De media berichten over een illegale handel in OV-Chipkaarten. Iemand heeft ten minste honderd chipkaarten gekocht, deze met speciale apparatuur opgeladen met 150 euro zonder daarvoor te betalen, en de kaarten op marktplaats als NS-dagkaart voor € 17,50 aangeboden. Helaas was hij zo dom om 100 kaarten bij een en hetzelfde spoorloket te kopen. De verkoopster werd achterdochtig en meldde de verdachte verkoop, waarop de kaarten geblokkeerd werden.

Niettemin zijn er nogal wat mensen, die de kaarten via Marktplaats hebben gekocht. Zij komen nu bedrogen uit: hun kaart is geblokkeerd en die € 17,50 zijn ze kwijt. Maar moeten wij medelijden met deze ‘gedupeerden' hebben? Nee. Een NS-dagkaart voor weinig via Marktplaats kopen, is net zoiets als de aanschaf van een haast fonkelnieuwe fiets voor twee tientjes bij een tandeloze junk. Je wéét gewoon dat het geen zuivere koffie is. En laat duidelijk zijn: iedereen die zwartrijdt, is een ordinaire dief die profiteert van de reizigers die wél betalen, en daarmee zorgen voor de inkomsten die vervoerbedrijven nodig hebben om het OV aan te kunnen bieden.

Toch dienen vervoerders als service naar de klant, te waarschuwen tegen het kopen van goedkope kaarten via andere kanalen dan die van de vervoerders zelf. Ook Voor Beter OV waarschuwt consumenten voor deze praktijken. "Te mooi om waar te zijn" is meestal ook niet waar. Kijk dus uit voor de praktijken van oplichter Leroy Bastiaanse, die niet alleen via marktplaats, maar ook via websites als krijgjekorting.nl en metkortingreizen.nl de kluit belazert. Je wordt genaaid waar je bijstaat. Metkortingnaaien.nl, dus.

Chipkaart-distributeur TLS gaat op grond van de schaal van deze fraude nog niks groots doen. Massaal vervangen van de kaart is duurder dan de schade op grond van, zeg, 1000 kaarten van 150 euro. En trouwens, hoe groot is de business case voor criminelen? Je kaarten massaal kopen aan het stationsloket werkt niet, zo is dus aangetoond. Snuf en Snuitje moeten moet deze dus één voor één anoniem (met contant geld uit een automaat) kopen. Daarna één voor één opladen en weer verkopen. Dat is overduidelijk geen werk voor een grote jongen, eerder wat voor de kleine maar hardwerkende crimineel.

En is de chipkaart hiermee "onveilig voor de reiziger"? Ik vind dat een interessant discussiepunt. Enerzijds zijn er gedupeerde reizigers: de mensen die (soms te goeder trouw, maar veelal willens en wetens) deze kaarten via Marktplaats en andere internetsites gekocht hebben. Zij zijn hun geld kwijt en zijn formeel misschien zelfs strafbaar wegens heling. Overigens zou ik het als TLS niet zo zwaar spelen t.o.v. de gedupeerde reizigers: ze zijn hun geld kwijt, da's al straf genoeg, laten we volstaan met een waarschuwing voor het kopen van spullen via internet...

Anderzijds geldt dat voor alles wat je via een niet-officieel kanaal koopt. Zoals al eerder aangestipt: als je voor een paar tientjes op straat een fiets koopt, dan kan je je niet verschuilen achter "wist ik veel" als uitkomt dat je een gestolen fiets hebt gekocht: je bent zelfs strafbaar wegens heling. En terecht! Net zo met een chipkaart. Als je voor € 17,50 een NS-dagkaart via een dubieus verkoopkanaal wordt aangeboden, moet je echt nattigheid voelen.

Ironisch is het wel: onderzoeksjournalist Brenno de Winter, ik en anderen roepen altijd dat de chipkaart zo lek als een mandje is, en dat is-ie natuurlijk ook. Maar het feit dat er reizigers gedupeerd zijn komt vooral door het feit dat de fraude wél is ontdekt. Dus hoe onveilig is die OV-chipkaart dan feitelijk?

En is dit werkelijk een chipkaart-issue? Met papieren kaartjes gebeurt dit soort zaken ook, maar komen ze minder in de openbaarheid. Ik raakte eens in gesprek met een conducteur die mij een aantal vervalste treinkaartjes toonde die hij in de afgelopen twee, drie weken in beslag had genomen bij reizigers: allemaal namaak. De dieven stalen blanco rollen kaartjes uit een kaartautomaat of uit een stationsloket, bedrukten ze als ongedateerde OV-dagkaarten en verkochten ze. Voor een leek zagen ze er echt uit, maar een beetje kenner zag in één oogopslag dat de opdruk vals was. En de met was behandelde strippenkaart dan? Daar konden klanten met een beetje mazzel ook vrolijk mee knoeien.

Er is een hoop kritiek op de OV-chipkaart. En terecht. Hij is de consument en de politiek aangesmeerd als zegen voor de reiziger, maar blijkt in de praktijk een omslachtig ding, dat zijn beloften bepaald niet waarmaakt. De door Brenno de Winter opgestelde waslijst spreekt boekdelen. Een paar fraudegevalletjes vormen dan echt nog niet het grootste probleem. Hoewel...

Opeens verscheen het bericht, dat Chipkaart-uitgever TLS overweegt om kaarten waar wat mee aan de hand is, onbruikbaar te maken met een elektromagnetische puls die vanuit een toegangspoortje of -paal de chip op de kaart opblaast. Een klokkenluider binnen TLS had dat aan Brenno de Winter verteld. Dat opblazen met een elektyronisch bombardement zou er trouwens wel toe kunnen leiden dat ook andere elektronica in de portefeuille van reizigers in het ongerede raken, zoals bibliotheekpassen, toegangssystemen tot werkplekken en de chip in het paspoort. En bovendien is het vernielen van een chipkaart niet nodig. TLS heeft altijd beweerd dat fraudegevallen zeer snel zullen worden opgespoord. En het is ene beetje met ene kanon schieten op een mug: er kunnen ook reizigers zijn die te goeder trouw gebruik maken van een chipkaart die toch niet in orde blijkt te zijn. Zo kan door een fraudeur het nummer van een kaart gewijzigd worden, met als gevolg dat ook de kaart van een bonafide reiziger met toevallig dat zelfde nummer namens TLS wordt opgeblazen. Door het met een puls vernielen van chips in eerdergenoemde kaarten en documenten, worden deze reizigers het slachtoffer van vandalisme van de zijde van TLS. Dat is onaanvaardbaar. Ik heb TLS om opheldering gevraagd. Hun reactie: "Het artikel van Brenno is niet waar, dat kan technisch ook niet. Beveiligen is een continu proces bij Trans Link Systems en wij verbeteren dan ook onze processen en de techniek voortdurend. Wij nemen geen maatregelen die gezondheidrisico's met zich meebrengen en/of die van invloed kunnen zijn op andere passen." Mooi zo. Zelfs in het theoretische geval dat TLS werkelijk van plan was, chipkaarten te gaan beschieten, dan is dat plan nu van tafel. Probleem opgelost!

Lees ook:

delen |