huurders hebben nu nog zes maanden de tijd om hun jaarplaats volledig leeg op te leveren. Voor velen betekent dit dat zij hun chalet, waar vaak jarenlang in is geïnvesteerd, moeten verwijderen of verkopen zonder dat daar een compensatie vanuit de camping tegenover staat.

Uitspraak rechtbank

Luchtfoto van camping met chalets en stacaravans in Doornspijk (@Gemini-AI-impressie)

De Militaire Kamer heeft een 33-jarige militair uit de gemeente West Betuwe veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 10 maanden. De man maakte zich schuldig aan de verkrachting van een vrouw in Zwolle, nadat hij na een avond stappen met haar mee naar huis was gegaan.

De gebeurtenis vond plaats na een ontmoeting in een café in Zwolle. Na sluitingstijd vertrok de militair samen met het slachtoffer en twee anderen naar haar woning. Hoewel de vrouw herhaaldelijk duidelijk maakte niet gediend te zijn van zijn handtastelijkheden, kroop de man zonder toestemming bij haar in bed terwijl zij half in slaap was. Daar vond de verkrachting plaats.

Rechtbank oordeelt: Sprake van dwang en 'freeze-reactie'
Tijdens de zitting beweerde de militair dat er sprake was van wederzijdse instemming, maar de Militaire Kamer volgde die verklaring niet. De rechtbank baseerde zich op de gedetailleerde verklaring van het slachtoffer, die aangaf in een zogenaamde 'freeze-reactie' te zijn geschoten. Hierdoor was zij niet in staat zich fysiek te verzetten.

Haar verklaring wordt ondersteund door belangrijke bewijslast:

• Getuigenverklaringen: Andere aanwezigen in de woning bevestigden delen van het verhaal.
• Forensisch bewijs: Een arts stelde enkele dagen later letsel vast dat overeenkomt met de verklaring van het slachtoffer.
• Fysieke dwang: De rechtbank achtte bewezen dat de man de vrouw overrompelde, signalen van verzet negeerde en haar op een bepaald moment stevig bij de keel vastgreep.

Onvoorwaardelijke gevangenisstraf en ontslag bij Defensie
Vanwege de ernst van het zedenmisdrijf oordeelde de rechtbank dat enkel een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 10 maanden passend is. Bij het bepalen van de strafmaat hield de Militaire Kamer rekening met een aantal factoren:

• Het blanco strafblad van de verdachte.
• Het lange tijdsverloop van de zaak (die eerder geseponeerd was).
• De verregaande consequenties voor de man: hij wordt naar alle waarschijnlijkheid ontslagen bij Defensie.

Schadevergoeding voor het slachtoffer
Naast de celstraf moet de dader een schadevergoeding van ruim 6.000 euro aan het slachtoffer betalen. Dit bedrag bestaat uit 1.000 euro voor materiële schade en 5.000 euro aan smartengeld voor het aangedane leed.

Uitspraak rechtbank

Vrouwe Justitia (@Gemini-AI-impressie)

Vodafone speelt in op de groeiende behoefte aan digitale veiligheid voor jonge kinderen. De provider introduceert de 'Kids & Teens'-abonnementen, waarbij de focus ligt op bereikbaarheid zonder de afleiding van apps of internet. Voor ouders die de volledige controle willen behouden, biedt Vodafone zelfs een 'startphone' aan: een moderne Nokia zonder internettoegang.

Stapsgewijs wennen aan mobiele technologie
Veel ouders worstelen met het moment waarop hun kind de eerste smartphone krijgt. Vodafone wil deze drempel verlagen met drie nieuwe abonnementen, variërend van € 7,- tot € 12,50 per maand. De abonnementen zijn speciaal ontworpen voor jongeren onder de 18 jaar en bieden een veilige omgeving om stapsgewijs om te gaan met mobiele telefonie.

Het 'Offline' abonnement: Bellen zonder afleiding
Het meest opvallende aanbod is het instapabonnement van € 7,- per maand. Dit pakket bevat:

• Data: Geen internetdata (volledig offline).
• Bellen & SMS: Onbeperkt binnen Nederland.

Toesteloptie: De mogelijkheid om een 'startphone' aan te schaffen, zoals de Nokia 3210 4G of de HMD 2660 Flip 4G (€ 54,90).

Deze toestellen zijn bewust simpel gehouden. Ze ondersteunen geen moderne apps en hebben geen internetbrowser, waardoor kinderen niet worden blootgesteld aan sociale media of ongewenste online content.

De drie Kids & Teens bundels op een rij
Naast het offline-abonnement biedt Vodafone twee bundels met data voor oudere kinderen:

Maximale controle voor ouders
Veiligheid staat centraal bij deze nieuwe propositie. Alle abonnementen zijn standaard voorzien van strikte ouderlijke controle. Wat houdt dit in?

• Beheerdersaccount: Ouders beheren de instellingen. Het kind kan wel het verbruik inzien, maar zelf niets wijzigen.
• Geen onverwachte kosten: Het blokkeren van dure premiumnummers en aankopen via de telefoonrekening is standaard ingeschakeld.
• Geen extra aankopen: Kinderen kunnen zelf geen extra databundels aanschaffen als de limiet is bereikt.
• Gelimiteerd roamen: Internetgebruik werkt uitsluitend binnen Europa om 'bill shocks' van buiten de EU te voorkomen.

Waarom een 'domme' telefoon weer slim is
De keuze voor de Nokia-toestellen is opvallend maar logisch. Er is een groeiende trend onder ouders (en zelfs generatie Z) om terug te keren naar de zogenoemde 'dumbphones'. Door internet en apps weg te laten, wordt de telefoon weer waarvoor hij bedoeld is: een middel om bereikbaar te zijn in geval van nood, zonder de verslavende werking van algoritmes.

Speciale kindertelefoons (@Gemini-AI-impressie)

De openwereldgame Crimson Desert heeft zijn grafische modi onthuld, en ontwikkelaar Pearl Abyss lijkt behoorlijk ambitieus. Op moderne consoles krijgt de game meerdere opties, zodat spelers kunnen kiezen tussen maximale beeldkwaliteit of betere prestaties.

Op de PS5 Pro is er bijvoorbeeld een performance-modus die mikt op 60 fps met opgeschaalde 4K en ray tracing. Dat klinkt indrukwekkend, al weten ervaren gamers dat zulke beloftes vaak eindigen met een asterisk ergens in kleine lettertjes.Crimson Desert begon ooit als een spin-off van Black Desert, maar groeide uit tot een enorme singleplayer openwereldgame met actie, verkenning en een flinke dosis spektakel. De game staat al een tijdje op de radar van spelers vanwege zijn opvallende graphics en chaotische gevechten. Of het eindresultaat net zo indrukwekkend wordt als de trailers, zal pas bij release blijken. Maar één ding is zeker: de lat ligt inmiddels behoorlijk hoog.

Sony geeft de PS5 Pro weer een kleine grafische injectie met een nieuwe versie van PSSR, de AI-upscalingtechniek die games scherper moet maken zonder dat de framerate meteen in elkaar zakt. De upgrade wordt vanaf vandaag uitgerold en moet vooral zorgen voor stabielere beelden, minder ruis en minder geflikker in details.

PSSR, oftewel PlayStation Spectral Super Resolution, is Sony’s antwoord op technieken zoals DLSS. Het idee: games renderen op een lagere resolutie en worden vervolgens met AI opgeschaald naar iets dat er verdacht veel uitziet als native 4K. In de nieuwe versie zou dat net wat netter gebeuren, vooral bij kleine details zoals haar, gras en andere visuele rommel waar upscalers normaal nog weleens moeite mee hebben. Een reeks games krijgt meteen ondersteuning voor de verbeterde techniek. Onder andere Cyberpunk 2077, Silent Hill f, Monster Hunter Wilds, Final Fantasy VII Rebirth en Crimson Desert staan op de lijst. Sommige toekomstige releases worden zelfs direct met de nieuwe PSSR-versie geleverd, zodat de PS5 Pro meteen kan laten zien waarom dat extra prijskaartje zogenaamd nodig was.

Meer games volgen later via patches. Voor PS5 Pro-bezitters betekent het simpelweg: iets scherper beeld, hopelijk stabielere prestaties en weer een technisch buzzwoord om mee te pronken. Of je het verschil echt ziet op de bank drie meter van je tv vandaan, dat blijft natuurlijk de echte eindbaas. 

Het Formule 1-seizoen van 2026 is nog in een vroege fase, maar na de eerste twee races begint de stand in het kampioenschap al vorm te krijgen. George Russell staat momenteel aan de leiding in het coureurskampioenschap met 51 punten, gevolgd door zijn Mercedes-teamgenoot Kimi Antonelli met 47 punten. Ferrari-coureurs Charles Leclerc en Lewis Hamilton volgen op de derde en vierde plaats met respectievelijk 34 en 33 punten.

Ook bij de constructeurs heeft Mercedes een sterke start van het seizoen gemaakt en staat het team bovenaan in het kampioenschap. Ferrari volgt als belangrijkste concurrent, terwijl teams zoals McLaren en Red Bull het gat proberen te verkleinen. Omdat het seizoen nog lang duurt en er nog veel races op de kalender staan, kan de stand in het kampioenschap de komende weken snel veranderen.

Tussenstand coureurs:

Tussenstand constructeurs:

Programma race 3 - Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix:

De volgende race op de Formule 1-kalender van 2026 is de Grand Prix van Japan, die wordt verreden op het beroemde Suzuka Circuit. Dit circuit staat bekend als een van de meest uitdagende banen op de kalender en is geliefd bij zowel coureurs als fans. De baan heeft een uniek acht-vormig ontwerp waarbij een deel van het circuit over een ander deel heen loopt.

Het circuit is ongeveer 5,8 kilometer lang en bestaat uit een combinatie van snelle bochten en technische secties, zoals de bekende “Esses” in de eerste sector en de snelle 130R-bocht. Deze secties vragen veel precisie en vertrouwen van de coureurs.

Het Eurovisie Songfestival van 2026 in Wenen is nu al het middelpunt van een verhit debat. De Roemeense inzending "Choke Me" van artieste Alexandra Capitanescu krijgt felle kritiek vanwege de tekst, die volgens experts gevaarlijke seksuele praktijken en geweld tegen vrouwen bagatelliseert.

"Zorgelijke minachting voor het welzijn van vrouwen"
De commotie ontstond nadat de Britse krant The Guardian aandacht besteedde aan de Roemeense inzending. Vooral de titel "Choke Me" (verstik me) en specifieke teksten uit het nummer vallen slecht bij critici. Een Britse hoogleraar in de rechten spreekt zelfs van een "zorgelijke minachting voor de gezondheid en het welzijn van jonge vrouwen."

In het nummer zingt Capitanescu teksten als:

• "Hou van me, laat mijn longen exploderen."
• "Alles wat ik nodig heb is jouw liefde, ik wil dat die me verstikt."

Alexandra Capitanescu reageert: "Artistieke vrijheid"
De Roemeense zangeres is zich bewust van de ophef, maar verdedigt haar werk. Volgens Capitanescu moeten de teksten absoluut niet letterlijk worden genomen. Begin maart liet zij weten dat de woorden symbool staan voor een allesverslindende passie: "Verstik me met je liefde."

"Kunst mag niet aan censuur onderworpen worden zolang niemand erdoor geschaad wordt," aldus de zangeres.

EBU houdt zich afzijdig
De European Broadcasting Union (EBU), de organisatie achter het songfestival, heeft tot nu toe geweigerd inhoudelijk te reageren op de controverse. Zij verwijzen alle vragen door naar de Roemeense publieke omroep TVR. Het is nog onduidelijk of andere deelnemende landen officiële klachten hebben ingediend, maar de druk op de organisatie neemt toe naarmate de finale op 16 mei in Wenen dichterbij komt.

Politieke context en eerdere incidenten
De discussie rondom "Choke Me" komt op een politiek gevoelig moment. In Groot-Brittannië wordt momenteel een wetsvoorstel behandeld dat de verspreiding van beelden van wurging in pornografie strafbaar moet stellen.

Het is niet de eerste keer dat een Eurovisie-inzending voor tekstuele problemen zorgt:

• 2025: De BBC diende een klacht in tegen de Maltese inzending "Kant" (wat Maltees is voor 'lied'), omdat de uitspraak te veel leek op het  Engelse 'Cunt'.
• 2026: Hoewel de BBC dit jaar nog geen formele stap heeft gezet, blijft de kritiek vanuit Britse hoek op het Roemeense nummer aanzienlijk.

Wat kunnen we verwachten?
Of Roemenië met de huidige tekst op het podium in Wenen mag verschijnen, blijft de vraag. De EBU hanteert strikte regels wat betreft politieke boodschappen en ongepast taalgebruik. Wordt de tekst aangepast, of houdt Alexandra Capitanescu voet bij stuk?

Beth Holloway, de moeder van de in Aruba omgebrachte Natalee Holloway heeft in Nederland aangifte gedaan tegen Joran van der Sloot, zo meldt NU.nl. Hij is betrokken bij de dood van haar dochter in 2005 en hoopt dat het Nederlandse Openbaar Ministerie overgaat tot de vervolging van Van der Sloot.

Twee jaar geleden bekende Van der Sloot verantwoordelijk te zijn voor de dood van Holloway. Hij zou haar hebben gedood en haar lichaam in de zee hebben gedumpt. De bekentenis werd gedaan tijdens een stafzaak die tegen hem liep vanwege het afpersen van de familie Holloway. Van der Sloot werd daarvoor berecht in de Verenigde Staten. Hij had geld aangenomen van de familie en zou in ruil daarvoor aangeven waar het lichaam van dochter Natalee gevonden kon worden. Dat heeft hij tot op heden nog niet gedaan.

Door de bekentenis van Van der Sloot in 2023 kreeg de Nederlander strafvermindering en mocht hij zijn straf gelijktijdig uitzitten met die voor een veroordeling in Peru. Hij zat al vast in Peru voor de moord op een andere vrouw.

Het Openbaar Ministerie van Aruba zou de bekentenis gaan bekijken om te kijken of Van der Sloot alsnog vervolgd kon worden voor de dood van Natalee. Maar volgens advocaat Annemiek van Spanje, die de moeder van Natalee bijstaat, is er geen vooruitgang in dat onderzoek: "We beseffen dat zijn vervolging ook in Nederland geen vanzelfsprekendheid is. Zo zal onderzocht moeten worden op welke wijze Van der Sloot in Nederland het strafproces zal kunnen bijwonen en of de geldende verjaringstermijnen tijdig zijn gestuit." 

Joran van der Sloot op zijn mugshot in 2005 (Foto: Aruba Police Force (Publiek Domein))

De politie in Amsterdam is dringend op zoek naar de twee verdachten van een aanslag op de Joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Zuid. De aanslag vond plaats in de nacht van vrijdag 13 op zaterdag 14 maart. De politie heeft camerabeelden waarop de verdachten in beeld zijn en hoopt op aanwijzingen door de beelden bekend te maken.

In de bewuste nacht komen rond 03:45 uur twee verdachten aanrijden op een motorscooter. Beide verdachten stappen af en plaatsen het explosief tegen de buitenmuur van de school. Daarna stappen ze weer op de motorscooter en rijden weg in de richting van de Van Nijenrodeweg.  Door snel optreden van politie en brandweer bleef de materiële schade beperkt.

De Amsterdamse driehoek — gemeente, openbaar ministerie en politie — beschouwt dit als een gerichte aanslag op de Joodse gemeenschap en neemt dit zeer hoog op. De politie werkt nauw samen met landelijke veiligheidsdiensten en staat in nauw contact met de Joodse gemeenschap. Naar aanleiding van eerdere incidenten in Luik en Rotterdam was de beveiliging van Joodse scholen en instellingen in Amsterdam al opgeschroefd. Er wordt ook onderzocht of er een verband bestaat met de explosie bij een synagoge in Rotterdam en de explosie aan de Strawinskylaan in Amsterdam in de nacht van zondag 15 op maandag 16 maart rond 00:55 uur.

Forensische Opsporing en het Team Grootschalige Opsporing (TGO) doen in samenwerking met de districtsrecherche Zuid onderzoek. Wijkagenten zijn alert en zoeken actief verbinding met buurtbewoners en betrokkenen.

https://www.instagram.com/reels/DV8zlR1D1hD/

Is de mens van nature gewelddadig, of hebben we oorlog 'geleerd' toen we stopten met rondtrekken? Een nieuwe wiskundige heranalyse van de Universiteit van Koblenz werpt een onthutsend licht op het ontstaan van gewapend conflict. De conclusie: oorlog is geen biologische noodzaak, maar een gevolg van de verandering van onze levensstijl van actief (nomaden, jagend) naar minder actief (leven in een nederzetting - sedentair).

De eeuwige discussie: Natuur of cultuur?
Onder historici en antropologen woedt al decennia een debat over de oorsprong van geweld. Aan de ene kant staan zij die geloven dat de neiging tot oorlog inherent is aan de menselijke natuur. Aan de andere kant staan de aanhangers van de theorie dat oorlog een relatief recent fenomeen is, ontstaan door maatschappelijke veranderingen.

Een nieuwe analyse ondersteunt nu die laatste groep. Onderzoekers hebben archeologische gegevens uit het Mesolithicum (de middensteentijd) opnieuw onder de loep genomen met geavanceerde statistische modellen.

De wiskunde achter historisch geweld
Het oorspronkelijke archeologische onderzoek toonde al aan dat mensen in de periode tussen 12.000 en 7.000 jaar geleden vaker stierven aan ernstige, onnatuurlijke verwondingen. De heranalyse door de Universiteit van Koblenz bevestigt dit nu met harde cijfers.

Uit de data blijkt een significante piek in dodelijke verwondingen door messen en pijlen precies op het moment dat de mens zich permanent begon te vestigen. De statistieken laten zien dat:

• Het aantal gewelddadige confrontaties toenam naarmate groepen langer op één plek bleven.
• Er een direct verband is tussen de overgang naar landbouw en de stijging van het aantal dodelijke slachtoffers.

Waarom jager-verzamelaars* conflicten meden
Waarom waren onze rondtrekkende voorouders minder gewelddadig? Volgens de studie hadden jager-verzamelaars simpelweg minder om voor te vechten. Oorlog voeren was in die tijd simpelweg 'onlogisch' om de volgende redenen:

• Geen privébezit: Er was weinig landeigendom of opgepotte rijkdom om te verdedigen of te stelen.
• Mobiliteit als uitweg: Bij een dreigend conflict trok een groep simpelweg naar een ander gebied. Vluchten was veiliger en efficiënter dan het risico op de dood in een gevecht.
• Gebrek aan hiërarchie: Er waren geen machtige heersers die onderdanen konden dwingen om te vechten voor territorium.

De schaduwzijde van de beschaving
De verandering kwam met de komst van de sedentaire levensstijl, landbouw en de vroege vormen van wat we nu 'beschaving' noemen. Met de vaste woonplaats kwam het concept van landeigendom en de noodzaak om voorraden te beschermen tegen buitenstaanders.

Hoewel de overgang naar een vaste plek ons stabiliteit en technologische vooruitgang bracht, wijst dit onderzoek uit dat het ook de weg plaveide voor georganiseerd geweld. Het lijkt erop dat oorlog dus geen foutje in ons DNA is, maar een neveneffect van de manier waarop we onze samenleving hebben ingericht.

* Een jager-verzamelaar is een mens die zich in leven houdt door middel van de jacht en het verzamelen van ander dierlijk en plantaardig voedsel. Het jagen en verzamelen als overlevingsmethode is sinds het ontstaan van de landbouw zo goed als overal vervangen door landbouw.

Samenleving in het Mesolithicum (@Gemini-AI-impressie)

De energieministers van de Europese Unie komen vandaag in Brussel bijeen voor een cruciaal overleg over de geëscaleerde brandstofprijzen. Nu de olie- en gasprijzen recordhoogtes bereiken door het conflict met Iran, groeit de druk op de politiek om in te grijpen tegen de vermeende 'woekerwinsten' van oliemaatschappijen.

De bijeenkomst van vandaag dient als directe voorbereiding op de grote EU-top van aanstaande donderdag. Centraal staat de vraag hoe huishoudens en bedrijven beschermd kunnen worden tegen de financiële klap van de huidige energiecrisis.

Kritiek op oliemaatschappijen zwelt aan

Terwijl de consument aan de pomp de hoofdprijs betaalt, liggen de grote oliemaatschappijen onder een vergrootglas. Critici en beleidsmakers beschuldigen de sector van het onnodig opdrijven van de prijzen, ook wel woekerprijzen genoemd. Er wordt onderzocht of de stijgingen aan de pomp wel in verhouding staan tot de werkelijke inkoopkosten van ruwe olie.

Frankrijk neemt het voortouw

In Frankrijk is de eerste stap naar prijsregulering al gezet. Onder zware druk van de Franse overheid heeft de energiegigant TotalEnergies een maximumprijs voor brandstoffen aangekondigd. De vraag in Brussel is nu of dit Franse model als blauwdruk kan dienen voor de rest van de Europese Unie.

Wat kunnen we verwachten van de EU-top?

Tijdens de top op donderdag zullen de regeringsleiders knopen doorhakken over concrete steunmaatregelen. De opties die momenteel op tafel liggen bij de energieministers zijn:

• Directe financiële compensatie voor kwetsbare huishoudens.
• Verlaging van de accijnzen of btw op brandstoffen in EU-verband.
• Prijsplafonds voor energie, vergelijkbaar met het initiatief in Frankrijk.

Extra belastingen op de overwinsten van energiebedrijven.

Met de aanhoudende onzekerheid door de situatie met Iran, is een gecoördineerde Europese aanpak volgens experts urgenter dan ooit om de economische stabiliteit in de eurozone te waarborgen.

Oliemaatschappijen die in Europa brandstof verkopen (@Gemini-AI-impressie)

Hyundai is per direct gestopt met de verkoop van sommige 2026-modellen van de Palisade en roept verkochte auto's terug. Het gaat onder andere om de Limited en de Calligraphy versies van de auto die elektrisch verstelbare zitplaatsen achterin de auto hebben. Hyundai besloot tot de verkoopstop en terugroepactie vanwege de dood van een 2-jarige peuter in de Amerikaanse staat Ohio. 

De peuter kwam om het leven terwijl de elektrisch verstelbare stoel bediend werd. Uit onderzoek bleek dat de anti-knelfunctie mogelijk niet goed werkte. Verdere details over de tragische dood van het meisje worden niet gegeven. In sommige gevallen stopt de stoel niet met automatisch bewegen omdat de stoel geen contact met passagiers of voorwerpen detecteert. De autofabrikant adviseert altijd om te controleren om er geen obstakels of kinderen in de buurt van de stoelen zijn voordat ze worden bediend.

De Palisade is nooit vanuit Hyundai in Nederland verkocht, maar komt in Nederland voor doordat de modellen geïmporteerd worden.

Hyundai, foto ter illustratie (Foto: Pexels / Gift Habeshaw)

Midlothian in Texas is opgeschrikt door een zedenzaak rond voormalig invalleerkracht Madison Paige Jones en haar vriend Zackery Dondlinger, die samen worden verdacht van in totaal 38 kinderseksmisdrijven. De borgtochten voor het stel zijn deze maand fors verhoogd tot samen bijna 9 miljoen dollar (ongeveer 8,2 miljoen euro), nadat aanvullende aanklachten waren toegevoegd.

Jones, die als invalleerkracht werkte binnen het Midlothian Independent School District, werd op 19 december 2025 aangehouden nadat de politie twee dagen eerder een melding kreeg over mogelijk seksueel misbruik van een 5-jarig kind dat bij haar in huis woonde. Kort daarna identificeerden rechercheurs Dondlinger, met wie zij een relatie had, als tweede verdachte; hij werd op 23 december gearresteerd. Beide verdachten werden eerder al in december in hechtenis genomen, maar de lijst met aanklachten is begin maart uitgebreid.

De 30-jarige Jones wordt nu verdacht van 13 gevallen van zware aanranding van een kind, één aanklacht wegens bezit van kinderporno, twee aanklachten wegens ontucht met een kind met lichamelijk contact en drie wegens ontucht met een kind door blootstelling. Haar borgtocht steeg na de nieuwe aanklachten naar 3,8 miljoen dollar. Tegen de 37-jarige Dondlinger lopen één aanklacht wegens seksuele performance met een kind jonger dan 14 jaar, 13 aanklachten wegens zware aanranding van een kind, twee wegens ontucht met lichamelijk contact, drie wegens ontucht door blootstelling en één openstaande misdrijfzaak; zijn borg is vastgesteld op 5 miljoen dollar.

Volgens rechtbankdocumenten kwam de zaak aan het rollen toen een vriendin van Jones op 17 december de politie belde omdat zij zich zorgen maakte over Dondlingers gedrag tegenover het 5-jarige kind in de woning van Jones. In verhoren zou Jones hebben verklaard dat Dondlinger haar opdracht gaf het kind seksueel te misbruiken en dat zij die handelingen uitvoerde. Ook zou ze hebben gezegd dat hij seksuele fantasieën had over het kind.

In getuigenissen staat volgens de zender dat Jones de misbruikhandelingen gedetailleerd aan rechercheurs beschreef en verklaarde dat ze video-opnames maakte en via Snapchat naar Dondlinger stuurde. Bij een huiszoeking nam de politie haar iPhone in beslag; daarop zou een bericht van Dondlinger zijn gevonden dat haar lezing ondersteunt dat zij op zijn aanwijzing handelde. Daarnaast werden een iPad van Jones en twee iPhones van Dondlinger in beslag genomen.

Het Midlothian Independent School District heeft laten weten dat Jones niet langer in dienst is en dat zij het afgelopen jaar vier keer als invalleerkracht heeft gewerkt. De schoolleiding zegt geen aanwijzingen te hebben dat de beschuldigingen verband houden met haar werk of dat er iets op schoolterrein is gebeurd.

Madison Paige Jones en Zackery Dondlinger (Foto: Ellis County Sheriff's Office)

Adam Sheafe, een 51-jarige man uit Arizona die heeft bekend dat hij in april 2025 dominee William "Bill" Schonemann heeft gedood en diens lichaam heeft verminkt, heeft de rechter verzocht hem de doodstraf op te leggen zodat "iedereen verder kan met zijn leven". Sheafe, die zichzelf voor de rechtbank vertegenwoordigt, wil zo snel mogelijk schuldig kunnen pleiten en verwijt het rechtssysteem dat de zaak wordt "gerekt".

Schonemann, 76 jaar en voorganger van de New River Bible Chapel, werd destijds dood aangetroffen in zijn woning. Volgens de autoriteiten lag hij met gespreide armen in zijn bed en waren zijn handen aan de muur vastgespijkerd, met een doornenkroon op zijn hoofd, wat door onderzoekers is beschreven als een kruisigingsscène.

Sheafe heeft vanaf zijn arrestatie erkend dat hij verantwoordelijk is voor de doding. "Vanaf dag één heb ik gezegd dat ik dit heb gedaan. Dit zijn de redenen waarom ik dit heb gedaan, en ik betwist niets," zei hij donderdag in de rechtbank, geciteerd door lokale zender Fox 10. Hij klaagde dat zijn recht op een snel proces is opgerekt van vijf maanden naar "tweeënhalf jaar" en dat dit volgens hem niet in het belang van de nabestaanden is.

De verdachte herhaalde in de rechtszaal dat hij de doodstraf wil, een wens die hij al een jaar eerder in interviews had uitgesproken. Toen zei hij tegen zender 12News: "Zet me op death row, prik de executiedatum nu. De slachtoffers willen het. De families van de slachtoffers willen het. Ik wil het, en de belastingbetalers willen het." In de rechtbank noemde hij de leeftijd van het slachtoffer en de "opzettelijk gruwelijke" aard van het misdrijf als verzwarende omstandigheden.

Volgens eerdere verklaringen aan Fox 10 maakte de doding deel uit van een door hemzelf bedachte missie met de naam "Operation First Commandment", waarbij hij naar eigen zeggen meer dan tien christelijke leiders in de Verenigde Staten wilde aanvallen. Hij beweert dat bepaalde predikanten hun volgelingen een "vals pad" op sturen. Zijn vader vertelde aan lokale media dat zijn zoon extreem geobsedeerd was geraakt door het Oude Testament en een grote tatoeage met een Hebreeuws woord voor God op zijn nek liet zetten, omdat hij zijn "loyaliteit" wilde tonen.

Sheafe zegt geestelijk gezond te zijn en diende eerder een verzoek in om "no contest" te mogen pleiten, maar dat werd door het openbaar ministerie in Maricopa County afgewezen. Vervolgens bood hij aan schuldig te pleiten, maar de rechter bepaalde dat eerst een extra zitting nodig is om te controleren of hij dat vrijwillig doet. Sheafe benadrukte in de rechtbank dat hij al voor zijn aanklacht een volledige bekentenis bij de FBI had afgelegd en in meerdere media-interviews openlijk heeft toegegeven dat hij de dominee heeft gedood.

Adam Shaefe (Foto: FOX 10)

De Britse Union of Jewish Students (UJS) stelt in een nieuw rapport dat antisemitisme "genormaliseerd" is op universiteitscampussen in het Verenigd Koninkrijk. Uit een peiling onder 1.000 studenten blijkt dat één op de vijf studenten terughoudend zou zijn om een woning te delen met een Joodse student, of dat helemaal niet zou willen.

Volgens het onderzoek, waarin studenten van alle geloofsovertuigingen en zonder religie zijn bevraagd, heeft 23 procent gedrag gezien dat specifiek Joodse studenten treft vanwege hun religie of afkomst. Bijna de helft (47 procent) zegt rechtvaardigingen te hebben gehoord voor de Hamas-aanvallen van 7 oktober, terwijl 49 procent slogans of leuzen hoorde die Hamas, Hezbollah of andere verboden organisaties verheerlijken.

Daarnaast geeft 65 procent van de studenten aan dat hun onderwijs is verstoord door protesten. In het rapport, getiteld "Time for Change", beschrijft de UJS dat Joodse studenten sociaal worden buitengesloten. Zo circuleerde er op sociale media een bericht van een studentenhuis met de tekst dat er “maar één regel” gold: "geen Zions in de flat".

Een op de vier respondenten (26 procent) zegt dat vriendschappen met Joodse studenten afstandelijker of moeizamer zijn geworden. Joodse studenten meldden in getuigenissen dat zij worden achtervolgd op weg naar huis, bedreigd, uitgescholden en in sommige gevallen fysiek aangevallen. Ook signaleert het rapport een brede onverschilligheid: 25 procent van de ondervraagden zegt het weinig tot niets te kunnen schelen of studenten openlijk Joods kunnen zijn op de campus.

Slechts een minderheid grijpt in bij antisemitische incidenten: 20 procent van de getuigen zegt het direct te hebben aangesproken, 22 procent meldde het bij de studentenraad en 23 procent bij de universiteit. "Joodse studenten worden geconfronteerd met directe bedreigingen, verbaal en fysiek geweld en isolatie door medestudenten vanwege vermeende standpunten over het Israëlisch-Palestijnse conflict," aldus de UJS, die stelt dat onwetendheid over Joden diep in de campuscultuur zit en dat de reactie hierop tekortschiet.

Het rapport roept felle reacties op bij Joodse organisaties en prominenten. Karen Newman, vicevoorzitter van de Board of Deputies of British Jews, noemt de bevindingen "misselijkmakend" en zegt dat Joodse studenten niet zouden moeten vrezen dat een vijfde van hun medestudenten niet met hen wil samenwonen of openlijke steun voor verboden terreurgroepen hoort. Labour-peer en oud-parlementslid Luciana Berger schrijft in het voorwoord dat de ervaringen van nu sterk lijken op die van haar studententijd twintig jaar geleden, wat haar destijds deed opstappen uit het bestuur van de National Union of Students.

Universiteitenorganisatie Universities UK (UUK) benadrukt in een reactie dat zij samenwerkt met universiteitsbesturen, de UJS, de Community Security Trust en de Jewish Chaplaincy om antisemitisme tegen te gaan en adequaat te reageren op incidenten. De Britse regering kondigde eerder deze maand extra steun aan voor universiteiten om extremisme en intimidatie tegen te gaan, waaronder plannen voor een campus-cohesiehandvest. De Office for Students, toezichthouder op het hoger onderwijs in Engeland, zegt in te grijpen als instellingen studenten niet beschermen tegen intimidatie of pesterijen, en wijst op de mogelijkheid om sancties op te leggen of universiteiten te schrappen uit het register als zij niet voldoen aan de regels.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Welkom!

Het kan natuurlijk géén feest blijven luitjes. Zelfs sommige herfstseizoenen zijn saaier verlopen dan de eerste 2,5 maand van dit jaar. Dat geef ik eerlijk toe, want ook dit weekend was er aan afwisseling geen gebrek. Zaterdag regenachtig in het oosten, sneeuw in het zuiden en daarna forse buien... op zondag een prachtige dag... 's avonds regen.. en vervolgens nog een fanatieke trog die even kwam buurten. Het was echt genieten!

Na de sneeuw/regen in het zuiden en oosten en de spectaculaire buien/buienluchten op zaterdag met een groot hageldek op de A28 en tevens de meest prachtige wolkenluchten, konden we gisteren genieten van een prachtige dag met vrij veel zon afgewisseld met stapelwolkjes. Pas eind van de dag nam de bewolking toe en volgde er ook enige regen met veel wind daarbij. 

Daarna kwam er dus die hoogtetrog opzetten en die ging op diverse plaatsen gepaard met enkele stevige bliksemontladingen/donders. Dat gebeurde alhier te Haarlem ook rond een uur of vier, verder werd er ook onweer gemeld vanuit Brabant, Flevoland, Utrecht en Gelderland. De vaart zat er echter wel goed in, en voordat we allemaal goed en wel waren opgestaan lag dit systeem al boven Duitsland. 

De neerslaghoeveelheden lagen zo tussen de 3 en 12 mm. 

Wat ons vandaag rest zijn nog enkele buien in het diepe binnenland, maar voor de rest begint de rust weder te keren. We zien nog een paar buitjes in het zuiden en oosten, maar die stellen niet veel meer voor. In het westen schijnt de zon geregeld en daar blijft het verder droog. De maxima liggen rond de 10 graden en ook de westelijke wind neemt af. Tevens draait hij later bij naar het zuidwesten.

Vannacht passeert er een warmtefront met wat regen- en motregen. Het oosten houdt daar morgen nog geruime tijd last van, maar wederom zal het westen de straten als eerste zien opdrogen en later in de middag breekt daar net als in het zuiden de zon af en toe door. De temperaturen lopen dan al op naar waarden tussen de 11 en 15 graden. 

Tot morgen!  

Zo zien we ze uiteraard graag. En dat in maart.. en dat in Haarlem. Menig maart verliep een stuk saaier. Bui nabij het Spaarne. (Foto: Stephan5)

Joybuy, de nieuwe Europese webshop van de Chinese retailreus JD.com, is vandaag officieel van start gegaan in Nederland en vijf andere Europese landen. Het bedrijf wil met snelle bezorging en een breed assortiment de strijd aangaan met Bol en Amazon en uiteindelijk "de nummer 1 worden", zegt Benelux-topman Nirav Haria vanuit het kantoor in Rotterdam.

JD.com is in China de grootste retailer en wereldwijd na Amazon de nummer twee. Voor de Nederlandse operatie beschikt Joybuy volgens Haria over vier grote distributiecentra, twintig sorteerpunten, meer dan negenhonderd medewerkers en een eigen vloot met auto’s, busjes en fietsen. Hoeveel geld het concern precies investeert, blijft onduidelijk, maar Haria spreekt van een aanzienlijk bedrag.

Joybuy zet sterk in op same day delivery: bestellingen die vóór 11.00 uur worden geplaatst, worden dezelfde dag bezorgd. Die service geldt voorlopig in 85 gemeenten, vooral in de Randstad en Noord-Brabant, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven en Breda. Buiten deze regio’s gelden reguliere levertijden, al belooft het bedrijf de snelle bezorging snel verder uit te breiden.

Voor grote apparaten als wasmachines, koelkasten en televisies biedt Joybuy in Noord-Brabant ook installatie op dezelfde dag, met plannen om dat later landelijk uit te rollen. Retaildeskundige Paul Moers noemt deze combinatie van snelle levering en installatie "baanbrekend", maar waarschuwt dat het logistiek een grote uitdaging is. Hoogleraar marketing Kitty Koelemeijer spreekt eveneens van een knap staaltje logistiek, al wijst ze erop dat Nederlanders tot nu toe niet massaal warmliepen voor same day delivery.

In het assortiment zitten naast bekende merken als Apple, Lego en Samsung ook producten die in Azië al populair zijn, zoals robothuisdieren, huishoudrobots en AI-brillen. Daarnaast verkoopt Joybuy vertrouwde Nederlandse boodschappen, zoals Calvé-pindakaas, Douwe Egberts-koffie en het huismerk G’woon van onder meer Hoogvliet en Dirk. Volgens Koelemeijer versterkt de aanwezigheid van G’woon het gevoel van betrouwbaarheid in vergelijking met andere Chinese platforms.

Joybuy presenteert zich nadrukkelijk als alternatief voor veelbekritiseerde Chinese webshops zoals Temu en AliExpress, die onder vuur liggen vanwege onveilige producten, twijfelachtige kwaliteit en zorgen over privacy.

"We werken met grote A-merken, zowel internationaal als Europees," zegt Gregor Vuylsteke, die verantwoordelijk wordt voor onder meer beautyproducten. "We hebben mensen die in Nederland werken, we betalen hier belasting en voldoen aan alle Europese en Nederlandse wetgeving." Bol blijft vooralsnog marktleider in Nederland met een omzet van 4,6 miljard euro, terwijl Amazon op 1 miljard euro blijft steken.

De Oscars-ceremonie in Los Angeles is dit jaar nog politieker geworden dan het al jaren was, met statements over Palestina, oorlog, ICE, wapengeweld en AI vanaf het podium van het Dolby Theatre. Tijdens de 98e uitreiking van de Academy Awards, zondagavond lokale tijd, combineerden presentator Conan O’Brien en diverse winnaars glamour met felle kritiek op vermeende misstanden, zoekende naar applaus en aandacht.

De toon werd al vroeg gezet door Javier Bardem, die bij het uitreiken van de Oscar voor beste internationale film zei: "No to war, and free Palestine", wat vanzelfsprekend op luid applaus uit de zaal kon rekenen. Ook op de rode loper lieten filmmakers al zien dat ze de Oscars vooral wilden aangrijpen om zichzelf in de 'juiste' mening te positioneren voor het publiek.

Het team achter de genomineerde film The Voice of Hind Rajab droeg pins met een oproep tot een "permanent ceasefire" in de oorlog tussen Israël en terroristengroep Hamas. De Palestijnse hoofdrolspeler Motaz Malhees kon door een Amerikaans reisverbod niet aanwezig zijn en liet weten: "Je kunt een paspoort blokkeren, je kunt een stem niet blokkeren."

Grote winnaar van de avond was One Battle After Another van regisseur Paul Thomas Anderson, dat zes Oscars won, waaronder die voor beste film, regie, scenario, montage en casting. De film volgt een verzetsgroep tegen een autoritaire regering die immigranten opsluit in detentiecentra om Amerika "weer groot" te maken. Anderson legde in zijn dankwoord een link met de huidige politiek: hij noemde de film een excuus aan zijn kinderen "voor de rommel die we achterlaten" en sprak de hoop uit dat hun generatie "gezond verstand en fatsoen" terugbrengt.

Ook andere winnaars grepen hun moment aan om politieke en sociale thema’s te benadrukken. De Noorse regisseur Joachim Trier van Sentimental Value zei bij het in ontvangst nemen van de Oscar voor beste internationale film dat "alle volwassenen verantwoordelijk zijn voor alle kinderen" en riep op niet te stemmen op politici die dat negeren. Michael B. Jordan, bekroond als beste acteur voor Sinners, benadrukte nogal voorspelbaar het belang van representatie en noemde iconen als Sidney Poitier, Denzel Washington en Halle Berry als voorbeelden die zijn pad effenden. Regisseur Maggie Kang van de animatiefilm K-Pop Demon Hunters wijdde haar emotionele speech aan Koreaanse kijkers wereldwijd, omdat zij zich nu eindelijk in een grote animatiefilm kunnen herkennen.

De documentaireprijzen stonden in het teken van geweld en repressie. In de korte documentaire All the Empty Rooms, over slaapkamers van omgekomen kinderen bij schietpartijen op scholen, vertelde Gloria Cazares dat haar negenjarige dochter Jackie werd doodgeschoten en dat haar kamer sindsdien "bevroren in de tijd" is, terwijl zij wees op wapengeweld als belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen en tieners in de VS. De makers van de winnende lange documentaire Mr Nobody Against Putin spraken over dodelijk geweld door de overheid in Amerikaanse steden en waarschuwden voor de macht van oligarchen over de media, waarbij co-regisseur David Borenstein stelde dat "zelfs een nobody meer macht heeft dan we denken."

Tegelijkertijd klonk zorg over technologische ontwikkelingen vanuit de zaal. Acteur Will Arnett benadrukte bij de uitreiking van de animatieprijzen dat "we vanavond mensen vieren, geen AI", en noemde animatie "een kunstvorm die beschermd moet worden". In een satirische nepreclame toonden de makers hoe klassieke films werden "vernield" door ze in extreem verticale formaten te dwingen voor telefoonschermen. Presentator O’Brien balanceerde tussen humor en ernst met grappen over Donald Trump en een alternatieve, apolitieke Oscars-show, maar sloot af met een serieuze boodschap over "chaotische, angstige tijden" en het belang van films waarin mensen uit 31 landen samenwerken aan iets moois.

Bij de jaarlijkse in Memoriam viel op dat Brigitte Bardot geen plekje kreeg. Zij was in haar latere jaren niet links genoeg.

President Donald Trump vraagt bondgenoten en rivalen om marineschepen te sturen naar de Straat van Hormuz om de geblokkeerde zeeroute te heropenen, maar landen reageren tot nu toe terughoudend. De Amerikaanse president wil dat onder meer China, Frankrijk, Japan, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk helpen bij het beveiligen van de belangrijke olieroute, die sinds aanvallen op schepen bijna stilligt en voor onrust op de oliemarkt zorgt.

Trump schreef zaterdag op Truth Social dat "veel landen" oorlogsschepen zullen sturen om de Straat van Hormuz te beveiligen en dat de VS de operatie wil coördineren. In een telefonisch interview met NBC News zei hij dat verschillende landen hebben toegezegd en het "een geweldig idee" vinden, terwijl energieminister Chris Wright zondag verklaarde te verwachten dat China een "constructieve partner" zal zijn bij het heropenen van de route.

De eerste reacties uit de genoemde hoofdsteden zijn echter voorzichtig. Japan liet via het ministerie van Buitenlandse Zaken weten niet direct marineschepen te sturen en benadrukte dat "onafhankelijke beoordeling" leidend is voor het eigen optreden. Frankrijk heeft wel al schepen in de regio, maar verklaarde dat die in een "defensieve" houding in het oostelijk deel van de Middellandse Zee blijven, terwijl Peking opriep tot een onmiddellijk staakt-het-vuren zonder in te gaan op Trumps verzoek.

Ook in Londen en Seoul klinkt afwachtend geluid. De Britse energieminister Ed Miliband zei dat het beëindigen van het conflict de beste manier is om de doorgang weer veilig te maken, al spreekt het VK met bondgenoten over mogelijke steun, zoals het leveren van autonoom mijnenruim-materieel. Het Zuid-Koreaanse presidentschap meldde de opmerkingen van Trump "zorgvuldig te zullen bestuderen" in nauw overleg met de Verenigde Staten.

Experts twijfelen of een internationale maritieme coalitie de risico’s in de smalle zeestraat kan wegnemen. Analist H.A. Hellyer wijst erop dat de door Trump genoemde landen tot nu toe "stil" zijn gebleven en dat Frankrijk met een puur defensieve rol nog "ver af" zit van een daadwerkelijke missie. Geopolitiek analist Michael A. Horowitz waarschuwt dat schepen in een nauwe corridor kwetsbaar blijven voor mijnen, drones, boten en antischeepsraketten, en dat zelfs één aanval voldoende kan zijn om het scheepvaartverkeer weer stil te leggen.

Iran speelt ondertussen ook een rol in pogingen tot de-escalatie via onderhandelingen. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi bevestigde dat meerdere landen Teheran hebben benaderd voor veilige doorgang van hun schepen, en zei dat het leger al heeft besloten een aantal vaartuigen van verschillende landen door te laten. Trump zelf erkende op Truth Social dat Iran, ondanks wat hij een volledige vernietiging van de Iraanse militaire capaciteit noemt, met relatief eenvoudige middelen zoals drones en mijnen nieuwe aanvallen in de waterweg kan uitvoeren.

De spanning tussen Washington en Europese bondgenoten vormt de achtergrond van Trumps oproep. De president bekritiseerde eerder de Britse premier Keir Starmer omdat Londen Amerikaanse aanvallen aanvankelijk niet vanaf Britse bases wilde ondersteunen, en sneerde dat "we geen mensen nodig hebben die zich bij oorlogen aansluiten nadat we al gewonnen hebben". Ook richting Spanje klonk harde taal, nadat Madrid Amerikaanse vliegtuigen de toegang tot gezamenlijke bases in Andalusië had geweigerd en Trump dreigde alle handel met het EU-land stop te zetten.

Afbeelding: Grok AI / FOK.nl

Gemeenten in heel Nederland lopen vast bij het handhaven van de nieuwe 30-kilometerzones, omdat ze maar beperkt boetes kunnen uitdelen. Steeds meer 50-wegen gaan omlaag naar 30 kilometer per uur 'om de verkeersveiligheid te verbeteren', maar door een gebrek aan flitspalen en strenge regels voor plaatsing blijven veel automobilisten gewoon 50 rijden zoals ze altijd gewend waren, blijkt uit een rondgang van de NOS onder wethouders en verkeersdeskundigen.

In Amsterdam is het vermeende probleem duidelijk zichtbaar, zegt verkeerswethouder Melanie van der Horst. Op wegen als de Amstelveenseweg blijven bewoners klagen over een "racebaan", terwijl de stad sinds december 2023 op zo’n 500 wegen en straten de maximumsnelheid verlaagde naar 30 kilometer per uur. Toch staan er in de hele stad op 30-wegen nu slechts één vaste en één flexibele flitspaal, wat volgens de wethouder veel te weinig is.

Voor nieuwe flitspalen zijn gemeenten afhankelijk van toestemming van het Openbaar Ministerie, en dat proces loopt stroef. Het OM eist dat een 30-weg eerst fysiek wordt aangepast, met bijvoorbeeld drempels, versmallingen en klinkers in plaats van asfalt, voordat structurele handhaving met flitspalen mogelijk is. Van der Horst noemt dat frustrerend, omdat het ombouwen van alle straten volgens haar onhaalbaar is en "miljarden" zou kosten.

Verkeersdeskundige Marc Schenk, die meeschreef aan de richtlijn voor 30-kilometerwegen, bevestigt dat de inrichting zwaar meeweegt. Volgens hem werkt "een bord ophangen" niet als de weg er nog uitziet als een 50-weg, omdat automobilisten zich dan minder aan de lagere snelheid houden. Die geloofwaardigheid is ook juridisch belangrijk: als een weg de snelheid van 30 kilometer per uur niet uitstraalt, maken veel bestuurders bezwaar tegen boetes, wat extra druk geeft op politie, OM en rechtspraak.

In Den Haag herkennen bewindspersonen de spanning tussen verkeersveiligheid en de praktijk van handhaving. Minister van Infrastructuur Habtamu de Hoop (Karremans in de tekst, maar naam niet aanpassen zonder externe bron; we houden bij de aangeleverde info) zegt als voormalig verkeerswethouder de frustratie te begrijpen en belooft te kijken waar het Rijk kan helpen, al koppelt hij dat nadrukkelijk aan ingrijpende wegaanpassingen. Minister David van Weel, verantwoordelijk voor het OM, is terughoudender en waarschuwt dat de strafrechtketen niet mag vollopen met een golf aan flitsboetes en daaropvolgende bezwaren en rechtszaken.

Het OM stelt dat snelheid op 30-wegen wel degelijk gehandhaafd kan worden, maar dat niet elke straat geschikt is voor "structurele handhaving" met vaste palen. In veel gevallen vindt het OM dat gemeenten eerst hun wegen beter moeten inrichten, terwijl automobilisten zich volgens het OM sowieso aan de aangegeven snelheid moeten houden, ongeacht hoe de weg eruitziet. Omdat versoepeling van de regels voorlopig niet in de lijn der verwachting ligt, hopen gemeenten de komende tijd vooral dat bestuurders uit zichzelf hun snelheid aanpassen zodra ze een 30-kilometerbord zien.

De nacht van zondag op maandag (Nederlandse tijd) staat in het teken van de 98e editie van de Oscars. Conan O'Brien is de gastheer en er zijn veel veiligheidsmaatregelen genomen rondom de bijeenkomst. Er zijn 32 landen vertegenwoordigde van 6 continenten. De grootste kanshebbers zijn horrorfilm Sinners (16 nominaties), One Battle After Another (13 nominaties), Frankenstein, Marty Supreme en Sentimental Value (allen 9 nominaties).

Nieuw dit jaar is de categorie 'casting'. Deze Oscar gaat naar de persoon die de beste groep acteurs voor een film bij elkaar heeft gebracht. De genomineerden zijn Hamnet, Marty Surpreme, One Battle After Another, The Secret Agent en Sinners.

Tussen alle rodeloper- en reclamemomenten door zijn de volgende prijzen uitgereikt:

• Vrouwelijke bijrol: Amy Madigan (Weapons)
• Korte animatie: The Girl Who Cried Pearls
• Animatie: KPop Demon Hunters
• Kostuum: Frankenstein
• Make-up & Haar: Frankenstein
• Casting: One Battle After Another
• Korte Film: gelijkspel tussen The Singers en Two People Exchanging Saliva
• Mannelijke bijrol: Sean Penn (One Battle After Another)
• Aangepaste Script: Paul Thomas Anderson (One Battle After Another)
• Script: Ryan Coogler (Sinners)
• Decor: Frankenstein
• Visuele effecten: Avatar: Fire and Ash
• Korte documentaire: All the Empty Rooms
• Documentaire: Mr Nobody against Putin
• Filmmuziek: Ludwig Goransson (Sinners)
• Geluid: F1
• Montage: Andy Jurgensen (One Battle After Another)
• Camerawerk: Autumn Durald Arkapaw (Sinners)
• Internationale film: Sentimental Value
• Titelsong: HUNTR/X - Golden (KPop Demon Hunters)
• Regisseur: Paul Thomas Anderson (One Battle After Another)
• Acteur: Michael B. Jordan (Sinners)
• Actrice: Jessie Buckley (Hamnet)
• Film: One Battle After Another

Wie hoopte dat Ricky Gervais na vijf legendarische Golden Globes-presentaties ooit de Oscars aan elkaar gaat praten, komt bedrogen uit. Vlak voor de start van de 98e Oscaruitreikingen reageerde de Britse komiek op een online fancampagne om hem als host te strikken met een luid en duidelijk: "Fuck that!".

Een meedogenloze roast van de Hollywood-elite bij de Academy Awards zit er dus definitief niet in. Zonde, want bij de Golden Globes is hij altijd een leuke waren altijd een feestje.  De Oscars worden vannacht uitgereikt, met One Battle After Another en Sinners als kanshebbers voor een academy award. Ook zit er Nederlands tintje aan de uitreiking: co-productie The Secret Agent (Lemming Film) dingt mee naar vier gouden beeldjes.