Een mooie dooddoener is dat in het licht der oneindigheid de hedendaagse problemen niets voorstellen. Vergeleken met de oerknal is de eurocrisis inderdaad een lachertje. In het licht der mensheid niet.
Niet eens zo heel lang geleden was de mensheid voornamelijk autarkisch. Men zorgde voor zijn eigen natje en droogje, hetgeen erop neerkwam dat de man een buffel schoot en de vrouw wat vruchten plukte. Gaandeweg is men de taken een tikkie efficiënter gaan indelen, de een doet dit, de ander dat, we ruilen het een tegen het ander en dat is dat.
Om de bups wat geölieder te laten verlopen en omdat we onze paranoïde trekjes dat je van niemand op aankan definitief van ons af wisten te schudden (op wat sektarisch gedoe en een nazi-regime na), bedachten we een ruilmiddel. Dat ruilmiddel moest wel vertrouwen wekken, vandaar dat gekozen werd voor iets dat schaars en blingbling was: goud. Een algemeen aanvaard ruilmiddel was geboren.
Goud was misschien niet zo'n heel gelukkige keuze. Er was niet genoeg van. Transacties werden tegenwoordig op grote schaal georganiseerd (een markt) en om kopers en verkopers vrij baan te gunnen was meer kwantiteit nodig. Vooruit, dacht men, we kunnen ook wel wat waarde toedichten aan zilver, tin, nikkel, koper en ander spul dat gepoetst dient te worden om er betrouwbaar uit te zien.
Al snel bleek dat edel- noch gewoon metaal volstond om vraag en aanbod te matchen. Er vond een devaluatie van de zogenaamde intrinsieke waarde van het geld plaats. Plots was de cash zelf niets meer waard maar vertegenwoordigde het een waarde die er op was gedrukt.
Niet veel later was de mensheid bereid om een briefje te accepteren in ruil voor een schaap of een voordeur van klei. Rammelend kleingeld werd op den duur slechts gebruikt om achter te laten op een schoteltje, of de dienst nu goed was of niet, je wilde er toch vanaf (ballast).
Gedurende het proces van zelfvoorzienendheid, via ruilhandel, naar de hedendaagse gorderiaanse knoopeconomie kwam, zag en overwon de bank. Stal of leen je geld hier, zo riep de bank! Ik bemiddel en bewaar als goed huisvader! Aldus geschiedde, eerst redelijk succesvol in een kluis, later minder succesvol door middel van nietszeggende cijfertjes die in een boekhoudkundig systeem werden gezet; een systeem dat sindsdien ‘balans' wordt genoemd, waarmee men aanduidt dat bezittingen en baten respectievelijk schulden en lasten in evenwicht moeten zijn.
Geen goud, geen munten, geen papier, geen onderpand. Wel vertrouwen. Een systeem dat eens als een kaartenhuis in elkaar zou moeten storten, met name als er structureel meer lasten dan baten zijn, niet slechts bij één partij maar feitelijk bij het hele systeem.
Een kwestie van tijd dus alvorens men weer bij elkaar moet aankloppen voor een onsje gehakt, een halfje tijger, een paar kuub gas, een hoeveelheid kwh, een glasvezelkabel, een terabyte opslag, 500 MB mobiel internet, een iPad met iCloudfunctie, een op afstand bestuurbare thermosstaat. Een auto. Een huis. Of een tweede huis - met zwembad en tennisbaan.
Maar wat kan je er tegenover stellen? Een uurtje managen?
Lees ook:
»
15/05 Toffe Tofik2
»
17/04 Anders is niet gek6
»
03/04 Wat verdient een ambulancebroeder?11
»
20/03 Een eurootje voor Messi6
|
Ik vind het nogal moeilijk het punt van deze column te vinden. Het is duidelijk gericht tegen het bankwezen, maar dan?
Mooie Column, maar wil er eigenlijk iets aan toevoegen. Wat er in principe gebeurde, is dat banken in eerste instantie "bewaarhuizen" waren. Een rijke man stalde zijn geld daar, en kreeg een "bonnetjes" die de hoeveelheid geld vertegenwoordigde. Met een bonnetje kon weer geld opgehaalt worden.
Waar het daadwerkelijk fout ging, is toen die bewaarhuizen geld dat ze in voorraad hadden gingen uitlenen tegen rente, en meer geld uitleenden dan dat ze daadwerkelijk in voorraad hadden. (Wat in principe niemand merkt zolang niet iedereen tegelijk zijn geld kwam ophalen).
Zag afgelopen Zondag een tentoonstelling over het "Song Dynasty" in China. In het Song Dynasty waren er ook "bewaarhuizen" waar mensen hun munten konden laten bewaren (nogal zwaar om mee te nemen aan een stukje touw). Uiteindelijk heeft de toenmalige keizerlijke regering controle over de bewaarhuizen vanwege het maar uitlenen van geld dat niet bestaat. (Wat in principe betekend dat de mensheid toen als wist wat een oplichters er bij banken zitten).
Klinkt bekent? Tegenwoordig is het inderdaad "Same dance, just a different tune" als vandaag de dag.
We lopen allemaal met "bonnetjes" in onze portomonee rond, die afgetrokken zijn van digitale nummertjes op een rekening , waar daadwerkelijk niets van waarde tegenover staat. (De goudstandaard is al lang verdwenen). Ik betwijfel dat ik naar een bank kan gaan, en kan zeggen: "Keer mijn hele rekening in goud uit". Hoogst waarschijnlijk heeft de Nederlandse / Europese bank helemaal niet de hoeveelheid geld in omloop in voorraad, en zal de bank zeggen dat ik maar "Goud moet kopen".
Nou, het is niet omdat je "fiatgeld" hebt, zoals AgitoM hierboven uitlegt, dat er "niets" tegenover je geld staat. Je geld ligt er alleen niet "fysiek", het wordt vertegenwoordigt door een vordering die de bank heeft op iemand anders.
Als dat niet zo zou zijn, dan zouden banken inderdaad grote "bewaarhuizen" worden, waar niets anders met geld wordt gedaan dan het opstapelen en opslaan van geld. Vanuit economisch standpunt is zo'n geld "dood": er wordt niks mee gedaan.
Het probleem ontstaat alleen als de diverse vorderingen die een bank heeft, niet zo veel waard blijken te zijn dan gedacht (bv. de hypotheekcrisis in de USA), of als alle klanten in één keer hun geld opvragen (niet alle vorderingen zijn meteen in cash geld om te zetten).
quote:Op woensdag 8 februari 2012 @ 06:25 schreef Krantenman het volgende:Nou, het is niet omdat je "fiatgeld" hebt, zoals AgitoM hierboven uitlegt, dat er "niets" tegenover je geld staat. Je geld ligt er alleen niet "fysiek", het wordt vertegenwoordigt door een vordering die de bank heeft op iemand anders.
Als dat niet zo zou zijn, dan zouden banken inderdaad grote "bewaarhuizen" worden, waar niets anders met geld wordt gedaan dan het opstapelen en opslaan van geld. Vanuit economisch standpunt is zo'n geld "dood": er wordt niks mee gedaan.
Het probleem ontstaat alleen als de diverse vorderingen die een bank heeft, niet zo veel waard blijken te zijn dan gedacht (bv. de hypotheekcrisis in de USA), of als alle klanten in één keer hun geld opvragen (niet alle vorderingen zijn meteen in cash geld om te zetten).
Idd. Geld moet rondgaan anders verdienen de banken niet. Het systeem is alleen afhankelijk van andere systemen om het banksysteem heen. Denk aan het politieke systeem. Het grote angstsysteem (sentiment) en wie dit oproepen om er zo aan te verdienen. De banken zijn afhankelijk van 'gezonde' systemen om hun heen. Wijzen naar de bank is wijzen naar alle foute systemen om hen heen. Neem het toestaan van de overschrijding van afgesproken begrotingstekorten van veel Europese landen. Dat geeft zieke systemen dan moe je niet gaan wijzen naar banken.
Het idee dat er te weinig goud of zilver zou zijn klopt niet. Het is gewoon een ruilmiddel, dus als er steeds meer spullen te ruilen zijn en er niet meer goud is, dan wordt de prijs van spullen uitgedrukt in goud steeds lager. En dat is goed, meer spullen voor hetzelfde goud. De normale gang van zaken in een economie die productiever wordt.
Het probleem van het 'geld' dat we nu hebben is dat het (grotendeels) schulden van anomieme iemanden aan een anoniem andere iemanden is.
Tegenover die schulden staat - meestal - iets dat als onderpand dienst doet. Maar wat als dat onderpand (veel) minder waard blijkt dan gehoopt ?
- Zoals b.v. de huizen met bubble prijzen, niet alleen in de VS, maar ook in NL (met dank aan de VVD / HRA). Stenen en grond inderdaad, maar ook voor een groot deel lucht.
- Zoals de schuld van Griekenland en de overige PIIGS, maar ook de schuld van de 'degelijke'landen.
Wat als de groei, want alleen daarmee kan die schuld afbetaald worden, er niet komt. Door vergrijzing, door het duurder worden van grondstoffen, door het minder competatief worden van de economieen t.o.v. die van de opkomende markten?
En wat als de groei die we in de jaren 90 dachten te hebben er alleen maar LEEK te zijn doordat er een hoop geld van de toekomst geleend werd (o.a. de opgenomen 'overwaarde' op huizen met bubble prijzen), wat nu terugbetaald moet worden. Overduidelijk het geval in Griekenland, maar elders in meer of mindere mate ook.
Dan zal blijken dat wat in het normale spraakgebruik 'geld' genoemd wordt geen geld is, maar een voor een belangrijk deel een niet meer invorderbare schuld. En daarmee veel minder / niets waard is.
Heb de reacties daarnet allemaal doorgelezen, en zit nu eigenlijk te bedenken of ik mijn hierboven geschreven visie moet bijstellen.
In principe geeft een bank geld uit, waar niet physiek geld, of goud tegenover staat, maar een schuld met onderpand van een ander persoon. Dus als iemand zijn schuld niet terug betaalt, of zijn onderpand minder waard is dan het bedrag dat er voor geleent is, er aan de andere kant ook te weinig middelen tegenover het uitgegeven geld staan.
Kan ik dan nog steeds zeggen dat een bank eigenlijk "bonnetjes" uitgeeft waar afhankelijk van de economie, eigenlijk geen waarde voor bestaat?
Ergens voelt het toch als een heel krom en verkeerd systeem. Een beetje het idee dat ik een flink geld uitgeef met een creditcard, in de hoop dat mijn buurman over de brug komt met een zak geld die hij mij nog te goed heeft. Terwijl wij altijd aan onze kinderen leren: Geen geld uitgeven dat je niet hebt!
quote:Op woensdag 8 februari 2012 @ 11:43 schreef AgitoM het volgende:Heb de reacties daarnet allemaal doorgelezen, en zit nu eigenlijk te bedenken of ik mijn hierboven geschreven visie moet bijstellen.
In principe geeft een bank geld uit, waar niet physiek geld, of goud tegenover staat, maar een schuld met onderpand van een ander persoon. Dus als iemand zijn schuld niet terug betaalt, of zijn onderpand minder waard is dan het bedrag dat er voor geleent is, er aan de andere kant ook te weinig middelen tegenover het uitgegeven geld staan.
Kan ik dan nog steeds zeggen dat een bank eigenlijk "bonnetjes" uitgeeft waar afhankelijk van de economie, eigenlijk geen waarde voor bestaat?
Ergens voelt het toch als een heel krom en verkeerd systeem. Een beetje het idee dat ik een flink geld uitgeef met een creditcard, in de hoop dat mijn buurman over de brug komt met een zak geld die hij mij nog te goed heeft. Terwijl wij altijd aan onze kinderen leren: Geen geld uitgeven dat je niet hebt!
Banken verdienen rente aan 'geld' dat ze uitlenen en hebben er dus belang bij zoveel mogelijk uit te lenen. Totdat ze zich, zoals nu, meer zorgen gaan maken of ze de hoofdsom wel terug krijgen dan dat de rente betaald wordt. Dan lenen ze - uiteraard - niets meer uit. Maar dan is het al te laat.
De waarde van de bonnetjes / schuldbekentenissen die de banken uitgeven is erg afhankelijk van de (vooral de schulden) positie van de economie. Als zoals bij de PIIGS overduidelijk wordt dat er alleen nog maar geld geleend wordt om eerdere leningen af te betalen lijkt het duidelijk dat het Ponzi scheme in aan het storten is.
Maar in NL is het eigenlijk niet veel beter gesteld. De overheid heeft hier wel iets minder schulden en iets meer inkomsten dan in de PIIGS, maar de bevolking zelf veel meer. Denk aan de hypotheek bubble. Die moet ook afbetaald worden.
Het schulden Ponzi scheme werkt ongeveer zo:
- Leen geld (van de toekomst) en creer daarmee de illusie van groei
- Leen meer op basis van die 'groei', of door die illusie toegenomen waarde (prijs eigenlijk) van (potentieel) onderpand.
Dit gaat 'goed' totdat de rente op het totaal geleende bedrag zo groot wordt dat zelfs de grootste positivo niet meer gelooft dat het terugbetaald gaat worden.
Er zal dan afgeschreven moeten worden op die schuld. Maar die schuld is het bezit van een ander. Een bank of pensioenfonds b.v. Die is dat dan dus kwijt. En gaat wellicht failliet, of keert in elk geval minder dividend of pensioen uit e/o ontslaat mensen. En daarmee is er minder 'geld' onder de mensen, en geven ze dus minder uit, en is er minder groei, of meer krimp. En kunnen nog meer schulden niet afgelost worden... en de deflatoire depressie is daar... Oorzaak: teveel en te verkeerd (niet voor investering, maar voor consumptie) geleend in het verleden.
Had er al een hoop over gelezen en gezien, maar Poekieman legt het nog even een stuk duidelijker uit. Maakt het systeem alleen nog maar slechter. In principe werkt het alleen maar als economische groei onbeperkt is. En de geschiedenis heeft keer op keer uitgewezen dat dit nooit is.
Wat een ongelofelijk brugklasverhaal. Neem nou dat goudgedoe. Goud is altijd juist wél de perfecte keuze geweest omdat er juist wél ruim genoeg van is en het ongeëvenaard duurzaam is.
Dit is ook bij lange na niet de eerste keer dat complete economieën zichzelf naar de klote hebben geholpen en een van de steevast terugkerende elementen is het ondermijnen van de rol van goud...
Het enige dat deze crisis bijzonder maakt is dat de betrokken landen nog niet in oorlog zijn.
@Fir3fly: nee hoor, de banken hebben voorzien in een behoefte. Nu is hun rol de laatste decennia wel uiterst obscuur geweest maar dat ze nodig waren om tot een moderne economie te komen, staat wel vast. De pointe? Dat het in deze tijd, zonder vertrouwen in een ruilmiddel, dat gelet op de geschiedenis terecht kwijt lijkt te zijn, wel erg lastig wordt om het hoofd boven water te houden.
@KwisatzHaderach: ik meen dat je uit mijn stuk hebt kunnen opmaken dat ieder ruilmiddel - van goud tot giraal - valt of staat bij de gratie van de gebruikers. Als je honger hebt, stop je geen goud in je mond, is het wel?
quote:Op woensdag 8 februari 2012 @ 22:02 schreef KwisatzHaderach het volgende:Wat een ongelofelijk brugklasverhaal. Neem nou dat goudgedoe. Goud is altijd juist wél de perfecte keuze geweest omdat er juist wél ruim genoeg van is en het ongeëvenaard duurzaam is.
Dit is ook bij lange na niet de eerste keer dat complete economieën zichzelf naar de klote hebben geholpen en een van de steevast terugkerende elementen is het ondermijnen van de rol van goud...
Het enige dat deze crisis bijzonder maakt is dat de betrokken landen nog niet in oorlog zijn.
Goud wordt tegenwoordig gewoon als een asset gezien, en terecht. Een goudstandaard is voor mensen die niet abstract kunnen nadenken. Een goudstandaard is zoals Keynes zei een 'barbaric relic', een simplistisch concept dat reeds lang achterhaald is door de economische wetenschap. Zo bevordert een goudstandaard juist boom-bust cycli, het remt de economie vanwege constante deflationaire druk en is al net zo manipuleerbaar als een fiduciaire munteenheid (zo niet veel gevoeliger voor manipulatie). Een recent voorbeeld is Bitcoin. Het fiasco van Bitcoin toont nog maar eens aan waarom een goudstandaard niet werkt.
Reacties op dit bericht
Fir3fly (Spellingcontroleur) 08-02-2012 @ 00:43
columns2011 (Redactie Frontpage) 09-02-2012 @ 10:01
