Woordraadsel 'fiets' eindelijk opgelost

Nederland • 21-02-2012 @ 16:20 •   dm bennootje
print 

De fiets mag dan een van de bekendste gebruiksvoorwerpen van Nederland zijn, de herkomst van het woord was tot nu toe in nevelen gehuld. Nu lijkt de sleutel tot de etymologie te zijn gevonden in het Duits.

Volgens Gunnar de Boel, hoogleraar aan de Universiteit Gent, komt het woord fiets van 'vize', het Duitse equivalent van 'vice'. In die taal kan dat schertsend gebruikt worden voor 'ersatz' of 'vervanging'. Een fiets moet volgens hem gezien als een 'Vizepferd', oftewel een vervanging voor een paard. Dat verklaart ook de aanduiding 'stalen ros'.

Het Vizepferd werd later verkort tot 'viez', net zoals 'automobiel' verkort werd tot 'auto'. Zodra het woord de grens overstak naar het Nederlandse taalgebied, was de verwijzing naar een ersatzpaard niet meer duidelijk en ontstond het 'volstrekt ondoorgrondelijke fiets'.

De discussie over de herkomst van de fiets woedt al 140 jaar. In de loop van de twintigste eeuw zijn veel hypothesen gepresenteerd, maar die konden niet worden bewezen. Tot nu toe werd als meest waarschijnlijk beschouwd dat het woord afstamt van vietse, dat in Zuid-Limburgse dialecten 'hard lopen' betekent.


Woordraadsel 'fiets' eindelijk opgelost (Foto: Novum)


Bron: Novum


12387 views / 46 reacties
Reacties op dit bericht
46  van 46 reacties op deze pagina. (4 verborgen.Registreer en log in om deze berichten te kunnen zien)
Pagina  1
gelukkig zijn er mensen die hun leven wijden aan de herkomst van het woord fiets.
Wat moesten we anders?
Thanks for the info!

Nee maar serieus, waarom?
userIcon
Dus die fiets hebben we ook uit Duitsland moeten terughalen
userIcon
Dus hier wordt geld aan uitgegeven?????

userIcon
Dus dit EK tegen de duitsters allemaal een oranje shirt aan met de tekst: "Wo ist mein Vizepferd"
Die vieze paarden ook altijd.
userIcon
Dat is waarom een fiets geen fiets is maar een gestolen object. In sommige gevallen. Het woord gestolen kan ook gestolen worden en dan wordt het echt een probleem want waar is de fiets dan? Ersatz bitte.
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:27 schreef piderman314 het volgende:
[..]


Professor Barabas en de Teletijdmachine
Ik heb een hekel aan Suske en Wiske dus ik heb je score met 1 punt naar beneden gehaald
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:23 schreef Lekkerkansloosweer het volgende:
En heeft hij ondersteuning voor die hypothese?
http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/fietsen

Komt mij over dat er geen taalkundige historie achter zit maar dat het gewoon een, door de jeugd, verzonnen woord is dat populair geworden is.
Ala quiz.
Om de een of andere reden heb ik meer vertrouwen in wat een hoogleraar hierover te melden heeft dan wat een of andere fokker erover denkt.

Maar dat zal wel aan mij liggen.
userIcon
Niet heel nieuwswaardig, maar wel leuk om te lezen.
userIcon
Ik vroeg het me toevallig laatst af
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:38 schreef Lekkerkansloosweer het volgende:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Fred_Rompelberg
WTF!!!???
"Eerst na 2 valpartijen met een snelheid van 209 en 232 km per uur reed hij op 3 oktober 1995 gegangmaakt door een racewagen van het team Strasburg Racing's Brothers op de zoutvlakte van Bonneville bij Salt Lake City in de Amerikaanse staat Utah gedurende één mijl 268,831 kilometer per uur, tot op de dag van vandaag een officieel wereldrecord, met vermelding in het Guinness Book of Records."
Que?
Er was ooit eens een uitvinder met de achternaam Viets....

Die etymologie vind ik veel geloofwaardiger.
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:46 schreef Lekkerkansloosweer het volgende:
[..]

De eerste melding komt van een leraar in 1870 die het hoorde bij zijn leerlingen. En het franse vite lijkt me ook veel logischer dan de laatste hypothese waarvoor ik geen ondersteuning zie slechts een warrig verhaal. Heeft hij bijvb een bron waarin de fiets een vizepferd genoemd wordt voor 1870? Artikel zegt er niets over.
Nou, bel 'm op en leg hem uit dat jij het beter weet dan hij.

Bereid je gesprekje wel even degelijk voor, want ik ben bang dat een hoogleraar vergelijkende taalwetenschappen beter weet waarover hij het heeft dan jij.
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:36 schreef Avernis het volgende:
[..]

In 1945, onder de schimmel bij de rest van je grappen
Een vies paard = een schimmel Sacre Blue!!
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:31 schreef Kareltje_Kwak het volgende:

Ik heb een hekel aan Suske en Wiske dus ik heb je score met 1 punt naar beneden gehaald
En ik die van jou ;-)
userIcon
quote:
Tot nu toe werd als meest waarschijnlijk beschouwd dat het woord afstamt van vietse, dat in Zuid-Limburgse dialecten 'hard lopen' betekent.
Als leek zijnde lijkt mij dit nog steeds het meest waarschijnlijke
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:38 schreef Lekkerkansloosweer het volgende:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Fred_Rompelberg
WTF!!!???
"Eerst na 2 valpartijen met een snelheid van 209 en 232 km per uur reed hij op 3 oktober 1995 gegangmaakt door een racewagen van het team Strasburg Racing's Brothers op de zoutvlakte van Bonneville bij Salt Lake City in de Amerikaanse staat Utah gedurende één mijl 268,831 kilometer per uur, tot op de dag van vandaag een officieel wereldrecord, met vermelding in het Guinness Book of Records."
Die meneer was vroeger koppelbaas, heeft nu een reisburo gespecialiseerd in, jawel, fietsvakanties. Dit is trouwens het record mét starthulp, het verzet is zo groot dat je eerst een kilometer of 150 per uur moet gaan voor je het überhaupt rond krijgt getrapt.
userIcon
quote:
De discussie over de herkomst van de fiets woedt al 140 jaar. In de loop van de twintigste eeuw zijn veel hypothesen gepresenteerd, maar die konden niet worden bewezen. Tot nu toe werd als meest waarschijnlijk beschouwd dat het woord afstamde van vietse, dat in Zuid-Limburgse dialecten 'hard lopen' betekende.
*fixed*

Het woord wordt haast nooit meer gebruikt dezer dagen, alleen de oudjes in Zuid-Limburg (Maastricht en omstreken) weten dat nog.
userIcon
Viez is in het stukje duitsland waar ik woon de naam voor populaire appelwijn
gezien de woordverklaring daarvan lijkt het erop dat deze spraakkundige gewoon exact dezelfde verklaring overgenomen heeft:
http://de.wikipedia.org/wiki/Viez#Wortherkunft

Ook daarbij woord gezegd dat het afkomst van de latijnse term 'vice' en als verkorting van 'vice-wijn' ofwel en wijn voor de armere mensen die gen echte wijn konden betalen

edit:
het blijkt zelfs de letterlijke aanleding van die 'hoogleraar'... die had idd kennelijk gehoord dat appelwijn in Rijnland Viez heette en dat dat 'klinkt' als 'fiets'...
http://www.ugent.be/nl/ac(...)tymologie-fiets.htm/

slap eraan is vooral dat deze 'hoogleraar' geen enkel bewijs voor zn these heeft anders dan 'het klinkt een beetje als' en 'goh wat lijkt dat aannemelijk'...
Punt is dat zn these gewoon nul-komma-nul geloofwaardig is als hij niet een geschreven weergave heeft van rond de 1867 (toen de fiets voor het eerst in gebruik kwam in west-europa) dan erop duid dat ook het woord 'ersatz-pferd' of zoiets soortgelijks gebruikelijk was als benaing voor fiets...
Uit Rijnland zal hij dat niet kunnen halen, omdat het landschap daar ook compleet ongeschikt is voor 'fietsen'... vééls te bergachtig en met teveel hoogteverschillen om van en fiets goed gebruik te kunnen maken..

geloofwaardigheid van deze these lijkt me 0,0001%..
benieuwd of in het artikel in het wetenschapstijdschrift "Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde", dat volgens zegen peer-reviewd is wat overtuigendere bewijzen komen dan wat lukraak bijeen verzamelde 'klinkt-als' opmerkingen..
maar anders vind ik het maar broddelwerk

[ Bericht gewijzigd door RM-rf op dinsdag 21 februari 2012 @ 17:38 ]
userIcon
Maar dan is het raadsel toch helemaal niet opgelost? Er is gewoon een nieuwe hypothese bij gekomen.
userIcon
Nu moeten ze nog uitzoeken waar patat en of friet vandaan komt en welke juiste is.
meteen verklaard waarom de Duitsers massaal onze fietsen namen in de 2de wereldoorlog.
taalkunde.... op een of andere manier kan ik het gewoon niet serieus nemen
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 17:48 schreef Axzes het volgende:
taalkunde.... op een of andere manier kan ik het gewoon niet serieus nemen
Omdat je er geen hol van snapt misschien?
userIcon
Ironisch dat fiets uit Duitsland komt...
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:46 schreef Lekkerkansloosweer het volgende:
[..]

De eerste melding komt van een leraar in 1870 die het hoorde bij zijn leerlingen. En het franse vite lijkt me ook veel logischer dan de laatste hypothese waarvoor ik geen ondersteuning zie slechts een warrig verhaal. Heeft hij bijvb een bron waarin de fiets een vizepferd genoemd wordt voor 1870? Artikel zegt er niets over.
Als het Franse vite er een verklaring voor zou zijn, waarom noemt men in Frankrijk een fiets dan een biciclette? (tweewieler)
userIcon
Altijd gedacht dat het een verbastering van 'foetsie' was...
Gelukkig dan maar?
Wat een opluchting
Mooi om te zien dat we zo'n briljante fokkers hebben die het altijd beter weten!
userIcon
quote:
Tot nu toe werd als meest waarschijnlijk beschouwd dat het woord afstamt van vietse, dat in Zuid-Limburgse dialecten 'hard lopen' betekent.
Vietse? Waar wordt dat woord gebruikt dan? Ik heb er iig nog nooit van gehoord als Zuid-Limburger zijnde
userIcon
quote:
Op dinsdag 21 februari 2012 @ 16:27 schreef afstandbediening het volgende:
Dus hier wordt geld aan uitgegeven?????

Dag meneer de mbo'er. Misschien heb je er nooit bij stil gestaan, maar om hedendaags taalonderzoek te kunnen verrichten ben je diachroon onderzoek nodig. Dit onderzoek draagt bij aan de theorievorming en uiteindelijke kennis over de totstandkoming van onze hedendaagse taal en is vanuit de morfologie erg nuttig. Slaan wij dergelijke onderzoeken over, dan missen we fundamentele informatie, laten we niches binnen onze kennis onopgevuld, wat uiteindelijk resulteert in het feit dat wij op andere wetenschappelijke vlakken zoals bijvoorbeeld communicatiewetenschap geen nieuwe inzichten kunnen bereiken.

Kijk voortaan eerst even verder dan je neus lang is, voor je jezelf voor schut zet op de frontpage.
46  van 46 reacties op deze pagina. (4 verborgen.Registreer en log in om deze berichten te kunnen zien)
Pagina  1


Lees ook:

» 16:01 Tien miljoen euro schade door wolkbreuken 8
» 16:00 Geen straf voor belasteren Aptroot1
» 15:58 Kalveren geruimd na verboden middel in veevoer 7
» 15:58 Groot drugslab opgerold5
Gebruikersnaam 
Wachtwoord
 
Video's